Italië verhoogt uitgaven aan energie en defensie, maar hogere rente dreigt overheidsschuld op te drijven

• Italië verhoogt de uitgaven voor energie en defensie om de groei te stimuleren in de aanloop naar de verkiezingen.
• Het beëindigen van de procedure bij buitensporige tekorten zorgt voor essentiële bescherming door de ECB tegen schommelingen in de schuld.
• De uitgeputte begrotingsruimte bedreigt de stabiliteit op lange termijn naarmate de financieringskosten stijgen.

De Italiaanse regering heeft een verhoging van de uitgaven voor energie en defensie aangekondigd, waarbij gebruik wordt gemaakt van specifieke begrotingsclausules om de uitgaven voor zowel 2027 als 2028 met 0,6 procent van het bbp te verhogen.

Strategische timing

Hoewel de uitbreiding nauw aansluit bij eerdere verwachtingen en de prognoses voor de bbp-groei slechts licht naar boven bijstelt – tot 0,6 procent voor 2027 en 0,8 procent voor 2028 – lijkt het besluit volgens een analyse van Oxford Economics strategisch getimed om de economie wat ademruimte te bieden in de aanloop naar de verkiezingen van volgend jaar.

Aangezien investeringen in defensie doorgaans een lage begrotingsmultiplicator hebben, zal de daadwerkelijke stimulans voor de economische activiteit naar verwachting echter beperkt blijven.

EU-regelgevingshindernissen

Vanuit regelgevend oogpunt zouden die toekomstige uitgavenstijgingen geen invloed mogen hebben op de huidige beoordelingen van de Europese Commissie. Als Italië zijn tekort dit jaar onder de 3 procent houdt, zou het land dan ook uit de procedure bij buitensporige tekorten (EDP) kunnen stappen.

Een dergelijke stap is van cruciaal belang, aangezien Italië hierdoor toegang zou krijgen tot het Transmission Protection Instrument (TPI) van de Europese Centrale Bank, wat een noodzakelijke bescherming biedt tegen volatiele herwaardering van de schuld en de kans op een systemische begrotingscrisis verkleint. Desondanks is de kans op succes uiterst klein. Een kleine afwijking van 0,1 procentpunt in 2025 was al voldoende om het land binnen de EDP te houden.

Begrotingsbeperkingen

Financieel gezien zorgen de maatregelen ervoor dat de begrotingspositie van Italië precair blijft. De regering heeft haar beschikbare begrotingsruimte in feite volledig uitgeput, wat betekent dat eventuele verdere toezeggingen – zoals beloofde belastingverlagingen voor de middenklasse – gecompenseerd zouden moeten worden door bezuinigingen op andere terreinen.

Aangezien het tekort naar verwachting 3,4 procent zal bedragen in 2027 en 3,2 procent in 2028, zal de overheidsschuld naar verwachting stabiel blijven in plaats van dalen. Gezien het huidige klimaat van hoge obligatierentes is er een verwachte kans van 25 procent dat de Italiaanse schuldniveaus de komende tien jaar daadwerkelijk zullen stijgen als gevolg van stijgende financieringskosten.

Stabiliteit op lange termijn

Het land blijft, volgens de analyse, worstelen met het “sneeuwbaleffect“, waarbij de rente op bestaande schulden hoger ligt dan de nominale bbp-groei, wat opwaartse druk uitoefent op de schuldquote. Hoewel het huidige plan een onmiddellijke crisis voorkomt door zich aan de EU-kaders te houden, is de timing van die begrotingsversoepeling problematisch.

Nu de werkloosheid op een historisch laag niveau staat, is verdere uitbreiding economisch moeilijk te rechtvaardigen. Uiteindelijk hangt de stabiliteit van Italië op de lange termijn af van de politieke wil van toekomstige regeringen om het primaire saldo te verbeteren, temidden van toenemende druk voor populistische uitgaven in de aanloop naar verkiezingen.

(at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!