Medewerkers VUB starten academiejaar met zwaar gemoed door besparingen

De opening van het nieuwe academiejaar is normaal gezien een feestelijke aangelegenheid. Maar op de werkvloer van de VUB heerst er dit jaar volgens een bron 'een begrafenissfeer'.

Veel personeelsleden hebben namelijk slecht nieuws gekregen door de besparingen die de VUB van de Vlaamse overheid opgelegd krijgt: "Vaste personeelsleden krijgen te horen dat ze meer taken moeten uitvoeren en extra vakken moeten geven. En wie met een tijdelijk contract werkt, wordt voor het blok gezet: inleveren of vertrekken."

Zo hoort BRUZZ dat een medewerker van het onderwijzend personeel met een tijdelijk contract werd gevraagd om een vermindering van 40 procent van diens aanstellingspercentage te aanvaarden. "Maar het aantal vakken dat die docent moet geven blijft hetzelfde." De bron verklaart dat meerdere personeelsleden dit hebben meegemaakt.

Bij de faculteit Letteren en Wijsbegeerte zijn zeker 20 leden van het onderwijzend personeel op een of andere manier getroffen door de besparingen. "Sommigen hebben de nieuwe voorwaarden simpelweg niet aanvaard en zijn vertrokken. Dat wordt dan ook niet gezien als een ontslag."

Ook bij het ondersteunend personeel van de centrale administratie zijn mensen afgevloeid. In juni raakte bekend dat de universiteit als gevolg van de knip één persoon had ontslagen. Nu verneemt BRUZZ dat ook een tweede ontslag bij het administratief peronseel verband houdt met de Vlaamse besparingsronde.

2,8 miljoen euro

In het voorjaar klonk er nochtans voorzichtig positief nieuws. De besparingen die de VUB moest doorvoeren op personeel, mocht de instelling van Vlaams Onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) spreiden over vijf jaar. Dat betekent dat er voor dit jaar toch 2,8 miljoen euro moet bespaard worden, wat grof geschat overeen zou komen met 28 voltijdse banen, zo schat de vakbond. Op een totaal van 4.000 personeelsleden.

De VUB wil dat vooral halen door vrijwillig vertrek en een aanwervingsstop. Die is nog steeds van kracht, bevestigt de universiteit. Medewerkers die willen gebruik maken van de regeling voor vertrek, kunnen zich nog tot 30 september aanmelden. Doordat die periode nog loopt, kan de universiteit ook geen balans opmaken van hoeveel mensen zich hebben aangemeld.

Een bron binnen de centrale administratie getuigt dat er een kloof bestaat tussen wat er verkondigd wordt en hoe de instelling te werk gaat. Zo heeft de VUB het International Relations and Mobility Office (de dienst internationalisering) hervormd, van een dienst met 30 medewerkers naar een klein team met 5 tot 6 leden. Heel wat medewerkers zijn overgeheveld naar andere diensten. "Bij de voorstelling daarvan klonk het alsof dat voor alle medewerkers het geval zou zijn. Tot enkele collega's apart werden genomen, voor hen was geen plaats meer binnen de universiteit."

Volgens een bron zijn zeker drie medewerkers die al lang aan de slag waren binnen de VUB, daarop de laan uitgestuurd. "Van de ene dag op de andere." De bron heeft ook weet van personeelsleden met een vast contract aan wie wordt gevraagd om voortaan deeltijds te werken.

De VUB bevestigt dat de dienst, het International Relations and Mobility Office (IRMO), is hervormd en wordt "ingekanteld in de kernwerking van de universiteit". De VUB belooft daarbij dat "internationalisering niet wordt afgebouwd" en is de inkanteling niet het gevolg van de besparingsronde van de Vlaamse overheid, maar werd die al in 2024 beslist.

De VUB geeft geen duidelijkheid over het feit of de ontslagen die daarmee gepaard zijn gegaan, verband houden met de knip. Ook geeft de universiteit geen aantallen over ontslagen of niet-verlengde contracten.

Brusselcoëfficiënt

Wat harder weegt, is de besparing van 10 miljoen euro op de werkingsmiddelen. Die mag de universiteit niet spreiden over meerdere jaren. Het gaat onder meer om het stopzetten van de Brusselmiddelen, al wordt die schok getemperd door de solidariteit van andere universiteiten.

Daarnaast stopt Vlaanderen met de financiering van niet-Europese studenten. "De VUB wordt harder getroffen dan andere Vlaamse universiteiten, omdat wij relatief gezien meer internationale studenten hebben", zegt een professor. "Daarnaast zijn hier ook meer niet-gepriviligeerde studenten die getroffen zullen worden door de knip in de beurzen."

Een van de slachtoffers is het Instituut voor Europese Studies (IES), verbonden aan de faculteit Sociale Wetenschappen. De Vlaamse overheid zette de samenwerking stop, het instituut verloor een subsidie van 2,2 miljoen euro, zo raakte in september vorig jaar bekend. Een onderzoeker verbonden aan het instituut meldt dat medewerkers van onderzoeksprojecten vooral zullen ingezet worden om les te geven aan het private Vesalius College. "Dat is toch een heel andere jobinhoud", hoort BRUZZ.

Florian Trauner, decaan van de Brussels School of Governance, geeft toe dat het instituut heeft moeten schakelen door de weggevallen funding. "De VUB heeft het IES een periode van vijf jaar gegeven om een nieuw bedrijfsmodel te vinden, door inkomsten op te bouwen via externe projecten en opleidingen voor professionals", reageert hij. "Dit betekent dat we fors moeten besparen, maar er ligt een solide basis."

Het besparingsplan omvat onder meer een vermindering van administratief en leidinggevend personeel (van 8,8 naar 4 voltijdse equivalenten). Ook moest het IES een programma voor doctoraatsbeurzen stopzetten dat door de overheid werd gefinancierd. "Dit betekent dat er minder nieuwe doctoraatsprojecten zullen zijn, maar de VUB heeft gegarandeerd dat alle lopende doctoraatsbeurzen kunnen worden afgerond", stelt Trauner.

Onderwijsmiddelen

Bij de vakbonden hoort BRUZZ dat zij moeilijk zicht kunnen krijgen op de effecten van de besparingen. Wel merken de vakbonden een stijging van het aantal vragen om advies.

"Wij hebben zelf geen lijst van het aantal ontslagen personeelsleden, medewerkers dat vrijwillig vertrekt, of arbeidsvoorwaarden ziet veranderen als gevolg van de knip. De VUB is erg decentraal georganiseerd en wordt vanuit veel verschillende bronnen gefinancierd. Dezelfde besparing kan een heel ander effect hebben afhankelijk van de faculteit of onderzoeksinstelling", zo legt Tim Van de Voorde van de liberale vakbond Synova uit.

Voor Jo Coulier van de socialistische vakbond ACOD, is het simpel. De voorbije twintig jaar is het aantal studenten aan de VUB verdubbeld, maar zijn de subsidies voor de instelling niet mee gestegen. "Integendeel, er wordt nu in gesneden."

Kwaliteit bedreigd

Volgens hem kan het niet anders dan dat die besparing de onderwijskwaliteit aantast. "Bij het kabinet-Demir horen wij dat lesgeven aan 100 man of aan 200 man in een aula toch geen verschil maakt. Ze hebben er totaal geen verstand van. Dat betekent dubbel zo veel verbeterwerk bij examens, dubbel zo veel vragen van studenten."

Dat heeft een directe impact op de kwaliteit van vakken, volgens Coulier. Daarnaast stijgt ook de werkdruk voor het onderwijzend personeel. "Zo goed als elke maand zit hier wel een personeelslid te wenen in mijn kantoor, om te zeggen dat het zo niet verder kan. Dat heb ik in mijn dertig jaar als vakbondsafgevaardigde fors zien toenemen. Iedereen strijdt voor zijn eigen project of onderzoek."

De vakbondsafgevaardigden zien bovendien donkere wolken die zich samenpakken boven de universiteit. Er komen namelijk zware begrotingsgesprekken aan bij de federale, Vlaamse en Brusselse regeringen. Zowel Coulier als Van de Voorde vreest dat de VUB daardoor opnieuw zal moeten besparen als er gesneden wordt in financiering voor wetenschappelijk onderzoek. "Als dat gebeurt, zullen we nadenken over acties", besluit Coulier.