EU-ministers veroordelen eerbetoon Mladic: 'Onverenigbaar met Europese waarden'

Een dag na de begrafenis van Ratko Mladic regent het vanuit Europa veroordelingen over het grote eerbetoon aan de veroordeelde oorlogsmisdadiger waarmee de uitvaart gepaard ging.

Zo bestempelt voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen de beelden van de begrafenis als "schokkend". Ze noemt specifiek de officiële steun en de aanwezigheid van hoge Servische functionarissen bij de begrafenis "zeer betreurenswaardig".

"Ze tonen een onvermogen om een duister hoofdstuk in de recente geschiedenis van Europa onder ogen te zien", aldus Von der Leyen. EU-buitenlandchef Kallas noemde de ceremonie "een belediging voor de nagedachtenis van de slachtoffers, hun families en allen die hebben geleden tijdens de conflicten op de Westelijke Balkan."

De kist werd geflankeerd door militairen in uniform en de ceremonie werd geleid door het hoofd van de orthodoxe kerk in Servië. Het was geen staatsbegrafenis en president Vucic was niet aanwezig, mede vanwege kritiek vanuit Brussel. Wel werd Mladic met militaire eer begraven en waren er meerdere Servische ministers aanwezig.

Genocide

De voormalige Bosnisch-Servische legerleider overleed eind vorige maand op 84-jarige leeftijd in de gevangenis in Scheveningen, waar hij een levenslange straf uitzat voor genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Hij werd in 2017 veroordeeld door het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag.

Mladic werd onder meer verantwoordelijk gehouden voor de massamoord op ruim 8000 Bosnische jongens en mannen in Srebrenica in 1995 en het beleg van Sarajevo. Desondanks geniet Mladic nog altijd aanzien in Servië. Een deel van de bevolking ziet hem als held. Mensen droegen zijn beeltenis, hielden waken en andere vormen van eerbetoon.

Ook Nederland reageert afkeurend. "Het eerbetoon die de staat hem in Belgrado heeft verleend, is onverenigbaar met de Europese waarden en zeer kwetsend voor de slachtoffers en hun families", schrijft minister van Buitenlandse Zaken Berendsen op X(opent in nieuw venster).

Berendsen schrijft daarnaast dat Nederland "stemmen in Servië en de rest van de regio" steunt die oproepen tot verantwoording, verzoening en voorlichting over het verleden.

Uitgezette diplomaten

Het Verenigd Koninkrijk heeft vanwege de kwestie de Servische zaakgelastigde in het land ontboden.

Ook Bosnië zet twee Servische diplomaten uit. Het gaat om de defensiegezant en een adviseur van de Servische inlichtingendienst. Minister van Buitenlandse Zaken Konakovic had eerder al laten weten dat hij het Bosnische ambassadepersoneel zou terugtrekken uit Belgrado.

"Ze hebben elke rode lijn overschreden met wat ze gisteren deden", zei de minister op een persconferentie. "Als ik zou kunnen, zou ik alle diplomatieke banden met Servië nu verbreken."

EU-lidmaatschap

Meerdere Europese ministers benoemen ook de potentiële toetreding van Servië tot de Europese Unie in hun veroordelingen. Servië voert toetredingsonderhandelingen met de EU.

Zo schrijft de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken dat Oostenrijk een voorstander is van een toetreding van "een Servië dat opkomt voor de rechtsstaat, burgerrechten en verzoening. Het verheerlijken van oorlogsmisdadigers is precies het tegenovergestelde van wat ons in Europa kenmerkt."

"Dit is niet wat we verwachten van een kandidaat-lidstaat van de EU", schrijft zijn Zweedse ambtgenoot Stenergard. "Door de staat gesteunde verheerlijking van een persoon die is veroordeeld voor genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid is onverenigbaar met de waarden van de EU."