کنار گذاشتن ونس از «پرونده ایران»؛ ترامپ: نیازی به «توافق» نیست!

رئیس جمهور ایالات متحده در حالی اعلام کرده ایالات متحده دیگر نیازی به توافق با رژیم ایران ندارد که کمی پیش از آن گزارش‌هایی درباره ملاقات احتمالی معاون اول وی با دبیر «شورای عالی امنیت ملی» جمهوری اسلامی در دوحه منتشر شده بود.

دونالد ترامپ روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که ایالات متحده دیگر نیازی به توافق با رژیم ایران ندارد و از معاون اول خود، جی‌. دی. ونس خواست تمام توجه خود را به بررسی فساد و جرم در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها معطوف کند. این موضع‌، تغییری آشکار نسبت به خبرهایی است که در هفته‌های اخیر منتشر شده بود. در این گزارش‌ها ادعا شده بود که ترامپ به معاون خود برای از سر گرفتن مذاکرات با جمهوری اسلامی اجازه و اختیار داده و حتی طرف مذاکره و محل آن نیز  در این خبرها تعیین شده بود: مذاکره جی. دی. ونس با محسن رضایی در دوحه!

روزنامه‌ «وال‌استریت ژورنال» پیام ترامپ در شبکه‌ی اجتماعی تروث‌ سوشال را بازنشر کرده است. ترامپ در این پیام از جمله نوشته است: «من از معاون رئیس‌جمهور ونس خواسته‌ام تا توجه کامل و همه‌جانبه خود را بر فساد و جنایات گسترده‌ای که در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها در سراسر ایالات متحده رخ می‌دهد، متمرکز کند… ما نیازی به توافق با ایران نداریم. آن دوران خیلی وقت است که گذشته. ما پول آنها را داریم، صدها میلیارد دلار، و تنگه (هرمز) آنها را هم در اختیار داریم!»

بازنشر و پرداختن به پیام رئیس‌ جمهور آمریکا در «وال‌استریت ژورنال» در حالیست که یک روز پیش از آن گزارشی در همین روزنامه منتشر شده بود که حاکی از بررسی دیدار و مذاکره احتمالی ونس با محسن رضایی دبیر «شورای عالی امنیت ملی» جمهوری اسلامی بود!

«من از معاون رئیس‌جمهور ونس خواسته‌ام تا توجه کامل و همه‌جانبه خود را بر فساد و جنایات گسترده‌ای که در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها در سراسر ایالات متحده رخ می‌دهد، متمرکز کند. ایالت‌های آبی (دموکرات)، مانند مینه سوتا، کالیفرنیا، ایلینوی و بسیاری دیگر، همگی فجایعی با… https://t.co/3mzxz5q5Xm pic.twitter.com/FCpjTrgl2R

— USAbehFarsi (@USABehFarsi) November 12, 2026

بر اساس آن گزارش، ترامپ به دستیاران و مقامات آمریکا گفته که با از سر گرفتن مذاکرات توسط ونس مخالفتی ندارد و به او برای گفتگو با رژیم ایران اختیارات لازم را داده است. ونس که یکی از نامزدهای اصلی جمهوریخواهان برای انتخابات ۲۰۲۸ محسوب می‌شود، هفته‌ی گذشته جنگ با جمهوری اسلامی را یکی از عوامل شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندوره‌ای سوم نوامبر دانست؛ انتخاباتی که طی آن کنترل هر دو مجلس کنگره به دست دموکرات‌ها افتاد.

از عملیات فریب تا مذاکره؛ ونس دیدار با محسن رضایی را بررسی می‌کند!

«وال‌استریت ژورنال» می‌نویسد، جی. دی. ونس که پیشتر رهبری هیئت مذاکره‌کننده‌ی آمریکا با رژیم ایران در پاکستان را بر عهده داشت و با میانجی‌های قطری و پاکستانی، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی و عاصم منیر، در ارتباط بود، اکنون از «پرونده ایران» کنار گذاشته شده است. این تصمیم ترامپ در شرایطی گرفته شده که ونس به دلیل نقش فعال خود در مذاکرات و همچنین انتقاد از جنگ، در معرض انتقادات فراوان قرار داشت.

اکنون به نظر می‌رسد دونالد ترامپ بر پایه‌ی واقع‌بینی نسبت به ماهیت رژیم جمهوری اسلامی، با تمرکز بیشتر  بر فشار حداکثری، می‌تواند از «اتلاف وقت» جلوگیری کند، زیرا هدف جمهوری اسلامی از ادامه‌دادن مذاکرات نه توافق، بلکه خریدن وقت و فرصت برای بازسازی توان نظامی و نیابتی‌های خود است.

رژیم ایران از سال‌ها پیش با بازی مذاکره، زمان می‌خرد تا برنامه‌ی هسته‌ای، موشکی و حمایت از گروه‌های نیابتی خود را پیش ببرد. تجربه‌ توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ (برجام) نمونه‌ی بارز این الگوی تکراری است؛ تحریم‌ها برداشته شد، میلیاردها دلار آزاد شد، اما رژیم نه تنها برنامه‌ی هسته‌ای را متوقف نکرد، بلکه با غنی‌سازی بیشتر و فعالیت‌های مخفیانه، تهدید و تنش‌ها را عمیق‌تر کرد.

امروز نیز، با وجود هشت‌ ماه مذاکره و چهل‌ روز درگیری، رژیم همچنان به طرح مطالبات حداکثری همراه با جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای خود ادامه می‌دهد، در حالی که به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» که ماه ژوئن توسط دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان امضاء شد نیز پایبند نبود.

در همین رابطه دونالد ترامپ، در مصاحبه‌ای با شبکه‌ی خبری «Salem News Channel» اعلام کرد که در صورت مشاهده‌ی هرگونه تهدید از سوی رژیم ایران علیه متحدان آمریکا یا کشتی‌های آمریکایی، «بدون هیچ تردیدی» حملات نظامی را از سر خواهد گرفت.

رئیس‌ جمهور ایالات متحده در پاسخ به این پرسش که آیا در استفاده‌ی مجدد از نیروی نظامی تردید خواهد کرد، به صراحت گفت: «نه، بدون هیچ تردیدی!» او افزود که اگر ببیند اوضاع در خلاف جهت پیش می‌رود، ممکن است همین حالا نیز اقدامات نظامی علیه جمهوری اسلامی را از سر بگیرد.

در بخش دیگری از این گفتگو، وقتی از او درباره احتمال حمله‌ی مجدد به زیرساخت‌های باقیمانده صنعتی رژیم ایران و تأسیسات «کوه کلنگ گزلا» پرسیده شد، پاسخ داد: «ممکن است اتفاق بیفتد».

این اظهارات در حالی مطرح شده که ترامپ در روزهای گذشته در مصاحبه‌های دیگر، از جمله با «سی‌ان‌ان» از سر گرفتن حملات گسترده را «بسیار بعید» و آن را مشروط به پیشرفت مذاکرات درباره‌ی برنامه هسته‌ای ایران و بازگشایی تنگه هرمز دانسته بود. با این حال، او بارها بر آمادگی کامل نیروهای آمریکایی تأکید کرده است.

دونالد ترامپ همچنین در سخنرانی روز تجلیل از «کهنه‌سربازان» تأکید کرد که رژیم ایران ازسال ۱۹۷۹ علیه آمریکا جنگیده و این درگیری برای امنیت جهان ضروری است.

جمهوری اسلامی از بدو تأسیس با گروگانگیری و اشغال سفارت آمریکا در سیزدهم آبان ۵۸ تا حمایت از تروریسم، برنامه‌ی هسته‌ای مخفی، حملات به کشتی‌ها در خلیج فارس، و سرکوب داخلی، از طریق تهدید و بحران‌سازی به بقای خود ادامه داده است.

گزارش‌ها از حملات به تانکرها و سیستم‌های ناوبری در منطقه، نشان‌دهنده‌ی تداوم و افزایش رفتار تهاجمی رژیم ایران است. هر توافق احتمالی که بدون تضمین‌های قوی برای توقف کامل برنامه‌ی هسته‌ای، موشکی و پایان حمایت از نیابتی‌ها باشد، در نهایت به همان «برجام» ختم می‌شود، هرچند جمهوری اسلامی برای پیشبرد اهدافش هیچ اعتنایی به «معاهدات بین‌المللی» نداشته است.

اقدام ترامپ در هدایت ونس به سمت مسائل داخلی، نه تنها اولویت‌های آمریکا را برجسته می‌کند، بلکه از گرفتار شدن در چرخه‌ی بی‌حاصل بیشتر مذاکراتی جلوگیری می‌کند که هدف اصلی جمهوری اسلامی تداومِ بدون نتیجه‌ی آن است.

بسته‌شدن مرزهای زمینی همراه با کنترل تنگه هرمز و دارایی‌های مسدودشده، ابزارهای قدرتمند فشار حداکثری هستند که در کنار اهرم قدرت نظامی، بقایای جمهوری اسلامی را تحت فشار چند لایه نگه می‌دارند.

تحلیلگران معتقدند، بدون تصمیم نهایی و حل ریشه‌ای مسائل هسته‌ای و امنیتی جمهوری اسلامی، منطقه همچنان در وضعیت ناپایدار باقی خواهد ماند و بار این بحران بیش از پیش بر دوش مردم ایران و حتی کشورهای منطقه‌ خواهد بود.

با این حال، در شرایطی که دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست خواهند گرفت و برخی ناظران از بسته شدن پنجره‌ی عملیات نظامی سخن می‌گویند، این چرخش ترامپ، می‌تواند بازگشت به سیاست «فشار حداکثر»ی ارزیابی شود؛ سیاستی که بهترین راه برای مقابله با تهدید وجودی رژیم جمهوری اسلامی، بدون گرفتار شدن در مذاکرات فریبنده و بی‌پایان و بدون نتیجه است.