Inktviszwam: stinkende exoot komt steeds vaker voor in Zoniënwoud

Op 22 oktober vindt in een lokaal in de Botanische tuin Jean Massart 's avonds een kleine expo plaats, waarbij een dertigtal paddenstoelensoorten worden voorgesteld. De tentoonstelling is vrij te bezoeken en enkele experts zijn aanwezig om een woordje uitleg te geven. Het is de eerste editie van wat een reeks over allerhande botanische onderwerpen zou moeten worden.

“De expo vloeit voort uit wetenschappelijke demonstraties voor studenten aan de ULB”, verklaart organisator Alexia Totte van de Franstalige universiteit, die de botanische tuin beheert samen met Leefmilieu Brussel. “Na de les voor studenten openen we deze keer de deuren voor het brede publiek. We willen tonen dat dit geen ivoren toren is, en kennis naar buiten brengen.”

De expo, getiteld Paddenstoelen, een onbekende wereld, zou onder meer enkele misverstanden moeten ophelderen. “In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, leunen zwammen bijvoorbeeld dichter aan bij dieren dan bij planten”, stipt Totte aan.
Paddenstoelen zijn de zichtbare delen – de voortplantingsorganen – van zwammen, ook schimmels genaamd. Onder de grond zit een netwerk van schimmeldraden, mycelium. “In het Amerikaanse Oregon is er een paddenstoel met mycelium dat zich uitstrekt over ongeveer negen vierkante kilometer, waardoor het beschouwd wordt als het grootste organisme ter wereld”, zegt Totte.

“Veel mensen gaan er ook van uit dat paddenstoelen bij bomen altijd negatief zijn voor de gezondheid van die laatste. Terwijl enorm veel soorten bomen net voorzien van voedingsstoffen.” Amanieten en boleten zijn twee voorbeelden van zulke 'boombegeleiders'.

“In veel andere gevallen zijn de bomen al verzwakt voordat de zwam erbij komt, door watertekort bijvoorbeeld, en is de slechte staat van de boom niet de fout van de schimmel”, zegt Totte. “Heel veel zwammen zijn ook belangrijk voor de biodiversiteit door dode materie te recycleren tot voeding voor planten.”

Op de expo zullen exemplaren te zien zijn uit een klein museum van de ULB aan de botanische tuin, ook toegankelijk tijdens de expo, maar ook paddenstoelen die onlangs zijn verzameld, uitsluitend voor dit pedagogische doel. “Paddenstoelen plukken in Brussel is voor alle duidelijkheid strikt verboden”, benadrukt Totte.

Welke soorten er precies te zien zullen zijn, is nog niet duidelijk, maar Totte hoopt alvast de inktviszwam te kunnen tonen. Dat is een spectaculaire soort met rode, tentakelachtige armen.

“Het is een ongevaarlijke soort, maar ze ziet er wel griezelig uit, passend bij de sfeer van Halloween. Je ruikt ze normaal eerder dan je ze ziet. Ze geeft een stank af die vliegen en andere insecten aantrekt. Die helpen de paddenstoel om haar sporen te verspreiden en zich dus voort te planten.”

De inktviszwam is oorspronkelijk afkomstig uit Australië en Nieuw-Zeeland. “Waarschijnlijk reisde de soort ooit mee met transport van schapenwol. Intussen is ze goed ingeburgerd. In het Zoniënwoud zie je ze bijvoorbeeld steeds vaker verschijnen.”