Arşiv 510 bilim insanının tasfiyesini belgeledi: 135'i kadın

İspanyol bilimi yüzyıl başında hızlı bir yükselişteydi. 1907'de kurulan Eğitimi Geliştirme Kurulu (JAE), özgür eğitim geleneğinin izinde bilim insanlarını yurt dışına gönderdi, laboratuvarlar ve enstitüler açtı, ülkeyi görülmemiş bir atılıma taşıdı. Kurulun ilk başkanı, Nobel Tıp Ödüllü Santiago Ramón y Cajal'dı.

İç Savaş bu hattı kırdı. Ayaklananların zaferinin ardından Franco, "bilimlerin klasik ve Hristiyan birliğini yeniden kurmak" için 1939'da CSIC'in kurulmasını emretti. Kuruluş kararnamesinin amacı açıktı: "Şanlı Hareketimize ilham veren temel fikirleri dayatmak." Yeni kurum JAE'nin binalarının ve mal varlığının bir bölümünü devraldı, ama laboratuvarları dağıttı ve personeli kovuşturdu.

Romero, iki kurumun aynı çizginin devamı sayılmasına itiraz ediyor. "Geleneksel olarak CSIC'in doğrudan JAE'nin devamı olduğu söylendi, ama bu doğru değil," diyor. "İç Savaş ve diktatörlük, JAE'nin başlattığı modernleşmede derin bir kırılmaya yol açtı. CSIC kurumun ideolojisini ve amacını tamamen değiştirdi."

"PANTOLON GİYMEK" SUÇLAMASI

Arşivdeki dosyalardan biri, felsefe ve edebiyat doktoru María del Carmen Pescador del Hoyo'ya ait. León Polisi'nin hazırladığı 4.138 numaralı siyasi sorumluluklar dosyasında ona birkaç "suç" yükleniyordu. Biri, tarihçi Claudio Sánchez Albornoz'un öğrencisi olmasıydı. Onunla 1936'ya kadar Ortaçağ Araştırmaları Enstitüsü'nde çalışmıştı. Bir diğeri, aynı yıl Posta İdaresi'nden uzaklaştırılan José Yuste Blázquez'in nişanlısı olmasıydı. Bir de pantolon giymesi vardı.

Ceza gecikmedi. Beş yıl boyunca boş kadrolara başvurması ve terfi etmesi yasaklandı. Gençlerin uğradığı kütüphanelerde çalışması ise ayrıca veto edildi. Yine de hikâyesi burada bitmedi. 1953'te Pescador del Hoyo, Madrid'deki Ulusal Tarih Arşivi'ne bölüm şefi olarak atandı.