هشدار کارشناسان درباره خطر مترو برای مسجد جامع عتیق اصفهان

عبور خط دوم متروی اصفهان از محدوده مسجد جامع عتیق، از آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، همچنان با نگرانی کارشناسان درباره فرونشست، ارتعاش و آسیب به این بنای تاریخی روبه‌روست.

«محمدحسن طالبیان»، عضو شورای راهبری وزارت میراث فرهنگی، در گفت‌وگو با پیام ما گفته است تا زمانی که گزارش‌های فنی کامل و یکپارچه نشده‌اند، نمی‌توان درباره نتیجه نهایی پرونده اظهار نظر کرد.

به گفته او، گروهی دیگر از سوی میراث فرهنگی، نتایج مطالعات مشاوران پروژه را راستی‌آزمایی می‌کند. مستندات پس از تکمیل نیز باید مطابق ضوابط یونسکو برای بررسی در اختیار این نهاد قرار گیرند.

طالبیان همچنین بر تقویت نگهداری مسجد و پایش الکترونیکی مستقل و مستمر آن تاکید کرده است تا تغییرات بنا و نشانه‌های آسیب به‌موقع شناسایی شوند.

«بهرام نادی»، پژوهشگر حوزه فرونشست، با اشاره به سابقه دو حادثه عمرانی در خیابان هاتف، گفته است در یک مورد گودالی به عمق حدود ۱۵ متر ایجاد شده و در مورد دیگر، مواد تزریق‌شده به اطراف تونل، به سطح خیابان و مجاورت یک مغازه راه یافته‌اند.

او هشدار داده است وجود تجهیزات کاهنده ارتعاش، به‌تنهایی ایمنی بنا را تضمین نمی‌کند؛ زیرا عملکرد این تجهیزات به نگهداری، تعمیر و کنترل مستمر وابسته است. به گفته نادی، حساسیت خاک رس منطقه به تغییرات رطوبت و نشتی لوله‌های آب و فاضلاب نیز باید در کنار فرونشست و ارتعاش بررسی شود.

«علی بیت‌اللهی»، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، نیز نشست نامتقارن زمین را از مخاطرات مهم برای بناهای تاریخی دانسته است. او توضیح داده که تفاوت نشست در نقاط مجاور می‌تواند به ایجاد ترک در دیوارها و سقف‌ها منجر شود.

بیت‌اللهی تاکید کرده مقایسه متروی اصفهان با پاریس و مسکو، بدون توجه به تفاوت جنس خاک، عمق تونل‌ها، وضعیت آب‌های زیرزمینی و فرونشست، ایمنی این مسیر را اثبات نمی‌کند.

پیش‌تر، مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان در خرداد ۱۴۰۴ از هشدار یونسکو درباره پیامدهای احتمالی عبور مترو از نزدیکی مسجد جامع عتیق خبر داده و تاکید کرده بود موافقت با این مسیر، مشروط به ارائه تاییدیه‌های لازم درباره آسیب‌نرسیدن به بناست.

مسجد جامع اصفهان در سال ۱۳۹۱ در فهرست میراث جهانی ثبت شد. یونسکو در معرفی این اثر، آن را در برابر پروژه‌های عمرانی پیرامونش آسیب‌پذیر دانسته و بر ارزیابی جامع تاثیر این پروژه‌ها بر میراث فرهنگی تاکید کرده است.