Brusselse rechtbank kan toevloed zaken niet aan en beperkt pleidooien tot 10 minuten

De overbelasting van de rol doet de Franstalige voorzitter van de Brusselse Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) grijpen naar een arrest van het Hof van Cassatie uit maart 2023. Dat stelt dat de pleitduur van een advocaat beperkt kan worden. “Maximaal 10 minuten, en voor zaken waarin schriftelijke conclusies werden ingediend, geldt een nog kortere pleitduur”, valt er te lezen op het papier aan de zittingszaal van de KI.

De KI is de instantie die op het niveau van het Hof van Beroep controle uitoefent op het verloop van het gerechtelijk onderzoek. De Kamer behandelt onder meer beroepen tegen beslissingen van de raadkamer, bijvoorbeeld wie er voor welke rechtbank moet verschijnen na een onderzoek. De KI behandelt vooral beroepen tegen beslissingen om verdachten in de cel te houden.

De maatregel van de Brusselse KI doet heel wat wenkbrauwen fronsen en wordt sceptisch onthaald bij Brusselse advocaten. “Dit is een zeer ongenuanceerde boodschap”, zegt strafpleitster Barbara Huylebroek. “Het geciteerde arrest spreekt inderdaad van de mogelijkheid de duur van het pleidooi van een advocaat te beperken, maar stelt ook - en zeer terecht - dat er rekening moet worden gehouden met ondermeer de aard, complexiteit en de betwistingen in het dossier."

"Denk maar aan bijvoorbeeld de wantoestanden in onze gevangenissen, die vaak worden aangehaald in dossiers omtrent een voorlopige hechtenis", geeft Huylebroek als voorbeeld.

'Gevaarlijke tendens'

“De beperking mag trouwens ook niet dermate beperkend zijn dat elk mondeling verweer, een basisrecht in strafzaken, onmogelijk wordt gemaakt, zelfs al zijn er conclusies neergelegd”, aldus de Brusselse advocate. “Dit kan zelfs een omgekeerd effect creëren. Wat als elke advocaat nu extreem lange conclusies zal beginnen opstellen? Ik vraag mij af of dat de goeie rechtsbedeling ten goede zal komen.”

“Het is wel een gevaarlijke tendens om vast te stellen dat er getracht wordt om op allerhande manieren aan de vrijheid van pleidooi, en dus de onafhankelijkheid van de advocaten, te tornen”, zegt Huylebroek nog.

Ook Eric Valgaeren, voorzitter van de Orde van Vlaamse Balies, stelt zich vragen bij de opmerkelijke boodschap. “In een digitaal tijdperk doet het opspelden van een papier als enige communicatie nogal middeleeuws aan”, stelt hij. “Advocaten stellen de maatregel pas vast wanneer ze moeten verschijnen. Ze werden niet eerder op de hoogte gebracht. Doorgewinterde strafpleiters zullen zich niet laten doen, maar jonge onervaren advocaten kunnen zich hierdoor laten afleiden."

Kort door de bocht

De OVB-voorzitter treedt meester Barbara Huylebroeck bij over de inhoud van de maatregel en de verwijzing naar het Cassatie-arrest. “Er wordt nu één vaste maatregel opgelegd aan iedereen, ongeacht de inhoud van de zaak, terwijl het arrest inderdaad stelt dat er rekening moet worden gehouden met de aard en de complexiteit. Wat er op dat papier staat, is te kort door de bocht. Dit soort van communicatie doet afbreuk aan de rol van een advocaat en de vrijheid van pleidooien.”

Advocaat Louis De Groote reageert verontwaardigd op de sociaalnetwerksite LinkedIn. “Tekenen van Verval”, schrijft hij. “Overbelasting is de verantwoordelijkheid van de Belgische Staat. De korte termijn om over verdere opsluiting te beslissen, bestaat ter bescherming van de burger. Vrijheid is de regel, opsluiting de uitzondering. Die waarborg kan geen reden zijn om een ander fundamenteel recht - het recht op daadwerkelijke verdediging - algemeen te beperken”, klinkt het bij de Gentse strafpleiter.

“Zo’n maatregel dreigt tot spanningen te leiden. Advocaten zullen aanvoeren dat zij hun zaak niet effectief kunnen bepleiten, rechters komen verder onder druk en actoren die dezelfde rechtsstaat beschermen, dreigen nodeloos tegenover elkaar te belanden.”

“Het is niet mijn bedoeling om op de pianist te schieten", aldus De Groote. "Een hof verspreidt zo’n boodschap wellicht alleen in hoge nood. Net daarom is maatschappelijk communiceren - ook over moeilijke zaken - essentieel. Op deze manier wordt een kans gemist om de politiek met de feiten te confronteren en dreigt de beperking van verdedigingsrechten een middel te worden om een structureel gebrek aan mensen en middelen op te vangen.”

“Vandaag tien minuten in Brussel. Morgen misschien elders”, besluit hij.