Kryzys w Trybunale Konstytucyjnym. Zawieszenie prezesa, protesty i szarpanina z prezydentem

Około godz. 18 na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego pojawiła się informacja o zarządzeniu przerwy w czynnościach służbowych prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Obowiązki związane z kierowaniem TK miała przejąć sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Trybunał zaprzeczył temu komunikatowi w mediach społecznościowych i poinformował o bezprawnym przejęciu swojej strony internetowej.

Równocześnie Komenda Stołeczna Policji poinformowała, że jej funkcjonariusze wykonują czynności ustawowe na terenie siedziby TK. 

Powołała się na informację sędzi Korwin-Piotrowskiej o możliwych zagrożeniach dla życia i zdrowia sędziów i pracowników oraz o ryzyku zakłócenia porządku publicznego. Policja zatrzymała też trzy osoby, które przeskoczyły przez ogrodzenie. Zarzuty dotyczą art. 193 Kodeksu karnego (naruszenie miru domowego).

Relacje obu stron

Rzeczniczka TK Weronika Ścibór relacjonowała, że bramą łączącą budynek TK z KPRM wjechali funkcjonariusze Służby Ochrony Państwa. Mieli polecić dwóm strażnikom spakowanie się i opuszczenie budynku. Według niej wiceprezes Sochański nie został wpuszczony do środka, a SOP wprowadził na teren siedmiu sędziów wybranych przez Sejm. Zaznaczyła, że część z nich złożyła ślubowanie przed prezydentem, a część nie.

Sędzia Korwin-Piotrowska przedstawiła inną wersję. W TVP Info powiedziała, że w budynku przebywa siedmiu sędziów i nie ma tam policji. Zaapelowała do prezydenta i polityków o nieeskalowanie sytuacji, a odpowiedzialnością za paraliż Trybunału obarczyła Święczkowskiego i Sochańskiego. Zapowiedziała „przywrócenie TK obywatelom”.

Korwin-Piotrowska poinformowała jednocześnie, że planuje zwołać na 3 listopada Zgromadzenie Ogólne w celu uchwalenia budżetu Trybunału. Brak tej uchwały był powodem, dla którego rząd nie przyznał TK pieniędzy na przyszły rok.

Donald Tusk napisał, że przywracanie rządów prawa jest obowiązkiem, procesem trudnym i wymagającym zdecydowanego działania. „Przywracanie rządów prawa jest naszym obowiązkiem. Po latach pisowskiego bezprawia to proces trudny, czasem bolesny i wymaga zdecydowanego działania. Innej drogi nie ma” – napisał na platformie X premier.

Powrót prezydenta

Około godz. 18 dziennikarze lecący z Karolem Nawrockim do Senegalu usłyszeli od pilota, że samolot wraca do Polski. Wpis prezydenta o TK pojawił się dopiero chwilę później. Prezydent wylądował w kraju o 21:43. Szef jego gabinetu Paweł Szefernaker zapowiedział, że po powrocie spotka się on z Pierwszym Prezesem Sądu Najwyższego Zbigniewem Kapińskim. Około 22:00 prezydent wjechał do Pałacu. Później Pałac poinformował o spotkaniu z Kapińskim i prezesem TK Święczkowskim, a rzecznik prezydenta opublikował zdjęcie.

Tuż przed 1:00 w nocy z piątku na sobotę prezydent Karol Nawrocki wszedł do siedziby Trybunału Konstytucyjnego. 

Prezes TK przed bramą

Około 20:17 Święczkowski dotarł pod siedzibę TK. Przekonywał, że jest prezesem Trybunału, a Korwin-Piotrowska „uzurpuje” sobie kierowanie nim. Zwracał się do policjantów z żądaniem rozmowy z dowódcą operacji. Mówił, że część przepustek przestała działać. Policja wezwała protestujących do odejścia od ogrodzenia i zapowiedziała, że osoby nieuprawnione, które wejdą na teren TK, zostaną potraktowane jak intruzi.

Protestujący przecięli łańcuch na furtce i na teren weszli Święczkowski oraz Jarosław Kaczyński, a także Piotr Gliński. Funkcjonariusze nie pozwolili jednak Święczkowskiemu iść dalej. Prezes TK apelował o spokój, mówiąc: „Nie będziemy się bić z policją”. Dodał, że wróci z prezydentem. 

Protestujący śpiewali hymn i „Rotę”. Skandowali „precz z komuną”, „tu jest Polska, nie Białoruś” i „tu jest Polska!”. Część się modliła. Przed TK pojawili się m.in. Grzegorz Braun, Krzysztof Bosak i Robert Bąkiewicz.

Fala oświadczeń

Zbigniew Kapiński nazwał działania wobec TK „zamachem stanu” i „całkowicie bezprawnymi”. Pierwszy Prezes SN wydał też wieczorne oświadczenie, w którym wyraził „najwyższe oburzenie” kierowaniem policji do siedziby TK i wydaniem „zarządzenia” o przerwie w czynnościach prezesa i wiceprezesa. Ambasador RP w Chinach Jakub Kumoch poinformował, że wobec wydarzeń w kraju złożył rezygnację i prosi o odwołanie. Kilka godzin później z funkcji zrezygnował również ambasador RP w Rumunii: 

Prof. Marcin Matczak, krytyk działań PiS wobec TK, wskazał słabość prawną zarządzenia. Według niego sędzia Korwin-Piotrowska mogła zastępować prezesa tylko w razie niemożności jego działania, a tę niemożność wywołało dopiero jej zarządzenie. Zwrócił też uwagę, że do kworum Zgromadzenia Ogólnego potrzeba 10 sędziów, a w TK jest ich 7–8.

Spotkanie w Pałacu i wejście do TK

W Pałacu Prezydenckim prezydent spotkał się z Kapińskim, w rozmowach uczestniczył też Święczkowski. Spotkanie zakończyło się po północy.

Następnie Nawrocki w towarzystwie Kapińskiego pojechał do siedziby TK. Szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker poinformował na X, że prezydent wszedł do budynku. Przy wejściu doszło do incydentu z udziałem prezydenta oraz sędziów TK, m.in. Krystiana Markiewicza i Anny Korwin-Piotrowskiej. Relacje są sprzeczne. 

Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz powiedział, że osoby stojące w drzwiach próbowały uniemożliwić prezydentowi wejście i naruszyły jego nietykalność. Minister Marcin Przydacz oświadczył, że sędziowie Markiewicz i Korwin-Piotrowska próbowali szarpać prezydenta.

Sędzia TK Maciej Berek stwierdził, że prezydent „zaatakował fizycznie” sędziów, w tym Korwin-Piotrowską. Według niego prezydent, mimo propozycji spotkania w bezpiecznych warunkach, wybrał „ścieżkę fizycznej konfrontacji”.

Berek opublikował na X nagranie, na którym widać, jak prezydent prosi kobietę zastawiającą mu drogę, by odeszła. Inne nagrania pokazują, jak prezydent przeciska się między osobami stojącymi w drzwiach.