50 yıldır bitirilemeyen yatırım öyküsü: Çandarlı Limanı

Dünyanın sayılı limanlarından biri olması hedefiyle 1976’da yola çıkarılan Kuzey Ege Çandarlı Limanı, milyonlarca lira harcanmasına karşın 50 yılda bitirilemedi. Devlet Planlama Teşkilatı ve dönemin Ulaştırma Bakanlığı’nın Yunanistan’ın Pire Limanı’na rakip olarak düşündüğü proje için gerekli ÇED raporu ancak 2005’te alınabilirken imar planları 2010 yılında tamamlanabildi. 

SEÇİM VAADİYDİ 

AKP’nin 2011 seçiminde İzmir’e vaat ettiği 35 proje arasında yer alan limanın temeli genel seçimlerden yaklaşık iki ay önce 15 Mayıs 2011’de atıldı. Dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, Çandarlı’nın altyapısının tamamlandığını, nihai kapasitesinin 12 milyon TEU olacağını ve dünyanın ilk 10 limanı arasında yer alacağını açıkladı. Tören ve diğer harcamalarla yaklaşık 700 milyon liraya karşın ancak inşaat sürecinde zemin ve yapım sorunları yaşandı. Zemin etüdünün yeterli yapılmadığı, dalgakıran ve rıhtım kazıklarında kaymalar meydana gelmesi nedeniyle duran inşaat sonrası hükümet yapişlet-devret modeline geçmek istedi. 5 Kasım 2013’te yapılan ihaleye teklif veren çıkmaması üzerine liman kapasitesi 4 milyon TEU’ya düşürüldü. 

LİMANA ÖZEL YASA 

Atıl bir yatırıma dönüşen Çandarlı Limanı, 2019’da çıkarılan torba yasayla Kıyı Kanunu’nun hükümlerinden muaf tutuldu. Projenin önündeki hukuki engelleri aşmaya yönelik özel bir düzenleme olarak değerlendirilirken yasa Anayasa Mahkemesi tarafından aynı yıl iptal edildi. 30 Ekim 2020 İzmir depreminde de dalgakırandaki beton bloklar arasındaki açılmaların 40 santimetreye kadar ulaştığı ve yapıda eğilme, bükülme ve oturmalar görüldüğü yönündeki tespitler kamuoyuna yansıdı.

TEMİZ ENERJİ HAMLESİ

Atıl kalan ve amatör balıkçı iskelesine dönüşen liman için İzmir Kalkınma Ajansı’nın (İZKA) 2026 yılı çalışma programında Çandarlı Limanı’nın enerji sanayisiyle birlikte anılan bir bölge olarak planlandığı ortaya çıktı. Programın yayımlanmasının ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın açtığı teşvik yarışmasını, bölgeye yüzer deniz üstü rüzgâr türbini platformu üretim tesisi kurulması için 21 milyar 29 milyon 80 bin TL sabit yatırım öngörülen bir proje kazandı. Kazanan firma resmi olarak açıklanmadı.