E-papierosy i podgrzewacze na celowniku. Za jedno wykroczenie zapłacisz nawet 500 zł mandatu

Już 16 lat minęło od momentu, gdy w Polsce wprowadzono zakaz palenia papierosów w miejscach publicznych. 15 listopada 2010 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia, która miała raz na zawsze rozprawić się z dymem tytoniowym w restauracjach, barach, kinach, szkołach, placach zabaw, przystankach i wielu innych miejscach.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

To był wyczekiwany krok – Polacy chcieli oddychać czystym powietrzem tam, gdzie odpoczywają, jedzą czy podróżują.

Zakaz palenia objął szeroki zakres miejsc. Oprócz oczywistych przestrzeni publicznych, takich jak przystanki komunikacji miejskiej czy zakłady pracy, chronione przed dymem są także wszystkie placówki edukacyjne, szpitale, obiekty sportowe, place zabaw i lokale rozrywkowe. Co ważne – przepisy dotyczą zarówno tradycyjnych papierosów, jak i e-papierosów czy podgrzewaczy tytoniu. Za złamanie zakazu grozi mandat do 500 zł, a właściciele obiektów, którzy nie dbają o egzekwowanie prawa, mogą zapłacić grzywnę sięgającą 2000 złotych.

Palarnia – kompromis czy fikcja?

Przepisy przewidują jednak pewne wyjątki. W lokalach gastronomicznych można wyznaczyć specjalne palarnie, ale tylko pod warunkiem odpowiedniego oznaczenia i odizolowania od reszty klientów. 

Palarnia musi być też wyposażona w skuteczną wentylację. W domach kultury, restauracjach czy pubach – jeśli tylko pozwalają na to warunki lokalowe – można wciąż znaleźć legalne miejsce do zapalenia papierosa.

Czy Polacy rzeczywiście przestali palić?

I tu dochodzimy do najbardziej zaskakujących faktów. Choć zakaz wyraźnie ograniczył narażenie na dym w przestrzeniach publicznych – w lokalach gastronomicznych spadło ono z 36 proc. w 2009 roku do 14 proc. rok po wejściu nowych przepisów – to samych palaczy ubyło nieznacznie. 

Nadal około 8 milionów dorosłych Polaków sięga codziennie po papierosa. To wciąż blisko 30 proc. dorosłej populacji, czyli wynik podobny do średniej europejskiej.

Według ekspertów, wprowadzenie zakazu palenia miało przede wszystkim znaczenie dla zdrowia całego społeczeństwa. Liczba osób biernie narażonych na dym wyraźnie spadła, co pokazuje sukces w walce o czystsze powietrze w miejscach publicznych. 

Jednak Polska nadal nie radzi sobie z epidemią palenia – rak płuca to pierwsza przyczyna zgonów nowotworowych zarówno u mężczyzn, jak i kobiet, odpowiadając za około 90 tysięcy zgonów rocznie. 

Przerażające są też dane dotyczące świadomości zagrożeń – jeszcze kilkanaście lat temu aż 10 proc. ankietowanych nie łączyło palenia z rakiem.

Papierosy ciągle popularne

Polacy przywiązali się do nałogu na tyle mocno, że samo ustawodawstwo nie wystarczyło, by radykalnie zmienić statystyki. Potrzeba kolejnych działań – edukacji, profilaktyki, wsparcia dla rzucających – by miliony mogły na zawsze odłożyć papierosy.