Kurumlar, uyarılara karşın Kamu İhale Yasası’ndaki hükümlere uymadan alım yapmaya devam ediyor

Sayıştay’ın Bankalararası Kart Merkezi AŞ Denetim Raporu’na göre, kurum Kamu İhale Kurulu kararına aykırı olarak Kamu İhale Yasası’nın “istisnaları” düzenleyen maddesi kapsamında alım yaptı. İnsan kaynakları tarafından “2025 Sapanca Buluşması” için yapılan 7 milyon 678 bin 94,09 TL’lik hizmet alımı, Kamu İhale Yasası hükümlerinden istisna tutularak gerçekleştirildi. Sayıştay alımın Kamu İhale Yasası hükümlerine uygun ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi gerektiğine dikkat çekerek kurumu uyardı. 

ORTADA SÖZLEŞME YOK!

Bunun dışında kurum tarafından Troy İletişim Projesi kapsamında bir reklam firmasına ödemede bulunulduğu ancak ödemeye dayanak olabilecek bir alım süreci gerçekleştirilmediği ve nihai olarak sözleşme imzalanmadığı tespit edildi. Piyasada faaliyet gösteren bir reklam firmasına 1 milyon 850 bin 220 TL ödeme yapıldı. Ancak herhangi bir sözleşme imzalanmadı. 

‘SEBEPSİZ’ ÖDEMELER

Kurum tarafından bir danışmanlık firması ile imzalanan personel hizmet alımı sözleşmesinde önemli eksikliklerin olduğu ve söz konusu sözleşmeye bağlı olarak çalıştırılan personele sebepsiz ödemelerde bulunulduğu da tespit edildi. 2025 yılında hizmet alımı sözleşmesine istinaden toplam 18 milyon 491 bin 349,51 TL ödeme yapıldı. Yapılan incelemede sözleşmeye aykırı olarak toplam 10 personel için prim, bireysel emeklilik, grup sağlık sigortası, hayat sigortası, yol parası, yemek parası, kira yardımı ve spor yardımı adı altında toplam 5 milyon 523 bin 147,71 TL sebepsiz ödeme yapıldı. 

Güvenlik firması ile yapılan sözleşmenin içeriğinde ve buna bağlı ödemelerde hatalar tespit edildi. Resepsiyon hizmeti kapsamında çalıştırılan personele sözleşmeye aykırı olarak yol ve yemek yardımı yapıldığı, buna ilaveten kira yardımı verildiği ve toplamda 1 milyon 822 bin 931,62 TL sebepsiz ödemede bulunduğu belirlendi. Kurumda, mevzuatta belirtilen oranın altında engelli personel çalıştırıldığı da tespit edildi. 

Kurum bütçesinden SGK’ya GSS primi ödenmesine karşın, personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavi ve ilaç giderleri için özel bir sigorta şirketi ile sözleşme imzalandığı ve bu kapsamda mevzuata aykırı ödeme gerçekleştirildiği belirlendi. Bu çerçevede 24 milyon 929 bin 483,60 TL ödeme yapıldı.

MERKEZ, SAYIŞTAY’I DİNLEMEDİ

Merkez Bankası ise Sayıştay yıllardır denetim bulgularında yer vermesine karşın aynı uygulamaları sürdürmeye devam ediyor. Sayıştay’ın Merkez Bankası Denetim Raporu’na göre, bankanın farklı birimleri tarafından gerçekleştirilen ihalelerin büyük çoğunluğunun Kamu İhale Yasası’nın “istisna” maddesi kapsamında gerçekleştirildiği ancak bazı mal ve hizmet alımı işlerinin istisna kapsamına girmediği belirlendi. Raporda, “Diğer bir deyişle 4734 sayılı kanunda (Kamu İhale Yasası) yer verilen istisna uygulamasının ihale konusu işlerin içeriğine bakılmaksızın genel bir uygulamaya dönüştürüldüğü görülmüştür” denildi. İdare merkezi bünyesinde gerçekleştirilen toplam 461 adet mal ve hizmet alımı ile yapım işinin 261 adedinin istisna kapsamında gerçekleştirildiği, bu işler arasında istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan olağan idari faaliyetlere ilişkin alımların da olduğu tespit edildi. Yazılım lisansı alım ve yenilemeleri, laptop ekran değişimi, sıcaklık nem sensörü, kart okuyucu alımı, USB, bilgisayar, yazıcı, tablet ve klavye, kılıf gibi malzemelerin, araç kiralama, güvenlik, destek, bilişim personel hizmet alımları gibi tüm kurumların ihtiyacı olabilecek mal veya hizmet alımlarının istisna kapsamında alındığı belirlendi. 

MATKAP DA İSTİSNA KAPSAMINDA!

Banknot matbaasına ait 223 işin 160’ının istisna kapsamında alındığı, bunların arasında da asansör, yangın söndürme sistemi bakım onarımları ve genel faaliyetler kapsamında ihtiyaç duyulan kablo, güç kaynağı, matkap, zımpara taşı gibi alımlar olduğu, tüm alımların banknot ve kıymetli evrak üretimi ile bağlantılı değerlendirilerek istisna kapsamına alındığı tespit edildi. 

Kamu İhale Yasası’na göre ihale edilmesi gereken insan kaynağı teminine ilişkin hizmet alımlarının, istisna kapsamında temin edildiği belirlendi. 

Banka bütçesinden SGK’ya GSS primi ödenmesine karşın banka personeli ve bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavi ve ilaç giderleri için Kamu İhale Yasası’nın istisnaları düzenleyen maddesine göre, dış kaynak temini yöntemiyle özel bir sigorta şirketi ile bağıtlanan 494 milyon 951 bin 793 TL tutarındaki sözleşme kapsamında ödeme gerçekleştirildiği belirlendi. 

‘SON VERİN’

Sayıştay raporunda şu uyarıyı yaptı: 

“5510 sayılı kanunun 60. maddesi gereğince zorunlu genel sağlık sigortası kapsamında olan banka mensupları ile bakmakla yükümlü oldukları aile bireyleri için özel bir sigorta şirketi ile sözleşme imzalanarak grup sağlık sigortası hizmetinin alınması ve bunlara ilişkin bedellerin 48 No.lu Genel Giderler Hesabı ile bütçeden karşılanması uygulamasına son verilmesi hukuki bir gerekliliktir.”

Bu bulgular Sayıştay’ın önceki yıllarda yayınlanan raporlarında da yer almıştı. Ancak Merkez Bankası’nın, 2025 yılında da aynı uygulamalara devam ettiği görüldü.