"60-tka" zyskuje na popularności. Rośnie liczba małych świadków koronnych

• W 2025 roku 4011 osób zostało objętych nadzwyczajnym złagodzeniem kary w zamian za współpracę z wymiarem sprawiedliwości, podczas gdy w ostatniej dekadzie status świadka koronnego uzyskało tylko 20 osób.

• Artykuł 60 paragraf 3 kodeksu karnego daje oskarżonym możliwość uzyskania statusu tzw. małego świadka koronnego w zamian za ujawnienie okoliczności przestępstwa i informacji o co najmniej dwóch innych osobach.

• Status świadka koronnego przysługuje członkom najgroźniejszych grup przestępczych, z wyłączeniem ich przywódców i osób oskarżonych o morderstwa, i łączy się z możliwością uzyskania nowej tożsamości.

Art. 60 par. 3 kodeksu karnego, popularnie zwany "60-tką" zakłada, że oskarżony, który podejmie współpracę z wymiarem sprawiedliwości może liczyć na złagodzenie swojej kary. Przepis obejmuje status tzw. małego świadka koronnego.

Sąd może w takiej sytuacji nawet warunkowo uchylić lub zawiesić wyrok. Osoba objęta programem musi jednak wyjawić okoliczności przestępstwa i przekazać informacje na temat co najmniej dwóch osób z nim związanych.

Rośnie liczba "60-tek". Oskarżeni wybierają współpracę ze służbami

Jak informuje "Rzeczpospolita", powołując się na dane z Ministerstwa Sprawiedliwości, tylko w 2025 r. nadzwyczajnym złagodzeniem kary objętych zostało 4011 osób - 2937 osób w sądach rejonowych, a 1074 w sądach okręgowych.

Rok wcześniej z art. 60 skorzystało 3786 skazanych, a w 2023 r. 3451. Tylko do 30 czerwca bieżącego roku na współpracę ze służbami zdecydowało się 1932 oskarżonych. W ciągu ostatnich czterech lat mowa o 16,8 tys. osób.

"Rz" wskazuje, że analiza wyroków z danych MS wskazuje, że na status małego świadka koronnego decydują się przede wszystkim młode osoby.

Do najgłośniejszych przypadków zastosowania art. 60 należą m.in. były rektor Collegium Humanum Paweł Cz., dyrektor Funduszu Sprawiedliwości Tomasz Mraz, czy znany z zarabiania na kontraktach z RARS w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy Paweł Sz.

W ostatnim czasie na współpracę ze służbami poszedł też szef giełdy Zondacrypto, Przemysław Kral. Na skutek ujawnionych przez niego informacji doszło do zatrzymania szefa PKOl Radosława Piesiewicza, czy spekulanta giełdowego Rafała Zaorskiego.

Zaledwie 20 świadków koronnych w ciągu ostatnich 10 lat

W przypadku statusu świadka koronnego sytuacja wygląda zgoła inaczej. Zapisami ustawy objęci są jedynie członkowie najniebezpieczniejszych grup przestępczych - poza ich przywódcami oraz osobami, które dopuściły się morderstw lub podżegania do nich.

Świadkowie koronni mogą liczyć na całkowite umorzenie sprawy, a także otrzymanie nowej tożsamości - nie tylko dla siebie ale i swoich bliskich. Powołując się na informacje z Prokuratury Krajowej, "Rz" donosi, że programem objętych zostało w ostatnich 10 latach zaledwie 20 osób.

Najwięcej - pięć osób - uzyskało status w 2018 r. W ubiegłym roku - jedna osoba, w bieżącym - żadna. Dlaczego statystyki w tym zakresie są tak ubogie? Jak ocenia były szef CBŚ i współtwórca programu ochrony świadka koronnego gen. Adam Maruszczak, chodzi m.in. o to, jak cennych informacji może dostarczyć oskarżony.

- Celem tej instytucji było i nadal jest rozbicie grup przestępczych, nie tylko wsadzenie tego czy innego do więzienia. Poza tym głównym argumentem jest waga zeznań takiego podejrzanego, a także to, jaką mają one wartość dowodową. Nie każdy gangster składający zeznania może być koronnym. Moim zdaniem dziś nie tak łatwo dostać ten status - wskazuje w rozmowie z "Rz".

Najbardziej znanym polskim świadkiem koronnym jest były członek mafii pruszkowskiej, Jarosław "Masa" Sokołowski.