Rellen, migratie en integratie opnieuw in het brandpunt

De recente grootscheepse rellen in Frankrijk en buurlanden in de marge van jongerenbetogingen roepen heel wat vragen op. Moet de politie niet harder ingrijpen? Wanneer de politie onder vuur wordt genomen door relschoppers, hebben zij op zijn minst recht op zelfverdediging. Het is evident dat we omzichtig moeten omspringen met het toelaten van politiegeweld, maar zijn de juridische risico’s voor politieagenten om geweld te gebruiken niet te groot op dit moment?

Meer fundamenteel: Toont het extreme geweld, dat ook met plunderingen en afbranden van een school in Toulouse en een prachtig 19^de-eeuws gemeentehuis in Limoges, gepaard ging, niet aan dat er iets fundamenteel fout gaat in de samenleving? En hoe lossen we dat dan op? Tegelijk doet er zich een soort katholiek reveil voor in Frankrijk, wat zichtbaar was tijdens het recente bezoek van de Paus aan Parijs. Kan religie misschien een deel van de oplossing bieden om de “rebels without a cause” terug op het rechte pad te brengen?

Doorheen al die vragen kan één zaak in elk geval niet worden ontkend. De gebrekkige integratie van migranten en hun nakomelingen speelde hier een grote rol. Jérôme Fourquet, een Franse onderzoeker die verbonden is aan het opinieonderzoeksbureau IFOP, stelt dat van de 70 personen die aan de hand van persberichten na de Franse rellen van 17 oktober waren geïdentificeerd, ongeveer 75% een voornaam had die Arabisch-islamitisch of Afrikaans is. Volgens hem speelt hier “post-koloniale rancune.”

Frankfurt

Het is evident dat het uiteraard niet enkel om jongeren met migratieachtergrond gaat – er zijn ook de bijzonder gewelddadige extreem-linkse groepen – en dat veel migranten uiteraard wel degelijk goed geïntegreerd zijn en een aanwinst voor West-Europa. Het licht van de zon ontkennen kan echter niet meer. In Duitsland stelde Dirk Peglow, de voorzitter van politievakbond BDK over gelijkaardige rellen in Frankfurt:

“We moeten eerlijk zijn over wat er in Frankfurt is gebeurd. (…) Als je naar de beelden van de rellen kijkt, moet je concluderen dat de relschoppers voornamelijk jonge mannen met een migrantenachtergrond waren. Sommige leden van deze groepen zijn bij de politie bekend vanwege hun betrokkenheid bij incidenten in het stadscentrum. Dit moet worden erkend. We hebben het over specifieke groepen daders, niet over mensen met een migratieachtergrond in het algemeen. Het feit dat veel van de gearresteerden Duitse staatsburgers zijn, verandert niets aan de classificatie van de groep.”

Peglow sprak ook zijn steun uit voor de Duitse Minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt (CSU), die kritiek had gekregen van zijn sociaal-democratische collega Minister Boris Pistorius omwille van zijn recente uitspraak over „migranten die voor onrust zorgen“ tijdens de bewuste rellen. De vakbondsman riep daarbij ook op tot snelle gerechtelijke actie en het herbekijken van migratiebeleid.

Europees migratiebeleid

Dat laatste is broodnodig. Ondanks een reeks verstrengingen slaagden er in 2025 nog een 200.000-tal mensen in om de Europese Unie illegaal binnen te geraken. Gezien de bestaande problemen om de minderheden die nu al in de EU wonen goed te integreren, is het evident dat een einde maken aan illegale migratie de allereerste opdracht is.

Australië kan daarbij als gidsland gelden. Het land slaagt er al sinds 2013 in om grootschalige illegale migratie te verhinderen door iedereen die illegaal binnenkomt onmiddellijk naar een opvangcentrum buiten het grondgebied te brengen, en asiel in Australië voor die mensen ook uit te sluiten. Australië verbindt zich niettemin om aan zij die er recht op hebben wel nog steeds asiel toe te kennen, maar dan door hen veiligheid te bieden in andere landen, bijvoorbeeld in Cambodja. De aanpak vernietigde het zakenmodel van mensensmokkelaars. Gedurende dezelfde periode stierven een 30.000-tal illegale migranten in de Middellandse Zee tijdens de heikele overtocht, terwijl officieel er in Australische wateren bijna geen enkele verdrinkingsdode meer viel te betreuren sinds het bewuste systeem in voege trad. Weinigen willen immers nog geld betalen aan mensensmokkelaars en daarbij hun leven riskeren.

Vijf EU-lidstaten onderhandelen momenteel met Afrikaanse landen over “terugkeerhubs.” Het valt te bezien wat er van komt, maar men gaat op zijn minst in de goede richting. Een systeem met externe hotspots van de EU zou enigszins van de Australische aanpak verschillen. Zij zouden niet worden gebruikt als wachtkamer voor mensen die illegaal binnenkomen en asiel aanvragen, maar eerder als wachtkamer voor zij die hun asielaanvraag in de EU al zagen afgewezen.

Los hiervan moet bestaande EU-migratiewetgeving op de schop. Het is pure waanzin dat EU-lidstaten boetes moeten betalen indien ze migranten weigeren die men wil “herverdelen” over de Schengenzone. Niet enkel zijn er geen paspoortchecks tussen Schengenland, wat zoiets dus onzinnig maakt, migratie is ook fundamenteel een nationale bevoegdheid. De EU geniet bijzonder weinig democratische legitimiteit om dit te gaan regelen. Het zou het soevereine recht van de 27 democratieën van de EU moeten zijn om te beslissen welke niet-EU-burgers zij tot hun grondgebied toelaten.

Ook Europese regels over familiehereniging voor niet-EU-burgers zijn zaken die perfect nationaal kunnen verschillen zonder dat dit de werking van de interne markt verstoort. Geen zaak voor de EU dus. Het weinig flexibel, ideologisch gekleurd supranationaal rechtskader van de EU alsook de rechtspraak van het Mensenrechtenhof in Straatsburg heeft over de jaren heen allicht de publieke steun voor migratie fors aangetast. Marc Bossuyt, voormalig voorzitter van het Belgische Grondwettelijk Hof en voormalig Belgisch commissaris-generaal voor Vluchtelingen, stelde het zo: “In het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens staat zelfs geen enkele bepaling over asiel.” De rechters in Straatsburg hanteerden onder meer een interpretatie van het verbod op foltering om allerlei rechten inzake asiel toe te gaan toekennen.

Parallelle samenlevingen

De denktank New Direction, die verbonden is aan de centrumrechtse ECR-fractie in het Europees Parlement, publiceerde eerder dit jaar een studie over “Immigratie, islamisering en de opkomst van parallelle samenlevingen”. Die toont aan dat de gebrekkige integratie ook een impact heeft op veiligheid, en niet enkel als gevolg van rellen door bepaalde jongeren na demonstraties.

De studie geeft een overzicht van “no go-zones” in Europa, die het definieert als een geografisch afgebakend stedelijk gebied met meervoudige disfuncties: een hoge graad aan geweldscriminaliteit, parallelle culturele normen – etnische of religieuze enclaves – en een overheid die er zich gedeeltelijk heeft teruggetrokken, bijvoorbeeld omdat politie of hulpdiensten er vaak wegblijven uit vrees voor problemen.

De studie schat dat er een 900 tot 1.000 dergelijke zones in Europa zijn, en focust specifiek op 17 wijken, waaronder Le Franc-Moisin in het Parijse Saint-Denis, het Brusselse Molenbeek, de wijk La Castellane in Marseille, Rosengård in Malmö en Neukölln in Berlijn. Met tal van statistieken over geweldsmisdrijven, schoolverlaters, werkloosheid, jongerenbendes en aanvallen op hulpdiensten wordt een score gegeven om aan te duiden hoe erg de situatie is. Het is een bijzonder nuttige oefening die zeker als eerste stap naar een oplossing kan gelden.

Interessant daarbij is dat in de onderzochte “no go-zones”, gemiddeld meer dan 40 procent van de bewoners in het buitenland geboren zijn, wat een stuk meer is dan het EU-gemiddelde – minder dan 20 procent – of Europese stedelijke gebieden in het algemeen – rond de 30 procent. Het kan dus niet worden ontkend dat er een bijzonder sterke band bestaat tussen de massamigratie van de afgelopen decennia naar Europa en de problematiek van dergelijke buurten.

Naast de culturele uitdagingen is er het grote probleem dat in West-Europa zowat een derde van de niet-EU migranten op arbeidsleeftijd niet aan de slag is. Dat heeft veel te maken met de gulle voordelen van de welvaartstaat. In België, waar men tot voor kort levenslang een werkloosheidsuitkering kon genieten, is dat zelfs de helft. Wie geen job heeft, zal uiteraard ook niet makkelijk integreren in de samenleving.

Reeds in 2010 stelde toenmalig Duits Bondskanselier Angela Merkel dat pogingen om in Duitsland een multiculturele samenleving op te bouwen „volledig zijn mislukt“. Ze voegde er toen aan toe dat het zogenaamde „multikulti“-concept – waarbij mensen gelukkig „naast elkaar“ zouden „leven“ – niet werkte en dat immigranten meer moesten doen om te integreren, waaronder het leren van Duits. Een peiling uit die periode gaf aan dat meer dan 30% van de Duitsers van mening was dat het land „overspoeld wordt door buitenlanders“.

Toch liet Merkel in 2015, vijf jaar later, toe, deels als gevolg van de oorlog in Syrië, dat een miljoen migranten naar Duitsland kwam, waarbij dit ook gebeurde met bijzonder lakse controles. Politieke correctheid blijkt bijzonder weerbarstig. Nochtans is het benoemen van bepaalde problemen de eerste stap naar een oplossing.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!