19 lat temu zmieniono podręczniki. Dlaczego Pluton przestał być planetą?

Jeszcze dwie dekady temu każdy uczeń w Polsce wiedział: Układ Słoneczny to dziewięć planet, a Pluton jest tą ostatnią, najdalszą. Jednak 24 sierpnia 2006 roku świat nauki zatrząsł się w posadach. Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) podjęła decyzję, która na zawsze zmieniła podręczniki do astronomii – Pluton został zdegradowany i przeniesiony do nowej kategorii: planet karłowatych.

Co takiego się stało, że Pluton stracił swój prestiżowy tytuł? /Shutterstock

Nowa definicja planety – trzy kluczowe kryteria

Co takiego się stało, że Pluton stracił swój prestiżowy tytuł? Wszystko przez nową, precyzyjną definicję planety, którą przyjęła IAU. Zgodnie z nią, aby obiekt mógł być uznany za planetę, musi spełniać trzy warunki: krążyć wokół Słońca, mieć wystarczającą masę, by przybrać niemal kulisty kształt oraz – i tu pojawił się problem – oczyścić swoją orbitę z innych dużych obiektów. 

Pluton, choć spełnia dwa pierwsze kryteria, nie poradził sobie z trzecim. Jego orbita wciąż dzieli się z licznymi ciałami niebieskimi, co przesądziło o jego losie.

Planety karłowate – nowa klasa obiektów i astronomiczna rewolucja

Degradacja Plutona wymusiła utworzenie nowej kategorii – planet karłowatych. Do tej grupy trafiły nie tylko Pluton, ale również Ceres i Eris. To właśnie odkrycie Eris, obiektu większego od Plutona, stało się iskrą zapalną do astronomicznej rewolucji. 

Nazwa Eris – od greckiej bogini niezgody – idealnie oddaje emocje, jakie towarzyszyły tej decyzji. Wraz z nią pojawiło się pytanie: ile jeszcze podobnych obiektów czeka na odkrycie poza orbitą Neptuna?

Sonda New Horizons – Pluton w nowym świetle

Choć Pluton stracił status planety, nie przestał fascynować naukowców. W 2015 roku sonda NASA New Horizons dostarczyła na Ziemię zdjęcia i dane, które zaskoczyły cały świat. Okazało się, że Pluton jest większy niż sądzono, a jego powierzchnia zachwyca różnorodnością – od szerokich równin po majestatyczne łańcuchy górskie.

Atmosfera Plutona, zdominowana przez azot, skrywa warstwę mgły o grubości aż 150 kilometrów.

Pluton – od ostatniej planety do największej planety karłowatej

Paradoksalnie, degradacja Plutona przyniosła mu nowy tytuł – największej znanej planety karłowatej w Układzie Słonecznym. Choć nie jest już dziewiątą planetą, wciąż pozostaje jednym z najbardziej fascynujących obiektów na obrzeżach naszego systemu. A astronomowie nie przestają zadawać pytań: co jeszcze kryje się za orbitą Neptuna?