Żyli tu przez pokolenia i nagle zniknęli. Niezwykłe miejsce na Mazowszu

• Renowacja obiektu trwała od 2025 r. i kosztowała 3,5 mln zł.
• Unijne dofinansowanie projektu wyniosło 3 mln zł.
• Program otwarcia obejmie wystawę "Menonici na Mazowszu" oraz film o tym samym tytule.

Prace objęły najważniejsze elementy zabytkowego budynku. Odtworzono dach i strop, naprawiono pęknięcia murów oraz wymieniono tynki, odnowiono stolarkę okienną i drzwiową, elementy architektoniczne oraz posadzki. Budynek ocieplono bez zmiany jego historycznej formy.

Otwarcie domu modlitwy z wystawą i filmem

Podczas listopadowego wydarzenia Muzeum Mazowieckie w Płocku zaprezentuje wystawę "Menonici na Mazowszu". Zaplanowano też premierowy pokaz filmu dokumentalnego pod tym samym tytułem.

Uczestnicy zobaczą ponadto monodram "Frieda. Menonitka z Wymyśla" w wykonaniu Pauli Stępczyńskiej z płockiego Teatru Dramatycznego. Spektakl opowiada o Friedzie Claassen z domu Prochnau, która w 1948 r. wyjechała z Nowego Wymyśla do Kanady.

"Wybudowany w 1864 r. obiekt odzyskał dawny blask i rozpoczyna nowy rozdział swojej historii. To wyjątkowe miejsce stanie się przestrzenią spotkań z historią i dziedzictwem dawnych mieszkańców nadwiślańskiego Mazowsza" – podkreśliło Muzeum Mazowieckie w Płocku w zapowiedzi wydarzenia.

Budynek powstał na działce i z materiałów przekazanych przez Michaela Lotera, najbogatszego mieszkańca ówczesnego Nowego Wymyśla. Ceglany dom miał kamienną podmurówkę, centralnie umieszczone wejście oraz żeliwny krzyż na ścianie szczytowej.

Dzięki wsparciu menonitów ze Stanów Zjednoczonych budynek wyremontowano w 1924 r. Po II wojnie światowej stracił pierwotną funkcję. W latach 60. mieścił klub z salą kinową, a na początku lat 90. służył jako magazyn Herbapolu.

W 2022 r. gmina Gąbin przekazała go w darowiźnie samorządowi Mazowsza. Na początku 2025 r. Muzeum Mazowieckie podpisało umowę z firmą Eurodom na przeprowadzenie renowacji.

Mennonici, członkowie radykalnego odłamu anabaptystycznego protestantyzmu, przybyli na ziemie polskie w XVI wieku z Niderlandów. Pierwsze grupy przybyły w połowie XVI wieku (około 1527 r.) na Żuławy Wiślane, do doliny Dolnej Wisły oraz na Mazowsze (np. Kazuń) i Wielkopolskę.

Ich osadnictwo wspierała polityka królów polskich oraz postanowienia Konfederacji Warszawskiej z 1573 r. Mennonici, zwani też olędrami, słynęli z niezwykłych umiejętności w osuszaniu terenów podmokłych i depresyjnych, budując poldery, systemy melioracyjne, sady i gospodarstwa rolne.

Menonicka gmina w Nowym Wymyślu powstała w 1813 r., choć osadnicy tej społeczności pojawiali się w okolicach Gąbina już od lat 60. XVIII wieku. Większość menonitów wyjechała w 1945 r., a ostatnich mieszkańców wysiedlono do Niemiec w 1948 r.