Brusselse begroting: sociale onrust bij de ambtenaren stijgt

A walk in the park. Bij de start van het Brusselse begrotingsconclaaf, afgelopen weekend, klonken de ministers opvallend optimistisch. De regering moest de begroting van 2027 opstellen, het budget van 2026 bijsturen en tegelijk op koers blijven richting een tekort van maximaal 719 miljoen euro eind volgend jaar. Een wandeling in het park werd het niet helemaal. Een uitputtingsslag evenmin.

Dat komt deels omdat de meeste maatregelen in lijn liggen met het regeerakkoord. In dat document staan een aantal afspraken en evenwichten uitgetekend, en zolang iedereen zich daaraan houdt, blijft het vertrouwen groot aan tafel. De gewapende vrede tussen vooral de liberalen en de PS zorgt voorlopig voor een pragmatische aanpak, waarbij elke partij iets krijgt waarmee ze de achterban gelukkig kan maken. Ruziën levert voorlopig geen punten op; dat kan nog ruimschoots naar het einde van de legislatuur.

Dat een groot deel van de inspanningen op het overheidsapparaat neerkomt – niet vervangen van profielen, een aanwervingsstop … – maakt het bovendien politiek verteerbaar. Snijden in eigen vlees verkoopt makkelijker, en getuigt volgens de burger van verantwoordelijkheidszin. Het roept wel de vraag op hoe ruim de administraties historisch bemeten zijn, en waarom niet eerder werd ingegrepen en ingezet op efficiëntie. Tegelijk mogen de onderhandelaars zich niet blindstaren op de voorgestelde winsten: te veel snijden in dat weefsel kan de dienstverlening in het gedrang brengen en de Brusselse overheid staat ook niet bepaald bekend om haar adaptatievermogen. Een nieuwe structuur uitdenken, met minder mensen, neemt feitelijk jaren in beslag voor die begint te renderen. En sociale onrust, aangeblazen door de vakbonden, zal dat proces niet versnellen.

Opvallend ook is de budgettaire ruimte die vrijkomt voor nieuwe initiatieven, onder meer extra budget in de strijd tegen schooluitval, geld voor lokale besturen, en de bouw van sociale woningen. Zelfs de geringe stijging van de gewone ticketprijs bij de MIVB valt al bij al mee. Het creëert het beeld van een regering die haar burgers ontziet, in die mate zelfs dat Brussel barmhartiger lijkt dan de Vlaamse en federale regering.

Dat klopt natuurlijk niet. Het blijft wachten op de beslissing per minister wat de individuele subsidielijnen betreft, daarin zit vaak het venijn. En als die boven op de inspanningen komen van de andere politieke niveaus, zullen die des te harder doorwegen. Bovendien wacht volgend jaar een nog zwaardere besparingsoefening, met steeds minder marge en steeds minder winnaars. En van sommige beslissingen, zoals het terugschroeven van de investeringen in het openbaar vervoer, zijn de effecten pas op langere termijn te zien.

Ook de figuur van begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) blijft dubbel. Hij bracht snelheid in de debatten en trok de regie op beslissende momenten naar zich toe, soms nadrukkelijker dan minister-president Boris Dilliès (MR). Maar zijn werkwijze veroorzaakt ook spanningen, niet in het minst aan Nederlandstalige kant. Op hoeveel goodwill kan hij nog rekenen bij een volgende besparingsronde?

Het neemt allemaal niet weg dat Dilliès de besparingen een belangrijke stap noemt richting een begroting in evenwicht tegen 2029. Tijdens het parlementaire debat maandag over de cijfers zei hij ook sneller te willen gaan. Maar dat lijkt grootspraak voor de bühne. Ten andere, wie te snel gaat, struikelt makkelijker over zijn eigen voeten.