Nee, onze bruggen storten niet in, maar er is wel veel achterstallig onderhoud

Files op omliggende wegen en extra kosten voor omrijdende vrachtwagens: de vervroegde afsluiting van de Hardenbergerbrug in de A28 bij Nijkerk heeft meteen allerlei gevolgen. En de sluiting staat niet op zichzelf. De verwachting is dat in de toekomst meer bruggen in het land problemen zullen geven en dicht moeten voor achterstallig onderhoud.

Rijkswaterstaat besloot gisteren de Hardenbergerbrug in beide richtingen "uit voorzorg" af te sluiten. Rond de pijlers van de brug bij Nijkerk bleek zoveel zand en grind te zijn weggespoeld dat de veiligheid van de constructie niet kon worden gegarandeerd. Er stonden al reparatiewerkzaamheden gepland in november, maar de situatie bleek verslechterd.

Keuzes maken

De veiligheid van verouderde Nederlandse infrastructuur is een groeiend probleem. Veel bruggen en tunnels werden in de jaren 50, 60 en 70 gebouwd en naderen het einde van hun levensduur. Het ministerie becijferde vorig jaar dat op het hoofdwegennet 59 procent van de bruggen minder dan een derde van de verwachte levensduur over heeft.

Veel bruggen en viaducten zijn hard toe aan onderhoud, maar kabinetten kozen er vaak voor om geld naar andere projecten te laten gaan. "Iets in stand houden is niet sexy", zegt Richard Loendersloot, hoogleraar engineering dynamics aan de Universiteit Twente. "Het trekt geen aandacht, maar het is wel erg belangrijk."

Hij vergelijkt het met bezitters van een huis. "Huiseigenaren weten ook dat onderhoud nodig is, maar denken ook: het kan nog wel even wachten." En zo staat Nederland voor, zoals koning Willem-Alexander in de troonrede(opent in nieuw venster) van vorig jaar zei, "de grootste onderhoudsopgave ooit aan wegen, bruggen en andere infrastructuur".

Dat is terug te zien aan de sluitingen van bruggen in de afgelopen tijd. De Merwedebrug bij Gorinchem en de Zeelandbrug werden onlangs allebei vanwege haarscheurtjes in de metalen gesloten of deels gesloten. Ook de Giessenbrug bij Rotterdam moest dicht. Daar vertoont het beton slijtage.

Herstelwerkzaamheden bij de Hardenbergerbrug:

Om de infrastructuur tot 2040 op orde te houden is volgens het kabinet 80 miljard euro nodig. Zoveel geld is niet beschikbaar. En dus is het een kwestie van keuzes maken.

Daarbij geldt: hoe eerder het herstel, hoe goedkoper. "Als je vroeg bent met onderhoud, kan je de groei van scheurtjes stoppen of beperken", legt Loendersloot uit. "Maar als ze eenmaal ver gegroeid zijn, moet je hele onderdelen vervangen. Hoe langer je wacht, hoe duurder het wordt."

Niet meteen extreem onveilig

Loendersloot denkt dat gedwongen brugsluitingen de komende jaren meer gaan voorkomen. Maar dat betekent niet dat de bruggen per direct extreem onveilig zijn, benadrukt de hoogleraar. "Als wordt gezegd: we sluiten een brug omdat er zo veel schade is, dan staat zo'n brug in Nederland niet op het punt van instorten. Maar als je doorgaat met gebruik weet je niet hoe snel die schade zich gaat ontwikkelen."