Nadciąga ekstremalne El Nino. Prognozy wskazują na 451 tys. zgonów w ciągu sześciu miesięcy

Opracowanie: Piotr Parzysz Publikacja: Dzisiaj, 23 września (09:37)

Naukowcy szacują, że w ciągu najbliższych sześciu miesięcy upały związane z El Nino doprowadzą do około 451 tys. dodatkowych zgonów na całym świecie. Najbardziej zagrożone są kraje tropikalne, m.in. Nigeria, Indonezja, Sudan, Indie i Brazylia. Prognoza ma pomóc wskazać regiony, które powinny szczególnie przygotować się na nadchodzące upały i podjąć działania mogące uratować życie.

Największe zagrożenie w krajach tropikalnych

Z prognozy naukowców Climate Impact Lab i Uniwersytetu Chicagowskiego wynika, że od września 2026 do lutego 2027 roku dodatkowe upały związane ze zjawiskiem El Nino mogą doprowadzić do około 451 tys. przedwczesnych zgonów na całym świecie. 

Naukowcy przeanalizowali, jak wysokie temperatury wpływały w przeszłości na liczbę zgonów, a następnie połączyli te dane z prognozami pogody na najbliższe miesiące. Analizą objęto 24 378 regionów na całym świecie. Za punkt odniesienia przyjęto średnią liczbę zgonów związanych z upałami w latach 1996–2025.

Skutki El Nino nie będą takie same we wszystkich częściach świata. Najbardziej narażone są kraje Afryki i Azji Południowo-Wschodniej.

Wśród państw, w których prognozowana liczba dodatkowych zgonów związanych z upałami jest najwyższa, znajdują się Nigeria, Indonezja, Sudan, Indie i Brazylia. W Nigerii może dojść do około 31,4 tys. takich zgonów, w Indonezji - około 19,3 tys., a w Brazylii - około 13,3 tys.

Wśród 20 państw najbardziej narażonych na skutki upałów znalazły się także Stany Zjednoczone. Naukowcy szacują, że w tym kraju może dojść do około 3,5 tys. dodatkowych zgonów związanych z wysoką temperaturą.

Duże zagrożenie dotyczy również afrykańskiego Sahelu oraz części Azji Południowo-Wschodniej. Z analizy wynika, że w samym Sahelu, obejmującym m.in. Nigerię, Sudan, Niger i Czad, liczba dodatkowych zgonów sięgnie około 66,8 tys.

El Nino to nie tylko upały

El Nino wpływa nie tylko na temperaturę. Zjawisko może zmieniać także rozkład opadów, prowadząc w różnych częściach świata do susz, powodzi i pożarów. Może też powodować straty w rolnictwie i problemy z dostępem do wody.

Oznacza to, że rzeczywiste skutki El Nino mogą być poważniejsze niż sama liczba zgonów związanych z dodatkowymi upałami. Autorzy analizy nie podają jednak jednej liczby obejmującej wszystkie możliwe konsekwencje zjawiska.

El Nino może również wpłynąć na dostępność i ceny żywności. Światowy Program Żywnościowy ostrzegał, że skutki tego zjawiska mogą doprowadzić do ostrego głodu około 50 mln ludzi i przyczynić się do wzrostu cen żywności.

El Nino bije rekordy

Obecne El Nino już teraz wyróżnia się na tle wcześniejszych przypadków tego zjawiska. W poniedziałek różnica temperatury na tropikalnym Pacyfiku sięgnęła rekordowych 3,05 stopnia Celsjusza. To więcej niż podczas poprzedniego rekordowego El Nino w 2015 roku. Według prognoz zjawisko może jeszcze się nasilić przed spodziewanym szczytem pod koniec 2026 roku.

El Nino jest naturalnym zjawiskiem klimatycznym, które pojawia się co kilka lat. Tym razem jego skutki nakładają się jednak na globalne ocieplenie. Oznacza to, że zjawisko występuje na świecie, który jest już znacznie cieplejszy niż kilkadziesiąt lat temu.

El Nino powoduje ogromne zmiany w rozkładzie energii w atmosferze i oceanach. Jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ występuje dziś w znacznie cieplejszym klimacie, który został zmieniony przez działalność człowieka - powiedziała „Guardianowi” prof. Friederike Otto z Imperial College London. Jak podkreśliła, w wielu miejscach może oznaczać niespotykaną wcześniej ekstremalną temperaturę i związane z nimi problemy zdrowotne, niedobory wody oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego.

„Pocztówka z przyszłości”

Autorzy raportu określają obecne El Nino mianem „pocztówki z przyszłości”. Chodzi o to, że temperatura występująca podczas tego wyjątkowo silnego zjawiska mogą przypominać warunki, których - zgodnie z prognozami - świat będzie doświadczał częściej za około 20 lat w związku z postępującym ociepleniem klimatu.

Jeśli lepiej przygotujemy się na fale upałów i szybciej będziemy reagować, możemy w tym roku uratować wiele ludzkich istnień - przekonuje dr Tamma Carleton z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, współautorka analizy.

Naukowcy wskazują też, co można zrobić, by zmniejszyć liczbę zgonów podczas fal upałów. Wymieniają m.in. wcześniejsze ostrzeganie przed wysoką temperaturą, uruchamianie miejsc, w których można się schłodzić, zwiększenie liczby personelu medycznego w czasie największych upałów oraz lepszą ochronę osób pracujących na zewnątrz.

Michael Greenstone, współzałożyciel Climate Impact Lab i profesor Uniwersytetu Chicagowskiego, podkreśla, że za liczbą 451 tys. kryją się konkretni ludzie.

451 tys. osób to liczba tak duża, że trudno ją sobie wyobrazić. Za każdą z tych osób stoi jednak czyjaś rodzina, bliscy i sąsiedzi. To ludzie, którzy chodzą do pracy, opiekują się swoimi rodzinami i po prostu żyją swoim życiem - mówi Greenstone.

Naukowcy podkreślają, że prognozowanie, które regiony mogą najbardziej ucierpieć z powodu upałów, pozwala lepiej przygotować się na zagrożenie. Władze mogą dzięki temu wcześniej wzmocnić służby ratunkowe, placówki medyczne czy miejsca, w których mieszkańcy będą mogli schronić się przed wysoką temperaturą.

Prognoza obejmuje okres do lutego 2027 roku, ponieważ do tego czasu sięgają wykorzystywane przez naukowców prognozy temperatury. Według autorów analizy zwiększona liczba zgonów związanych z upałami może jednak utrzymywać się nawet do czerwca lub lipca przyszłego roku.