NASA upraszcza projekt skafandra księżycowego

NASA przewiduje istotne zmiany w projekcie skafandrów kosmicznych przeznaczonych dla programu Artemis. W obliczu napiętego harmonogramu i rosnącej konkurencji ze strony Chin, Amerykańska Agencja Kosmiczna zdecydowała się na uproszczenie konstrukcji skafandra, który będzie wykorzystywany podczas pierwszych misji załogowych na powierzchni Księżyca. Nowy wariant, nazwany "Sortie Suit", ma umożliwić szybsze przygotowanie misji i zwiększyć szanse na realizację lądowania na południowym biegunie Srebrnego Globu już w 2028 roku. Informacje na ten temat, których NASA oficjalnie nie potwierdza, ogłosił na portalu "Ars Technica" zwykle dobrze poinformowany dziennikarz, Eric Berger.

Projekt skafandra zaprezentowany w 2024 r. (fot. AA/ABACA) /PAP/EPA

Co jest celem zmian?

Decyzja o zmianie podejścia do projektu skafandra miała zapaść podczas wewnętrznego spotkania NASA. Agencja, pod kierownictwem menedżera programu Artemis, Jeremy’ego Parsonsa, zamierza nadal ściśle współpracować z firmą Axiom Space, która od 2024 roku jest jedynym dostawcą skafandrów dla astronautów mających opuścić pokład lądowników na powierzchni Księżyca. Nowy "Sortie Suit" ma być wykorzystywany zarówno w misjach realizowanych przy współpracy z SpaceX, jak i Blue Origin.

Głównym celem zmian, których NASA oficjalnie jeszcze nie potwierdziła, jest zmniejszenie jego masy, ograniczenie złożoności konstrukcji oraz uproszczenie interfejsów pomiędzy skafandrem a lądownikami księżycowymi. Takie podejście ma nie tylko przyspieszyć prace, ale również ułatwić integrację systemów różnych dostawców.

NASA przyspiesza prace

Od czasu objęcia stanowiska administratora NASA w grudniu 2025 roku, Jared Isaacman wraz ze swoim zespołem intensywnie analizuje postępy programu Artemis. Opóźnienia w harmonogramie sprawiły, że powrót ludzi na Księżyc wydawał się realny dopiero po 2030 roku, co mogło dać Chinom przewagę w wyścigu o ponowne lądowanie na Srebrnym Globie. W odpowiedzi na te wyzwania, NASA podjęła szereg działań naprawczych, m.in. uproszczenie produkcji rakiety Space Launch System, rezygnację z budowy stacji Lunar Gateway oraz zacieśnienie współpracy z kluczowymi partnerami przemysłowymi.

Zmiany dotyczą też prac nad nowymi skafandrami kosmicznymi. Po wycofaniu się firmy Collins Aerospace z kontraktu w 2024 roku, Axiom Space (współpracujący z modową marką Prada) pozostał jedynym dostawcą, jednak tempo prac budziło niepokój zarówno w NASA, jak i wśród niezależnych ekspertów. Intensywne spotkania przedstawicieli agencji z zespołem Axiom, prowadzone nawet sześć razy w tygodniu, mają na celu przyspieszenie rozwoju i certyfikacji nowego skafandra.

Założenia były zbyt ambitne?

Jak przypomina Eric Berger, pierwotne wymagania NASA wobec skafandrów były bardzo ambitne. Zakładały m.in. możliwość przeprowadzenia sześciu spacerów kosmicznych podczas jednej, trwającej 6,5 dnia misji, zachowanie pełnej funkcjonalności po 210 dniach przechowywania w stanie uśpienia oraz zdolność do pracy przez co najmniej dwie godziny w ekstremalnie zimnych, wiecznie zacienionych rejonach Księżyca. 

Tak rozbudowane oczekiwania skutkowały powstaniem ciężkiego, wielowarstwowego skafandra, który był nie tylko trudny w produkcji, ale także ograniczał swobodę ruchów astronautów.

Nowa strategia zakłada stopniowe rozwijanie funkcjonalności skafandra. "Sortie Suit" ma być wystarczający na potrzeby pierwszych misji, a kolejne wersje będą udoskonalane na podstawie doświadczeń zdobytych podczas operacji na powierzchni Księżyca. Skrócenie czasu certyfikacji oraz ograniczenie liczby wymagań mają pozwolić na szybsze wdrożenie skafandra do użytku i obniżenie kosztów całego przedsięwzięcia.

Kiedy człowiek znów może stanąć na powierzchni Księżyca?

Choć skafander kosmiczny to tylko jeden z wielu elementów niezbędnych do realizacji misji załogowej na Księżycu, jego rola jest nie do przecenienia. To właśnie on umożliwia astronautom bezpieczne opuszczenie lądownika, prowadzenie badań naukowych oraz eksplorację nieznanych dotąd rejonów Srebrnego Globu. Nowy "Sortie Suit" ma zapewnić podstawową ochronę i funkcjonalność, a jednocześnie być na tyle lekki i prosty, by nie opóźniać harmonogramu misji.

Zmiana podejścia do projektowania skafandrów to kolejny krok w kierunku przyspieszenia powrotu ludzi na Księżyc. NASA liczy, że dzięki uproszczeniu konstrukcji i ścisłej współpracy z partnerami przemysłowymi uda się zrealizować ambitny cel lądowania na południowym biegunie Księżyca już w 2028 roku.