Kolejna kanadyjska prowincja chce niepodległości. Rząd separatystów przejmuje władzę

Opracowanie: Karolina Wasyl Publikacja: Dzisiaj, 22 października (07:35)

Quebec wkracza w nową erę polityczną. Po historycznych wyborach władzę w prowincji objęła separatystyczna Parti Québécois (PQ). Nowy rząd nie tylko powołał ministra odpowiedzialnego za niepodległość, ale także zrezygnował z tradycyjnej przysięgi na wierność brytyjskiemu monarsze. PQ uzyskała 59 miejsc w liczącym 127 miejsc parlamencie, więc rząd jest mniejszościowy.

Zamek Château Frontenac w Quebecu /Shutterstock

W środę w Quebecu odbyła się uroczystość zaprzysiężenia nowego rządu, który utworzyła separatystyczna Parti Québécois (PQ). To wydarzenie już teraz określane jest jako przełomowe dla historii prowincji i całej Kanady. PQ zdobyła 59 mandatów w 127-osobowym parlamencie, co oznacza, że rząd będzie miał charakter mniejszościowy. Mimo to ugrupowanie nie zamierza rezygnować ze swojego głównego celu – dążenia do niepodległości Quebecu.

Na czele nowego rządu stanął Paul St-Pierre Plamondon, który w kampanii wyborczej wielokrotnie podkreślał, że zamierza przeprowadzić szerokie konsultacje społeczne na temat przyszłości prowincji. Premier zastrzegł, że nie planuje organizować referendum niepodległościowego do końca kadencji Donalda Trumpa w USA, ale powołał specjalnego ministra ds. niepodległości.

Na początku tygodnia referendum ws. secesji odbyło się w innej kanadyjskiej prowincji - Albercie. Większość mieszkańców opowiedziała się jednak za pozostaniem w Kanadzie.

Minister ds. niepodległości i kontrowersje wokół przysięgi

Jednym z najbardziej symbolicznych kroków nowego rządu było utworzenie stanowiska ministra odpowiedzialnego za osiągnięcie przez Quebec niepodległości. Funkcję tę objęła wicepremierka Catherine Gentilcore, która jednocześnie odpowiada za kwestie imigracji i integracji. 

Dodatkowo, podczas składania ślubowania przez parlamentarzystów PQ, po raz pierwszy w historii zrezygnowano ze słów o wierności brytyjskiemu monarsze. We wtorek rozpoczęły się przesłuchania w sądzie pierwszej instancji w związku ze sprawą, którą wniósł prawnik Lawrence David z Uniwersytetu Ottawskiego. Zwrócił się on do sądu w Quebecu o zawieszenie obowiązywania ustawy przyjętej przez parlament prowincji z 2022 roku, która zniosła obowiązek przysięgania na wierność królowi. Prawnik argumentuje, że prowincja nie może jednostronnie zmieniać kanadyjskiej konstytucji.

Opozycja i reakcje społeczne

Nowy rząd spotkał się z ostrą krytyką ze strony największej partii opozycyjnej – Partii Liberalnej Quebecu. Jej lider, Charles Milliard, wyraził żal, że w obliczu licznych problemów społecznych i gospodarczych premier Plamondon skupia się na przygotowaniach do ewentualnego referendum niepodległościowego. W opinii opozycji, prowincja powinna skoncentrować się na rozwiązywaniu bieżących wyzwań, a nie na politycznych ambicjach separatystycznych.

Według najnowszych sondaży, poparcie dla secesji Quebecu utrzymuje się na poziomie około 30 procent. Zdecydowana większość mieszkańców prowincji – około 70 procent – opowiada się za pozostaniem w Kanadzie. Przypomnijmy, że w referendach z 1980 i 1995 roku zwolennicy niepodległości przegrali, choć w tym drugim przypadku przewaga przeciwników była minimalna.

Wątpliwości konstytucyjne

Nowy rząd Quebecu już na starcie musi zmierzyć się z poważnymi wyzwaniami prawnymi. Oprócz sprawy przysięgi, pojawiają się pytania o zgodność działań separatystów z kanadyjską konstytucją, zwłaszcza w kontekście praw rdzennych mieszkańców. Konstytucja Kanady wyraźnie zakazuje uchwalania ustaw, które naruszałyby prawa Pierwszych Narodów.

Premier Plamondon deklarował, że będzie prowadził konsultacje z rdzennymi mieszkańcami, jednak zaznaczył, że ich poparcie nie jest warunkiem przyjęcia tymczasowej konstytucji niepodległego Quebecu. Do kontaktów z przedstawicielami Pierwszych Narodów wyznaczony został były parlamentarzysta PQ Pascal Paradis, a za relacje z rdzennymi mieszkańcami i Inuitami odpowiada Simon-Pierre Savard-Tremblay.

Podejrzenia o ingerencję

Działania nowego rządu Quebecu nie umknęły uwadze międzynarodowych mediów i analityków. Przypomina się, że Paul St-Pierre Plamondon już wcześniej spotykał się z separatystami z Alberty, a podczas wizyty w Europie promował ideę secesji Quebecu. 

W mediach pojawiły się również doniesienia o możliwej ingerencji Stanów Zjednoczonych w kampanię wyborczą w Quebecu. Według dokumentów amerykańskiego think tanku DARC, wsparcie dla PQ miało mieć zarówno charakter finansowy, jak i polegać na prowadzeniu „psychologicznych operacji podsycających separatyzm”. Premier Plamondon stanowczo zaprzeczał jakimkolwiek kontaktom z administracją amerykańską.