Autor "Wyznań" długo szukał swojej drogi. Kościół wspomina go 28 sierpnia

1. 28 sierpnia 2026. Wspomnienie św. Augustyna, biskupa i doktora Kościoła

2. Kim był święty Augustyn?

3. Jak doszło do nawrócenia świętego Augustyna?

4. Jak zmarł święty Augustyn i gdzie znajduje się jego grób?

5. Czego patronem jest święty Augustyn?

W 2026 roku postać Augustyna powróciła za sprawą Leona XIV. Pierwszy papież augustianin odwiedził w czerwcu jego grób w Pawii i mówił o znaczeniu miłości, przebaczenia oraz pojednania. Historia patrona teologów kryje jednak więcej zaskakujących wątków.

28 sierpnia 2026. Wspomnienie św. Augustyna, biskupa i doktora Kościoła

W piątek 28 sierpnia 2026 roku Kościół katolicki obchodzi wspomnienie św. Augustyna, biskupa i doktora Kościoła. W kalendarzu liturgicznym jest to wspomnienie obowiązkowe, podczas którego kapłani odprawiają msze w białych szatach.

Augustyn zajmuje szczególne miejsce w historii chrześcijaństwa. Należy do czterech wielkich doktorów Kościoła Zachodniego, a jego rozważania o wierze, wolnej woli, łasce i ludzkim pragnieniu szczęścia przez stulecia kształtowały europejską teologię oraz filozofię. W zakonach augustiańskich 28 sierpnia ma jeszcze wyższą rangę i jest obchodzony jako uroczystość.

Data wspomnienia przypada w rocznicę śmierci Augustyna, który zmarł 28 sierpnia 430 roku podczas oblężenia Hippony przez Wandalów. Dzień wcześniej, 27 sierpnia, Kościół wspomina jego matkę, św. Monikę. Sąsiedztwo tych dat ma mocną symbolikę. Przypomina o więzi matki i syna oraz o wytrwałości kobiety, która przez lata modliła się za Augustyna i towarzyszyła mu w jednym z najtrudniejszych okresów jego życia

W 2026 roku wspomnienie św. Augustyna ma wyjątkowy wymiar. 20 czerwca Leon XIV odwiedził bazylikę San Pietro in Ciel d'Oro w Pawii, w której spoczywają relikwie biskupa Hippony. Pierwszy papież wywodzący się z zakonu augustianów modlił się przy grobie swojego duchowego mistrza i przypomniał, że miłość do Boga powinna prowadzić do miłości bliźniego, przebaczenia oraz pojednania.

Ta pielgrzymka pokazała, że myśl autora "Wyznań" wciąż jest żywą częścią współczesnego Kościoła. Niemal 1600 lat po śmierci Augustyn ponownie znalazł się w centrum uwagi, tym razem jako święty, którego duchowość wyraźnie wpływa na pontyfikat Leona XIV.

Kim był święty Augustyn?

Święty Augustyn, a właściwie Aureliusz Augustyn z Hippony, był biskupem, filozofem i jednym z najbardziej wpływowych teologów chrześcijaństwa.

Urodził się 13 listopada 354 roku w Tagaście, mieście leżącym w rzymskiej prowincji Numidia, na terenie dzisiejszej Algierii. Jego matka, św. Monika, była chrześcijanką, natomiast ojciec Patrycjusz przyjął chrzest pod koniec życia.

Augustyn od młodości wyróżniał się zdolnościami i świetną pamięcią. Kształcił się w zakresie gramatyki, literatury oraz retoryki, która otwierała wówczas drogę do kariery nauczyciela, prawnika lub urzędnika.

Pracował jako nauczyciel retoryki w Tagaście, Kartaginie, Rzymie i Mediolanie. Potrafił przemawiać, przekonywać i zdobywać uznanie wpływowych ludzi, lecz zawodowy sukces nie przyniósł mu poczucia spełnienia. Przez wiele lat pozostawał w związku z kobietą, której imienia nie zapisał w swoich dziełach. Mieli syna Adeodata, czyli "danego przez Boga".

Chłopiec odziedziczył intelektualne zdolności ojca, uczestniczył w jego dyskusjach filozoficznych i zmarł bardzo młodo, prawdopodobnie przed ukończeniem 20. roku życia. Ten mniej znany epizod pokazuje Augustyna również jako ojca, który po stracie syna musiał zmierzyć się z osobistym dramatem.

Zanim związał się z Kościołem, przez około 9 lat należał do manichejczyków. Manicheizm tłumaczył istnienie zła poprzez nieustanną walkę dwóch przeciwstawnych sił, światła i ciemności. Z czasem Augustyn uznał, że ten system nie daje przekonujących odpowiedzi na jego pytania. W Mediolanie poznał biskupa Ambrożego, którego kazania pozwoliły mu inaczej spojrzeć na Biblię oraz relację między rozumem a wiarą. Szczegóły tej przemiany Augustyn opisał później w "Wyznaniach", jednym z najważniejszych dzieł autobiograficznych europejskiej kultury.

Po pobycie w Mediolanie Augustyn wrócił do rodzinnej Afryki Północnej. Zamieszkał najpierw w Tagaście, a później trafił do Hippony, położonej w pobliżu dzisiejszej Annaby w Algierii. Tam w 391 roku przyjął święcenia kapłańskie, a kilka lat później został biskupem. Przez ponad trzy dekady głosił kazania, kierował miejscowym Kościołem, wspierał potrzebujących i uczestniczył w najważniejszych sporach religijnych swojej epoki.

Pozostawił setki listów i kazań oraz liczne rozprawy filozoficzne i teologiczne. Największą sławę przyniosły mu "Wyznania", "O Trójcy Świętej" i "Państwo Boże". Podejmował w nich pytania o wolną wolę, łaskę, źródło zła, pamięć, naturę czasu i ludzkie pragnienie szczęścia.

Jak doszło do nawrócenia świętego Augustyna?

Nawrócenie św. Augustyna było wynikiem wieloletnich poszukiwań. Przez 9 lat był związany z manicheizmem, później zbliżył się do sceptycyzmu i szukał odpowiedzi w filozofii. Ważną rolę odegrała także wytrwała modlitwa jego matki, św. Moniki. Po przyjeździe do Mediolanu Augustyn zaczął słuchać kazań biskupa Ambrożego.

Początkowo interesował go kunszt mówcy, z czasem jednak przekonał się, że Biblię można odczytywać głębiej, niż wcześniej sądził. Wątpliwości intelektualne stopniowo ustępowały, lecz wciąż odczuwał lęk przed zerwaniem z dotychczasowym życiem i porzuceniem kariery.

Przełom nastąpił latem 386 roku w ogrodzie w Mediolanie. Jak Augustyn relacjonował później w "Wyznaniach", w chwili silnego wewnętrznego niepokoju usłyszał dziecięcy głos powtarzający słowa "tolle lege", czyli "weź i czytaj". Sięgnął po listy św. Pawła i otworzył je na fragmencie Listu do Rzymian, który wzywał do odrzucenia dawnego sposobu życia i zwrócenia się ku Chrystusowi. Augustyn odczytał te słowa jako osobiste wezwanie. Trzeba przy tym pamiętać, że opis wydarzenia pochodzi od niego samego i stanowi część starannie skomponowanej opowieści o duchowej przemianie.

Po wydarzeniu w ogrodzie Augustyn zrezygnował z nauczania retoryki i wyjechał z bliskimi do Cassiciacum pod Mediolanem. Tam przygotowywał się do przyjęcia chrztu, rozmawiał o wierze i pracował nad pierwszymi pismami filozoficznymi. Sakrament przyjął z rąk św. Ambrożego podczas Wigilii Paschalnej w 387 roku. Razem z nim ochrzczeni zostali jego syn Adeodat i przyjaciel Alipiusz.

Jak zmarł święty Augustyn i gdzie znajduje się jego grób?

Święty Augustyn zmarł 28 sierpnia 430 roku w Hipponie, podczas oblężenia miasta przez Wandalów. Miał 75 lat i od kilku tygodni ciężko chorował. Dokładna przyczyna jego śmierci jest nieznana. Possydiusz, uczeń, przyjaciel i pierwszy biograf biskupa, wspominał, że Augustyn polecił rozwiesić przy łóżku psalmy pokutne.

Czytał je ze łzami i modlił się, a na dziesięć dni przed śmiercią ograniczył wizyty do lekarza oraz osób przynoszących jedzenie. Zachował jasność umysłu do końca. Nie sporządził testamentu, ponieważ nie posiadał osobistego majątku. Jego najcenniejszym dziedzictwem pozostały pisma i kościelna biblioteka, którą kazał otoczyć opieką.

Augustyna pochowano początkowo w Hipponie, na terenie dzisiejszej Annaby w Algierii. Relikwie trafiły później na Sardynię, a w pierwszej połowie VIII wieku król Longobardów Liutprand sprowadził je do Pawii. Źródła podają różne daty poszczególnych etapów tej wędrówki, dlatego jej dokładna chronologia jest niepewna.

Obecnie grób św. Augustyna znajduje się w bazylice San Pietro in Ciel d'Oro w Pawii, a relikwie przechowywane są pod XIV-wieczną arką wykonaną z białego marmuru. Monument zdobią dziesiątki figur i płaskorzeźb przedstawiających sceny z życia, działalności oraz cudów przypisywanych biskupowi Hippony. Fragment prawej kości łokciowej przekazano w XIX wieku do Algierii.

Czego patronem jest święty Augustyn?

Święty Augustyn jest uznawany za patrona teologów, filozofów, drukarzy, piwowarów oraz augustianów. W tradycji katolickiej wzywa się jego wstawiennictwa również przy chorobach oczu.

Patronat nad teologami i filozofami wiąże się z ogromnym wpływem jego pism na rozwój myśli chrześcijańskiej.Augustianie widzą w nim duchowego ojca swojej wspólnoty i czerpią z jego reguły, opartej na jedności, miłości oraz wspólnym poszukiwaniu Boga.