Besparen op consultants, mobiliteit én museum Kanal: dit is de Brusselse begroting 2027

De begroting werd vrijdag goedgekeurd door de Brusselse regering en die dag ook ingediend in het parlement. Zoals eerder was aangekondigd, wordt het tekort in 2027 beperkt tot 719 miljoen euro. In de documenten die BRUZZ kon inkijken, wordt die doelstelling behaald. De inkomsten worden begroot op 7,5 miljard euro en de uitgaven op 8,4 miljard.

Hoe Brussel dat zal doen? De begroting voorziet een grote besparing op het eigen personeel, consultancykosten en zelfs op het toekomstige museum Kanal. BRUZZ zet alles op een rij.

Hertogstraat

De grootste besparing is er zoals aangekondigd op het personeel. Daar wordt bijna 144 miljoen euro weggesneden, ten opzichte van eind 2025. De regering behoudt het moratorium op aanwervingen: personeel dat de administratie verlaat, wordt niet vervangen, behalve voor noodzakelijk operationeel personeel. Ook de kabinetten en parlement besparen.

HR-kosten zullen 'geoptimaliseerd' worden, onder meer door de oprichting van de transversale dienst Atlas.brussels. Die zal voortaan de HR-diensten van verschillende administraties huisvesten. De fusieoperatie levert ook winst op in de werkingskosten, communicatie en huur. Er wordt 55 miljoen euro bespaard op consultancy en studies en nog eens 28 miljoen euro op IT-projecten. De knip in subsidies voor verenigingen blijft behouden: die levert volgend jaar 25 miljoen euro op.

Ook het toekomstige museum Kanal moet extra besparen. De dotatie zakt van 28 naar 24 miljoen euro per jaar, vanaf 2027.

De verkoop van de hoofdzetel van de regering in de Hertogstraat brengt geld in het laatje: een eerste schijf van 15 miljoen euro in 2027. Ook in de twee daaropvolgende jaren zou die verkoop telkens 15 miljoen euro moeten opleveren, zo stond onlangs in De Standaard te lezen, goed voor 45 miljoen euro in totaal. Hoe die constructie in mekaar zit, is niet helemaal duidelijk.

Winnaars: wonen en gemeenten

Een vergelijking tussen de vorige meerjarenbegroting, die in februari was goedgekeurd, en de nieuwe meerjarenbegroting die vorige week is afgeklopt, leert dat de PS-portefeuilles 'Huisvesting' en 'Lokale besturen' winnen. Op 'Werk en Economie' (Les Engagés) en 'Mobiliteit' (Groen) wordt daarentegen beknibbeld.

Bij Huisvesting valt een extra enveloppe op voor ontwikkelingsmaatschappij Citydev van 15 miljoen euro, die buiten de begroting wordt gehouden. De Be Home-premie voor woningeigenaars geldt vanaf volgend jaar ook voor eigenaars die verhuren, op voorwaarde dat zij zich inschrijven in het conventioneringsbeleid van staatssecretaris Karine Lalieux (PS). Dat kost de begroting 5 miljoen euro.

En dan is er nog het geld voor de sociale woningen, waar MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez (MR) een zaak van heeft gemaakt. Bouchez wil dat Lotfi Mostefa (PS) ontslag neemt als voorzitter van de Anderlechtse Haard alvorens het geld voor de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM) wordt vrijgemaakt. Bij de Brusselse MR vertalen ze dat als: de PS moet met hervormingsplannen komen voor de sociale huisvesting.

In de begrotingsdocumenten is daar niet veel van te merken. De schijf van 131 miljoen euro voor 2026 voor de BGHM lijkt gewoon goedgekeurd, net zoals een nieuwe schijf van 120 miljoen euro volgend jaar.

De Brusselse lokale besturen kunnen in 2027 rekenen op 15 miljoen euro aan subsidies. Dat is 5 miljoen euro meer dan aanvankelijk ingeschreven. Dat is een pluim die minister Ahmed Laaouej (PS) op zijn hoed mag steken. Ook de dotaties aan de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC), de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) en de Franstalige Cocof gaan omhoog, goed voor in totaal 17,8 miljoen euro.

Er wordt ten slotte geld vrijgemaakt voor de Brussels Deal, bedoeld voor opvangplaatsen voor asielzoekers. Dat gebeurt via een lening aan de GGC van 26 miljoen euro, die weliswaar buiten de begroting wordt gehouden. De regering lijkt ervan uit te gaan dat de federale regering hiervoor niet meer met geld over de brug komt.

Minder geld voor verkeersinfrastructuur

En dan is er mobiliteit. De meerjarenbegroting die in februari was goedgekeurd, voorzag - ondanks de penibele financiële toestand van het Gewest - toch flink wat investeringen in mobiliteit zoals de tunnels, wegen en een nieuwe tramlijn. In 2026 en 2027 was daar toen 200 miljoen euro voor uitgetrokken.

Begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) voert een investeringsnivellering in. Daardoor zakken de investeringen in 2027 naar 182 miljoen euro. Ook de jaren nadien worden er miljoenen afgepitst. Minister Elke Van Den Brandt (Groen) lijkt hier te hebben moeten inbinden. Er komt wel extra geld voor de verkeersveiligheid.

In mei volgend jaar wordt een wegenvignet ingevoerd. Dat zal de automobilist extra geld kosten (tussen de 90 en de 125 euro per jaar, red.). De Brusselse regering gaat dat compenseren door de jaarlijkse verkeersbelasting en de belasting op inverkeerstelling te hervormen.

Die hervorming is budgetneutraal, blijkt uit de begroting. De impact voor de automobilist is nog niet bekend, maar de aanpassingen blijven al bij al bescheiden, zo verneemt BRUZZ. Kleinere auto’s en elektrische auto’s betalen geen verkeersbelasting. Zwaardere wagens betalen meer.

Toch brengt het nieuwe vignet geld in de kas, door het gebruik van de wegen door buitenlandse chauffeurs. Voor Brussel gaat het in 2027 om 17,5 miljoen euro extra. Er zit wel een adder onder het gras: de kans bestaat dat buurlanden, zoals Nederland, het wegenvignet zullen aanvechten bij het Europees Hof van Justitie. Afwachten dus of de hele hervorming standhoudt.

Terugverdieneffecten

Economie en werkgelegenheid moeten ook inleveren. Aanvankelijk was er al een besparing voorzien in 2027 van een forse 45 miljoen euro. In de net goedgekeurde meerjarenbegroting gaat het nu om 70 miljoen euro, en zelfs 80 miljoen in 2028. Dat geld moet komen van verminderde subsidies, de hervorming van de activeringspremie voor werkgevers, en een rationalisatie van de economische sites van Citydev.

De Brusselse regering mikt verder op een hogere werkgelegenheidsgraad, tot 70 procent tegen 2030, én op economische groei. Ze rekent daardoor in haar meerjarenbegroting, voor het eerst, op terugverdieneffecten die oplopen van 40 miljoen euro (2027) tot 80 miljoen euro (2029).

Hoe realistisch die zijn, zal moeten blijken. De economische prognoses voor Brussel zijn niet al te best, blijkt evengoed uit de begrotingsdocumenten. De verwachte groei blijft onder de 1 procent en het aantal vacatures op de arbeidsmarkt gaat al een tijdje in dalende lijn.

Half miljard aan rente

De regering heeft afgesproken dat de totale schuld deze legislatuur niet mag groeien met meer dan 3 miljard euro. Toch blijven de schulden wegen op de uitgaven. De rentelast stijgt volgend jaar met 58 miljoen euro tot meer dan 528 miljoen euro. De directe schuld zal tegen 2029 oplopen tot 16,2 miljard, of een schuldratio (de verhouding tussen schuld en inkomsten) van maar liefst 270 procent.

Als het gewest de vinger op de knip kan blijven houden en de inkomsten blijven op peil, zou die schuldratio de komende jaren moeten zakken. Dat veronderstelt wel blijvende stevige inspanningen, want in 2028 moet er opnieuw 300 miljoen euro worden weggesaneerd. En in het verkiezingsjaar 2029, wanneer de begroting in evenwicht moet zijn, zelfs 400 miljoen euro.

De begroting wordt, naar alle verwachtingen, in de laatste week voor de kerstvakantie goedgekeurd door het parlement. De besprekingen daarover starten half november.