Aktorzy, politycy, dziennikarze: Tak wyglądały kwesty na cmentarzach

W większości miast kwesty już się zakończyły. Jedna z najbardziej znanych zbiórek to ta na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. To już 52. tradycyjna kwesta, z której środki zostaną przeznaczone na ratowanie zabytków nekropolii. Wzięli w niej udział m.in. artyści z zespołu Mazowsze, aktor Artur Barciś czy muzyk Jan Emil Młynarski.

Spotkany na cmentarzu Michał Krasucki, były stołeczny konserwator zabytków, a obecnie p.o. dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, powiedział Polskiej Agencji Prasowej, że nekropolia jest pełna zabytkowej rzeźby nagrobnej, według niego „najwyższych lotów”.

To najlepsza galeria rzeźby pomnikowej w Polsce. Dzięki środkom z kwesty co roku udaje się wyremontować kilkadziesiąt nagrobków – mówił.

Po raz pierwszy na Starych Powązkach kwestowano w 1974 r. z inicjatywy Jerzego Waldorffa. W ubiegłym roku podczas kwestowania zebrano ponad 270 tys. złotych. W 2024 r. tradycja kwestowania na Cmentarzu Stare Powązki została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Na cmentarzu pochowano wielu wybitnych Polaków, m.in. Władysława Reymonta, Marię Dąbrowską, Stanisława Moniuszkę, Henryka Wieniawskiego i Jana Kiepurę.

Dymna: Tutaj są moi najwięksi przyjaciele. To ważne, by o nich pamiętać

Z kolei na krakowskim Cmentarzu Rakowickim odbywała się 46. kwesta organizowana przez Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa. W ubiegłym roku zebrano 74 tys. zł, a organizatorzy liczą, że tegoroczny wynik nie będzie niższy.

Wśród kwestujących pojawili się znani krakowianie, m.in. aktorka Anna Dymna, prezydent Krakowa Łukasz Gibała, aktorka Dorota Segda oraz aktor Mateusz Janicki.

Dymna, która uczestniczy w zbiórce od ponad 40 lat, kwestowała w otoczeniu dzieci, nazywanych przez nią „asystentami” oraz studentki Akademii Sztuk Teatralnych Zuzanny Golec.

To dla mnie ważne. Tu są ludzie, którzy mnie uczyli chodzić, mówić, występować na scenie. Tutaj są moi najwięksi przyjaciele. To ważne, by o nich pamiętać – powiedziała dziennikarzom aktorka.

Jak podkreśliła, widok zniszczonych i opuszczonych grobów budzi smutek, dlatego warto wspierać działania na rzecz ich ratowania.

Trzeba robić wszystko, żeby świat był jaśniejszy. Również dla tych, których niby nie ma, bo dla mnie zawsze są – dodała.

Potrzeby związane z konserwacją zabytkowych nagrobków są ogromne

Datki zbierał również prezydent Krakowa Łukasz Gibała.

To dzień zadumy nad tymi, którzy odeszli, z którymi łączymy się, o których pamiętamy. Pamięć o naszych bliskich jest czymś, co buduje nas jako ludzi, nas jako społeczność – powiedział samorządowiec w rozmowie z Polską Agencją Prasową.

Patrycja Ćwikła z Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie zwróciła uwagę, że potrzeby związane z konserwacją zabytkowych nagrobków są ogromne. Cmentarz Rakowicki, założony na początku XIX wieku, należy do najważniejszych polskich nekropolii i posiada jeden z najcenniejszych zespołów sztuki nagrobnej w kraju.

„Wszystko niszczeje”

Także na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie kwestowali wolontariusze sześciu organizacji. Środki ze zbiórek przeznaczone zostaną zarówno na ratowanie zabytkowych nagrobków i miejsc pamięci, jak i na działalność hospicyjną.

Stowarzyszenie na rzecz Cmentarza Centralnego zbierało pieniądze na renowację nagrobka rodziny Korthaus.

Nagrobek, na który zbieramy w tym roku, jest w złym stanie. Chcieliśmy go zakonserwować ze względów kompozycyjnych, aby całe to miejsce ładnie wyglądało – powiedział Radosław Walkiewicz ze stowarzyszenia w rozmowie z Polską Agencją Prasową.

Dzięki wcześniejszym kwestom udało się odnowić groby wielu zasłużonych Szczecinian, a także „Krzyż Pionierów Szczecińskich”.

Zbiórki prowadziły również organizacje wspierające hospicja. Fundacja Dom Hospicyjny – Hospicjum św. Jana Ewangelisty gromadzi środki na budowę całorocznego Ogrodu Zimowego dla pacjentów, którzy nie mogą już samodzielnie wychodzić na zewnątrz.

Przed pomnikiem „Tym, którzy nie powrócili z morza” kwestowali członkowie Klubu Kapitanów Żeglugi Wielkiej w Szczecinie.

Wszystko niszczeje i trzeba regularnie odnawiać, a jest to dla nas szczególne miejsce – powiedział przewodniczący klubu kpt. ż.w. Włodzimierz Grycner.

Tam historia pochówków sięga 1469 roku

Kwesta odbywała się również w Rzeszowie. Stowarzyszenie Opieki nad Starym Cmentarzem im. Włodzimierza Kozły zbierało pieniądze na odnowienie nagrobka dzieci Janików oraz grobów Juliana Sutowicza, profesora gimnazjum, i Franciszki Krywaldowej.

Zakres planowanych prac będzie zależał od wysokości zebranych środków.

Rzeszowski Stary Cmentarz przy ul. Targowej jest jedną z najcenniejszych nekropolii regionu. Historia pochówków sięga tam 1469 r., a dzięki działalności stowarzyszenia odnowiono już 118 zabytkowych nagrobków.

Wolontariusze największej na Podkarpaciu, bo dwudniowej kweście charytatywnej, organizowanej przez Rzeszowskie Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta, zbierali datki przy 44 cmentarzach. Pieniądze zostaną przeznaczone na pomoc osobom bezdomnym i ubogim. Towarzystwo prowadzi placówki dla bezdomnych mężczyzn i kobiet oraz Centrum Integracji Społecznej.

„Cmentarze to jeden wielki memoriał narodowy”

W Toruniu po raz 24. zorganizowano kwestę na cmentarzu św. Jerzego, założonym w 1811 r. Tegoroczna zbiórka przeznaczona będzie na renowację nagrobka malarza, konserwatora i scenografa, wykładowcy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Leonarda Torwita oraz na prace porządkowe w lapidarium utworzonym z nagrobków przeniesionych z cmentarza satoroluterańskiego.

Wśród kwestujących w Toruniu znaleźli się m.in. prezydent miasta Paweł Gulewski, były wieloletni prezydent Torunia Michał Zaleski oraz marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Paweł Całbecki.

Cmentarze to jeden wielki memoriał narodowy, gdzie wspominamy naszych bliskich, ale również tych, którzy odeszli i są ważnymi postaciami dla naszego kraju, regionów i miast – powiedział Całbecki na nagraniu zamieszczonym na jednej z platform społecznościowych.

Na toruńskim cmentarzu spoczywają m.in. pionierka pedagogiki specjalnej w Polsce Wanda Szuman, kurierka Komendy Głównej AK gen. Elżbieta Zawacka, astronomka prof. Wilhelmin Iwanowska.

Gdzie kwestowano w Opolskim?

W województwie opolskim datki zbierano m.in. na renowację nagrobków Sióstr Franciszkanek Szpitalnych na zabytkowym cmentarzu przy ul. Wrocławskiej w Opolu. Nekropolia, funkcjonująca od początku XIX wieku do 1963 r., jest miejscem pochówku zarówno Polaków, jak i Niemców, katolików i protestantów.

Jak podkreśliła jedna z kwestujących, historyk sztuki dr Joanna Filipczyk, szczególne znaczenie mają znajdujące się tam 46 nagrobki Sióstr Franciszkanek Szpitalnych, których działalność przez dziesięciolecia była związana z Opolem niezależnie od zmian granic państwowych.

W regionie zapłonęły także znicze na grobach uczestników powstań śląskich, działaczy organizacji polonijnych oraz przy pomnikach mieszkańców poległych w obu wojnach światowych. Miejsca upamiętnienia żołnierzy poległych w I wojnie światowej były budowane po jej zakończeniu w wielu miejscowościach regionu. Jednym z takich pomników znajduje się na cmentarzu przy kościele w Murowie, gdzie obok siebie znajdują się niemiecko i polsko brzmiące nazwiska żołnierzy pochodzących z tej wsi i poległych na frontach I wojny światowej.

Przy największych nekropoliach regionu można było spotkać również harcerzy prowadzących zbiórki na swoją działalność. Przy cmentarzu Opole-Półwieś od kilku lat gromadzą oni fundusze na remont zabytkowej barki będącej harcówką 41. Harcerskiej Drużyny Żeglarskiej.

2 mln zł zebrane w przeszło 30 lat

W Łodzi, po raz 32. prowadzona była kwesta na rzecz ratowania zabytków Starego Cmentarza – najstarszej w mieście, istniejącej od połowy XIX w. nekropolii; pieniądze do puszek zbierali przedstawiciele władz miasta i regionu, ludzie sztuki, przedstawiciele różnych organizacji i środowisk.

W ciągu ponad 30 lat zebrano ponad 2 mln zł, za co odrestaurowano 222 nagrobki upamiętniające ważne dla historii Łodzi postacie przemysłowców, lekarzy, prawników, uczestników walk o niepodległość, ludzi zasłużonych dla rozwoju miasta, jego sztuki i oświaty.