Drugi nabór SAFE. Czy Polska zdecyduje się na kolejną pożyczkę?

Jest oficjalne potwierdzenie Komisji Europejskiej, że do ponownego podziału w ramach programu SAFE pozostało „nieco mniej” niż 21 miliardów euro. Na tę pulę składają się przede wszystkim pieniądze, z których zrezygnowały Włochy i Węgry w ramach pierwszego rozdania 150 mld euro. Decyzja Warszawy w sprawie ewentualnego skorzystania z kolejnej pożyczki na obronność jeszcze nie zapadła.

Drugi nabór SAFE. Czy Polska zdecyduje się na kolejną pożyczkę? (fot. Andrzej Rostek) /Shutterstock

Drugie rozdanie w ramach SAFE. Rzecznik KE o szczegółach

Teraz, kiedy zatwierdziliśmy wszystkie plany SAFE, przynajmniej po naszej stronie, znamy już oficjalną kwotę pozostałych środków – powiedział rzecznik Komisji Europejskiej Thomas Regnier. Skąd wzięły się te pieniądze? Węgry, których plan SAFE opiewa ostatecznie na 5,4 miliarda euro, wykorzystają znacznie mniej, niż pierwotnie zakładano. Włoskie plany pożyczkowe również zostały ograniczone. 

Jak wyjaśnił Regnier, kolejnym krokiem będzie poinformowanie państw członkowskich o dostępnej puli. Następnie będą mogły one zgłosić zainteresowanie dodatkowymi pożyczkami, a Komisja ponownie oceni przedstawione plany. 

Rzecznik KE potwierdził również, że drugi nabór będzie otwarty dla wszystkich państw UE, także tych, które nie uczestniczyły w pierwszej rundzie. Procedura ma zostać przeprowadzona jeszcze w tym roku.

Te kraje nie chcą zwiększać swojego zadłużenia

Problem w tym, że – jak wcześniej informowała brukselska korespondentka RMF FM Katarzyna Szymańska-Borginon, zainteresowanie dodatkowymi pożyczkami jest znacznie mniejsze, niż początkowo zakładano. 

Wstępnie gotowość do ubiegania się o kolejne środki miało sygnalizować zaledwie 6-7 państw. Wśród krajów, które nie są zainteresowane zwiększeniem zadłużenia, wymienia się w Brukseli m.in. Włochy, Węgry, Hiszpanię i Portugalię. Powodem takich decyzji mają być problemy z finansami publicznymi.

Naciski KE dotyczące Ukrainy i nowe wymogi formalne

Bruksela bardzo liczy na to, że Polska zdecyduje się wystartować w drugim naborze. Rząd nie podjął jednak jeszcze ostatecznej decyzji w tej sprawie. 

Komisja Europejska naciska na wykorzystanie pozostałych środków z SAFE na wspólne projekty wsparcia ukraińskiego przemysłu obronnego. Polska natomiast byłaby ewentualnie zainteresowana wspieraniem własnego przemysłu zbrojeniowego. 

Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że nowe środki nie mogą już zostać przeznaczone wyłącznie na samodzielne krajowe zakupy (termin minął w maju). Teraz konieczne będą wspólne zamówienia z udziałem co najmniej jednego innego państwa. 

W dodatku polskie władze muszą rozważyć, czy uda się zrealizować projekty do 2030 r , bo taka data będzie obowiązywać także przy nowym naborze. Jeżeli program ruszyłyby dopiero w przyszłym roku, oznaczałoby to bardzo krótki czas na realizację ogromnych wojskowych inwestycji. 

Czy stać nas na kolejną pożyczkę?

Decyzja ws. drugiego naboru SAFE to dla polskich władz nie tylko wybór projektów zbrojeniowych, ale przede wszystkim odpowiedź na pytanie, czy chcemy zaciągnąć kolejną pożyczkę, którą w przyszłości trzeba będzie spłacić. 

SAFE to unijny instrument pożyczkowy o wartości 150 miliardów euro, przeznaczony na finansowanie inwestycji obronnych i wspólnych zakupów uzbrojenia.