Wielkie zmiany w szkołach od 1 września. Nowe lekcje, projekty i zasady

Zmiany są częścią szerszej reformy edukacji określanej jako „Reforma26. Kompas Jutra”. Rozporządzenie dotyczące nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej podpisała minister edukacji Barbara Nowacka 11 marca 2026 roku. Dzień później podpisano również rozporządzenie dotyczące ramowych planów nauczania.

Ministerstwo Edukacji przekonuje, że reforma ma lepiej przygotować uczniów do funkcjonowania w szybko zmieniającym się świecie. Większy nacisk ma być położony na praktyczne wykorzystywanie wiedzy, samodzielność, współpracę i rozwijanie kompetencji przydatnych poza szkołą.

Przyroda w nowej formule i koniec techniki

Jedną z najważniejszych zmian czekających uczniów klas IV będzie nowa formuła przyrody. Przedmiot będzie prowadzony przez trzy godziny tygodniowo i połączy zagadnienia znane dotąd z biologii, geografii, chemii oraz fizyki.

Lekcje mają odbywać się w co najmniej dwugodzinnych blokach. Dzięki temu uczniowie będą mieli więcej czasu na eksperymenty, obserwacje, doświadczenia i samodzielne prowadzenie prostych badań. Część zajęć może odbywać się również poza szkołą, podczas bezpośredniej obserwacji przyrody.

W klasach IV pojawią się także zajęcia praktyczno-techniczne, które zastąpią dotychczasową technikę. Uczniowie będą pracować nad własnymi projektami – od opracowania pomysłu, przez jego wykonanie, aż po prezentację efektu końcowego. Zajęcia również zaplanowano w dwugodzinnych blokach tygodniowo.

Więcej godzin do dyspozycji dyrektora

W klasach IV-VIII zwiększy się liczba godzin pozostających do dyspozycji dyrektora szkoły. Zamiast dotychczasowych czterech będą to sześć godzin.

Szkoły będą mogły wykorzystać je m.in. na rozwijanie kompetencji językowych, matematycznych, cyfrowych czy związanych z aktywnością fizyczną.

Zmieni się także sposób prowadzenia godzin wychowawczych. Co najmniej jedna godzina w miesiącu ma zostać poświęcona bezpieczeństwu i właściwemu reagowaniu w sytuacjach zagrożenia, zarówno w czasie pokoju, jak i wojny.

Tydzień projektowy coraz bliżej

W roku szkolnym 2026/2027 szkoły podstawowe otrzymają możliwość organizowania tygodni projektowych dla uczniów klas IV-VIII. Na początku rozwiązanie będzie dobrowolne, jednak od roku szkolnego 2027/2028 ma stać się obowiązkowe.

W czasie takich zajęć uczniowie będą pracować nad konkretnymi problemami i szukać własnych sposobów ich rozwiązania. Założenie jest takie, aby podczas pracy łączyli wiedzę z różnych dziedzin, a jednocześnie rozwijali umiejętności praktyczne i interpersonalne.

Sześć nowych obszarów tematycznych

Nowa podstawa programowa przewiduje również sześć interdyscyplinarnych modułów. Będą one dotyczyć bezpieczeństwa i obronności, mediów, filozofii, zagadnień ekonomicznych i finansowych, klimatu oraz kultury.

W klasach I-III najważniejszy będzie rozwój podstawowych umiejętności. Chodzi przede wszystkim o czytanie, pisanie, liczenie, korzystanie z technologii oraz aktywność ruchową. Ważnym elementem ma być także nauka współpracy, samodzielnego i kreatywnego myślenia, rozwiązywania problemów oraz dbania o siebie i innych. Cel jest taki, żeby dzieci już od najmłodszych lat uczyły się, jak radzić sobie w różnych sytuacjach i wierzyły, że mają wpływ na to, co się dzieje wokół nich.

Mniej ekranów w przedszkolach

Zmiany obejmą również najmłodszych. Nowa podstawa programowa zakłada, że urządzenia takie jak komputery, tablety czy telewizory powinny być wykorzystywane w procesie edukacyjnym tylko wtedy, gdy nauczyciel uzna je za potrzebne.

Celem jest ograniczenie niepotrzebnego czasu spędzanego przed ekranem i zapewnienie dzieciom warunków sprzyjających prawidłowemu rozwojowi.

W przedszkolach pojawią się także tzw. doświadczenia edukacyjne. Mają one wspierać nie tylko rozwój poznawczy, ale również umiejętności społeczne, radzenie sobie z emocjami, komunikację i troskę o zdrowie. Dzieci będą mogły poprzez praktyczne działania uczyć się współpracy, samodzielności i odpowiedzialności.

Nowe przepisy szczegółowo określają ponadto zadania przedszkola oraz umiejętności, które dziecko powinno opanować przed zakończeniem tego etapu edukacji.

Zmiany dotyczą także szkolnego jedzenia

Od 1 września 2026 roku zaczną obowiązywać również nowe zasady dotyczące żywności sprzedawanej w szkołach oraz posiłków przygotowywanych na szkolnych stołówkach. Podstawą zmian jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku.

Powodem wprowadzenia nowych regulacji są m.in. niepokojące dane dotyczące masy ciała dzieci i młodzieży oraz ich sposobu odżywiania. Przy pracach nad przepisami zgłoszono około 800 uwag. Jednym z najbardziej dyskutowanych pomysłów był zakaz sprzedaży kawy w szkołach, ale ostatecznie z tego rozwiązania zrezygnowano.

Nowe przepisy określają, jakie produkty mogą być sprzedawane uczniom, również w automatach vendingowych. Wśród dozwolonych produktów znalazły się m.in. pieczywo, kanapki, sałatki i surówki, owoce, warzywa, suszone owoce, orzechy oraz nasiona. Produkty mają spełniać określone wymagania dotyczące m.in. zawartości cukru, substancji słodzących i soli.

Zmiany obejmą także napoje. Uczniowie będą mogli kupić m.in. mleko (również bez laktozy), napoje roślinne, soki i przeciery bez dodatku cukru i soli, wodę oraz koktajle. Dopuszczone pozostaną również bezcukrowe gumy do żucia i czekolada zawierająca co najmniej 70 proc. masy kakaowej.

Nowe wymagania dotyczą także szkolnych stołówek. W placówkach przygotowujących co najmniej trzy posiłki raz w tygodniu ma być serwowane danie oparte wyłącznie na roślinach strączkowych, bez produktów pochodzenia zwierzęcego. Zrezygnowano natomiast z wcześniejszego sztywnego wymogu dotyczącego liczby porcji mięsa i ryb. Mogą one zostać zastąpione odpowiednimi produktami roślinnymi.

Szkoły nie będą też zobowiązane do zapewniania dwóch porcji mleka lub produktów mlecznych każdego dnia. W ich miejsce mogą pojawić się wybrane napoje roślinne.