Pierwszy dzień jesieni 2026. Kiedy zaczyna się kalendarzowa jesień?

Prognoza pogody na wtorek

Źródło wideo: tvnmeteo.pl

Źródło zdj. gł.: Shutterstock

W nocy z wtorku na środę (22/23 września) zacznie się jesień astronomiczna. Jej początek wynika ze zjawiska równonocy, które następuje w ciągu roku dwukrotnie: w marcu (wiosenna) i we wrześniu (jesienna). Momenty przejścia Słońca przez punkty równonocy są przyjęte do wskazywania kolejnych astronomicznych pór roku, razem z momentami przesilenia letniego i zimowego.

Jesień astronomiczna i kalendarzowa. Kiedy się zaczynają

Słońce przejdzie przez punkt równonocy jesiennej, zwany punktem Wagi, 23 września o godz. 2.08. Jesień zakończy się 21 grudnia o godzinie 21.53. Jesień astronomiczna trwa od równonocy jesiennej do przesilenia zimowego.

W tym roku dzień rozpoczęcia jesieni astronomicznej pokrywa się z kalendarzową. Ta zacznie się 23 września i potrwa do 21 grudnia. Daty kalendarzowych pór roku są niezmienne.

Wspomniane wcześniej punkty równonocy mają związek z pozorną trasą Słońca po niebie i jej przecinaniem się z równikiem niebieskim. Przecięcia występują w dwóch miejscach, właśnie w punktach równonocy. W okresie równonocy promienie słoneczne padają prostopadle na równik w trakcie południa (Słońce jest w zenicie).

>>> CZYTAJ TEŻ: Śnieg w Tatrach. Na Kasprowym Wierchu już biało

Realne zrównanie dnia z nocą zachodzi około dwa dni później, co wynika ze sposobu mierzenia długości dnia (od ukazania się pierwszego skrawka Słońca zza horyzontu do zniknięcia ostatniego fragmentu naszej dziennej gwiazdy za linią horyzontu), a także refrakcji astronomicznej - razem wydłuża to dzień o około 11-12 minut.

Co będzie można zobaczyć na niebie

Gdy spojrzymy na niebo w równonoc jesienną, najpierw powita nas Saturn, świecący przez całą noc. Na pozostałe jasne planety musimy czekać do drugiej części nocy: Mars wzejdzie około godziny 23, a Jowisz około godziny 2. Wenus i Merkury zaczną być widoczne na porannym niebie dopiero w listopadzie.

Jeśli chodzi o planety widoczne tylko przez teleskop, to przez całą noc mamy do dyspozycji Urana oraz Neptuna.

Widoczność Marsa będzie przez całą jesień mniej więcej podobna, a w przypadku Jowisza będzie się stopniowo poprawiać - pod koniec jesieni będzie wschodził już około godziny 20.

>>> CZYTAJ TEŻ: Te miesiące mogą znacznie odbiegać od normy. Długoterminowa prognoza IMGW

Księżyc na tle Plejad

Już 30 września zobaczymy ciekawe zjawisko: Księżyc przejdzie na tle Plejad - gromady otwartej gwiazd widocznej gołym okiem. Spójrzmy na niebo, gdy Księżyc i Plejady będą wschodzić około godziny 19-20. W kolejnych godzinach Księżyc będzie się stopniowo oddalał od Plejad. Kolejne okazje do obserwacji takiej konfiguracji nastąpią 28 października oraz 22 grudnia. Natomiast w listopadzie zbliżenie tych obiektów nastąpi w trakcie dnia (24 listopada).

A kiedy Księżyc zbliży się do jasnych planet? 27 września nastąpi koniunkcja z Saturnem (7 stopni), 3 października z Marsem (1 stopnień), 6 października z Jowiszem (0,2 stopnia), 24 października ponownie z Saturnem (7 stopni), 2 listopada z Marsem i Jowiszem (1 stopień i 0,5 stopnia), 7 listopada z Wenus (1 stopień), 21 listopada z Saturnem (7 stopni), 30 listopada z Jowiszem i Marsem (1 stopień i 4 stopnie), 5 grudnia z Wenus (7 stopni), 7 grudnia z Merkurym (6 stopni), 18 grudnia z Saturnem (7 stopni).

Mars spotka się z Jowiszem

Warto będzie spojrzeć też na bardzo ciekawe spotkanie planet na niebie. 16 listopada będzie miała miejsce koniunkcja Marsa i Jowisza. Dzielić je będzie zaledwie jeden stopień kątowy na niebie. 11 października Mars znajdzie się w centrum gromady otwartej Praesepe (M 44) w gwiazdozbiorze Raka. Z kolei osoby pragnące wypatrzeć Neptuna przez teleskop, dostaną pomoc od Saturna, który 10 grudnia znajdzie się sześć stopni od Neptuna.

Przy obserwacjach słabszych obiektów i obiektów rozmytych, takich jak mgławice czy komety, przeszkadzać będzie nam blask Księżyca w pełni. Pełnie nastąpią 26 września, 26 października i 24 listopada, a nowie - 10 października, 9 listopada i 9 grudnia.

Na niebie zobaczymy też roje meteorów

Roje meteorów aktywne są w różnych okresach roku. Jesienią możemy liczyć na kilka z nich, w tym w szczególności na Geminidy (jeden z najaktywniejszych rojów) z maksimum 14 grudnia.

Dokładne daty maksimów to: Dzienne Sekstantydy - 27 września, Camelopardalidy - 6 października, Drakonidy - 9 października, delta Aurygidy - 11 października, epsilon Geminidy - 18 października, Orionidy - 21 października, Leo Minorydy - 24 października, Południowe Taurydy - 5 listopada, Północne Taurydy - 12 listopady, Leonidy - 17 listopada, alfa Monocerydy - 21 listopada, listopadowe Orionidy - 28 listopada, grudniowe Fenicydy - 1 grudnia, Puppidy-Velidy - około 7 grudnia, Monocerydy grudniowe - 9 grudnia, sigma Hydrydy - 9 grudnia, Geminidy - 14 grudnia.