Każdego dnia niemal 60 Polek słyszy diagnozę, która przeraża. Bada się "ułamek"

Podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku raka piersi jest mammografia

Źródło zdj. gł.: Martyna Sokołowska/tvn24.pl

Pani Anna bada się regularnie - raz w roku, czasem co półtora roku. - Pilnuję, żeby badać się regularnie, bo tylko w ten sposób można w porę wykryć chorobę i rozpocząć leczenie - mówi.

W poniedziałek skorzystała z bezpłatnej mammografii i cytologii w cytomammobusie - mobilnej pracowni badań, który od poniedziałku stacjonuje na Rynku w Ustrzykach Dolnych.

Tego dnia, od godziny 8 do 16, z bezpłatnych badań skorzystało kilkadziesiąt kobiet.

- To głównie kobiety 40 plus, 60 plus - takie się badają. Najmniej przychodzi kobiet młodych, około 25. roku życia - mówi lekarka, która w cytomammobusie wykonuje cytologię.

Dlaczego młodsze kobiety tak rzadko korzystają z badań profilaktycznych? Powodów jest kilka. Brak wiedzy, odkładanie badań na później, przekonanie, że "mnie to nie dotyczy", ale też wstyd. 

- Czasami kobiety po prostu boją się, że coś znajdziemy - mówi lekarka.

Coraz więcej Polek choruje

Ten strach może jednak kosztować życie. Im wcześniej nowotwór zostanie wykryty, tym większe są szanse na skuteczne leczenie.

- Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet. Statystyki dotyczące Polek są szczególnie zatrważające. Każdego roku o raku piersi dowiaduje się około 20 tysięcy kobiet. Ta liczba wzrosła o 50 procent w ostatnich dwóch dekadach - mówi Jolanta Sawicka, koordynator Dziennego Oddziału Chemioterapii i Hematologii Onkologicznej w Podkarpackim Ośrodku Onkologicznym w Brzozowie.

Co niepokojące, rak piersi coraz częściej jest rozpoznawany także u młodszych kobiet.

- Składa się na to wiele czynników, także tych związanych ze stylem życia. Zła dieta, ciągły stres, palenie tytoniu. mało ruchu - wylicza Jolanta Sawicka.

Cytomammobus to przychodnia na kółkach. Wyposażony jest w nowoczesny sprzęt medyczny i trzy pracownie: mammograficzną, cytologiczną oraz ultrasonograficzną.

Organizatorem badań w cytomammobusie jest Fundacja SOS Życie z Mielca. Od 22 lat prowadzi profilaktyczne badania w kierunku wczesnego wykrywania raka piersi - mammografię - oraz raka szyjki macicy - cytologię. Od tego roku kobiety mogą w cytomammobusie wykonać także test w kierunku wirusa HPV.

W październiku, czyli Miesiącu Świadomości Raka Piersi, którego celem jest zwiększanie wiedzy na temat profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów piersi, cytomammobus odwiedza bieszczadzkie miejscowości. Przyjeżdża tam, gdzie do specjalistycznych badań profilaktycznych nie zawsze jest blisko. Ale nawet wtedy dotarcie do kobiet, które powinny z tych badań skorzystać, nie jest proste.

- Od początku naszej działalności nie mamy bezpośredniego dostępu do bazy danych kobiet kwalifikujących się do badań, dlatego dotarcie do właściwej grupy pacjentek wciąż stanowi dla nas duże wyzwanie. Opieramy się na współpracy z samorządami, których zaangażowanie w działania na rzecz zdrowia mieszkańców bywa skromne, ale większość wójtów i burmistrzów widzi tę potrzebę - informuje Łucja Bielec, prezeska Fundacji SOS Życie. - Niestety, wciąż niewystarczająca świadomość, niedostateczna edukacja zdrowotna i profilaktyczna sprawiają, że część kobiet zgłasza się do naszego cytomammobusu dopiero wtedy, gdy pojawiają się dolegliwości i niepokój o zdrowie - dodaje.

A to błąd, który może kosztować zdrowie, a nawet życie. Regularne badania mogą pomóc wykryć nowotwór na wczesnym etapie, gdy szanse na skuteczne leczenie są największe. W ramach programów profilaktycznych mammografię kobiety w wieku 45-74 lat powinny wykonywać co dwa lata, a klasyczną cytologię - co trzy lata. Alternatywą dla cytologii jest test HPV HR, wykonywany co pięć lat.

- Regularna mammografia pozwala wykrywać bardzo małe zmiany raka piersi, nawet o wielkości około trzech milimetrów, które często nie są widoczne w badaniu ultrasonograficznym. Dzięki temu można szybciej rozpocząć dalszą diagnostykę i leczenie oraz zatrzymać rozwój nowotworu, zanim pojawią się przerzuty - podkreśla Łucja Bielec. - Test HPV HR wykrywa obecność typów wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka. To właśnie przewlekłe zakażenie niektórymi typami HPV jest główną przyczyną raka szyjki macicy - dodaje.

Na wyniki mammografii i testu HPV czeka się zwykle około dwóch-trzech tygodni. W przypadku nieprawidłowego wyniku pacjentka jest kierowana na dalszą diagnostykę.

Z najnowszych danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2023 rok wynika, że w Polsce raka piersi rozpoznano u 21 716 kobiet. Z powodu tego nowotworu 6757 zmarło. Statystyki pokazują, że każdego dnia diagnozę raka piersi słyszało średnio niemal 60 Polek, a około 18 kobiet dziennie umierało z jego powodu.

Jolanta Sawicka: Objawy raka piersi mogą być różnorodne i często subtelne, co sprawia, że ich wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla skutecznego leczenia. Wyczuwalny guz, asymetria sutków, zmiany skórne czy niepokojący wyciek z brodawki to sygnały, które powinny zaniepokoić każdą kobietę i skłonić do wizyty u onkologa - podkreśla nasza rozmówczyni.

- Wykonując badania profilaktyczne, świadomie decydujemy o swoim zdrowiu i życiu. Regularne badania zwiększają szansę na wykrycie zmian nowotworowych na wczesnym etapie, a tym samym na szybkie rozpoczęcie leczenia i jego większą skuteczność. Wczesne wykrycie choroby oznacza także krótsze i często mniej kosztowne leczenie. O wiele rozsądniej jest regularnie się badać i mieć spokój o własne zdrowie, a w przypadku wykrycia choroby szybko rozpocząć leczenie i wrócić do życia bez nowotworu - dodaje.

Trasa cytomammobusu

Do środy, 7 października, cytomammobus będzie stacjonował w Ustrzykach Dolnych. Później pojedzie kolejno do Czarnej Górnej (8-9 października, obok domu kultury), Lutowisk (12-14 października, obok Zespołu Szkół), Cisnej (15-16 października, na parkingu obok ronda), Baligrodu (19–20 października, obok GOPS-u) i Polańczyka (21 października, obok Gminnego Ośrodka Kultury). W dniach 22–23 października z badań będzie można skorzystać w powiecie sanockim - w Zagórzu (22-23 października, obok przychodni zdrowia) oraz w Bukowsku (27-28 października, obok OSP).