Porozumienie USA, Danii i Grenlandii w sprawie stałej kontroli nad bezpieczeństwem wyspy

Nuuk, stolica i największe miasto Grenlandii

Źródło wideo: Reuters

Źródło zdj. gł.: PAP/EPA/Ida Marie Odgaard

"Z przyjemnością ogłaszam, że Stany Zjednoczone Ameryki zawarły umowę z Królestwem Danii i Grenlandią, która daje im stałą kontrolę nad bezpieczeństwem i wszystkimi innymi potrzebami Grenlandii, w pełni odpowiadając na WSZYSTKIE nasze liczne obawy" - napisał prezydent USA Donald Trump we wpisie na Truth Social. Zapowiedział, że natychmiast zacznie proces ustanawiania dużej obecności wojskowej USA na wyspie, a umowa jest bezterminowa.

"Będziemy współpracować z mieszkańcami Grenlandii w jej rozwoju i budowie. To rozwiązanie jest doskonałe dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, Danii, Grenlandii i wszystkich naszych sojuszników" - napisał prezydent USA.

Dodał, że umowa nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi kosztami dla USA i że "żaden przeciwnik USA nie może nigdy posiadać bazy na Grenlandii, utrzymywać tam obecności wojskowej ani dokonywać wrażliwych inwestycji" bez zgody USA.

"Przez ponad 100 lat prezydenci znali strategiczne znaczenie Grenlandii, ale ŻADEN z nich nie był w stanie nic z tym zrobić. Jestem dumny, że jestem prezydentem, który na stałe i ostatecznie zajął się tą niezwykle ważną sytuacją" - napisał. "To spełnienie marzeń Stanów Zjednoczonych Ameryki, niezwykle ważnych, historycznych i wyjątkowych" - oznajmił.

Dania zapowiada podpisanie umowy podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ

W oświadczeniu szefowa duńskiego rządu Mette Frederiksen zapowiedziała, że umowa zostanie podpisana w przyszłym tygodniu na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Podkreśliła, że porozumienie "wzmacnia bezpieczeństwo w Arktyce i regionie północnoatlantyckim" i jest korzystna dla wszystkich stron.

Według Frederiksen jest to umowa uznająca suwerenność i integralność terytorialną Królestwa (Danii) oraz prawo mieszkańców Grenlandii do samostanowienia.

W podobnym duchu wypowiedział się premier Grenlandii Jens-Fredrik Nielsen. "Cieszymy się, że jesteśmy o krok od zawarcia umowy, która zapewnia i wzmacnia bezpieczeństwo Grenlandii, Królestwa Danii, Stanów Zjednoczonych i sojuszu zachodniego. Umowa ta uznaje interesy Grenlandii i nasze miejsce we współpracy międzynarodowej" - napisał w oświadczeniu.

Negocjacje z Amerykanami w sprawie Grenlandii

W styczniu szef dyplomacji Danii Lars Lokke Rasmussen oraz ówczesna ministra spraw zagranicznych Grenlandii Vivian Motzfeldt po spotkaniu z wiceprezydentem JD Vance'em i sekretarzem stanu Markiem Rubio w Waszyngtonie zdecydowali o powołaniu grupy roboczej.

Jej zadaniem było przygotowanie rozwiązań na temat przyszłości Grenlandii po roszczeniach prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczących należącej do Danii wyspy oraz groźbach jej zajęcia. Trump oskarżał rząd w Kopenhadze o rzekome zaniedbywanie bezpieczeństwa Grenlandii w obliczu zagrożeń ze strony Rosji i Chin.

W 1951 roku Dania i USA podpisały umowę na temat obecności żołnierzy amerykańskich na Grenlandii, a do jej uzupełnienia doszło w 1992 roku. W północno-zachodniej części wyspy istnieje kosmiczna baza wojskowa Pituffik (dawniej Thule).