Oto najstarsze miasto w Polsce. Znajduje się na Dolnym Śląsku

Złotoryja, a nie Gniezno czy Kalisz, może pochwalić się tytułem najstarszego miasta w Polsce. Położona w sercu Dolnego Śląska, zachwyca nie tylko bogatą historią, ale i klimatem rodem z południowych Włoch. Co sprawia, że to miejsce jest tak wyjątkowe?

Złotoryja jest najstarszym miastem w Polsce /Shutterstock

Miasto starsze niż Wrocław i Kraków

Wielu z nas, zapytanych o najstarsze miasto w Polsce, bez wahania wskaże Gniezno lub Kalisz. Tymczasem, jak pokazują dokumenty, palma pierwszeństwa należy się Złotoryi. 

To właśnie ona została lokowana na prawie magdeburskim już w 1211 roku – znacznie wcześniej niż Legnica, Wrocław czy Kraków. 

„Złota Góra, bo tak się wówczas nazywała, otrzymała prawa miejskie w 1211 roku i jest to najstarsza udokumentowana lokacja na ziemiach polskich na prawie magdeburskim” – czytamy w źródłach.

Złoto w nazwie, złoto w historii

Złotoryja nie bez powodu nosi swoją nazwę. Już przed 1200 rokiem w okolicach obecnego miasta pojawili się niemieccy górnicy, którzy przybyli tu, by wydobywać złoto. To właśnie od tego kruszcu wzięła się zarówno polska, jak i niemiecka nazwa miasta – Goldberg, czyli Złota Góra. 

W pierwszym okresie wielkiego rozkwitu górnictwa, w latach 1180 - 1240, uzyskiwano, jak się dziś szacuje od 24 do nawet 48 kilogramów złota rocznie.

Oficjalne prawa miejskie nadał Złotoryi książę Henryk I Brodaty w 1211 roku, a lokacja odbyła się na zamku w pobliskiej Rokitnicy.

Dolnośląska perełka z włoskim klimatem

Dziś Złotoryja liczy nieco ponad 14 tysięcy mieszkańców i jest siedzibą powiatu nad rzeką Kaczawą. Miasto, choć niesłusznie omijane przez turystów, zachwyca zadbanym centrum, odnowionymi kamienicami i wąskimi uliczkami. 

Położenie na pagórkowatym terenie Pogórza Kaczawskiego sprawia, że Złotoryja przypomina urokliwe miasteczka południowej Europy. 

Zabytki, które warto zobaczyć

Złotoryja to nie tylko historia, ale i mnóstwo zabytków. W miejskim rejestrze znajdziemy m.in. średniowieczne kościoły, zabytkowe kamienice i fragmenty dawnych murów obronnych. 

Oto kilka najważniejszych zabytków Złotoryi, które trzeba i warto zobaczyć:  Starówka (Stare Miasto), kościół pomocniczy pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny z 1230 r., brama Górna zw. Basztą Kowalską, z XIV w.,
zespół mauzoleów na cmentarzu komunalnym, katownia z XVIII wieku, młyn z częścią mieszkalną z połowy XVII w. czy wieża wodociągowa z pierwszej poł. XVIII w.

Złotoryja to idealne miejsce dla miłośników historii i architektury – a także dla tych, którzy szukają mniej oczywistych, ale niezwykle klimatycznych miejsc na mapie Polski.

Miasta w Polsce, lokowane na prawie magdeburskim, daty lokacji:

• Złotoryja - 1211 
• Opole - 1217
• Sandomierz - 1226
• Toruń - 1233
• Gniezno - 1238
• Legnica - 1252
• Poznań - 1253
• Kalisz - 1257
• Kraków - 1257
• Wrocław - 1261
• Gdańsk - 1263