Vlaams Komitee voor Brussel: 'Respect voor het Nederlands is geen enggeestige verkramping'

Op zaterdag 24 oktober organiseren het Centrum Lieven Gevaert en het Vlaams Komitee voor Brussel een colloquium met als titel Brussel 2030: een Vlaamse opdracht. De titel zal in de oren van sommigen onnodig communautair klinken, maar dat hoeft zeker niet zo te zijn. Vlaanderen is immers de vijand niet en Brussel blijft tot nader order ook de Vlaamse hoofdstad. Het is net nodig dat Vlaanderen Brussel opnieuw als een opdracht ziet, eerder dan een te mijden gewest waar alles fout zou lopen.

Dat er vandaag überhaupt een Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) bestaat is historisch gezien zeker geen evidentie. Vlaanderen was nooit happig om Brusselse autonomie toe te laten uit vrees dat de Nederlandstaligen geminoriseerd zouden worden en niet gerespecteerd in hun taalrechten.

In 1989 werd het BHG dan toch een realiteit, waarbij de Vlamingen vooral de nadruk wilden leggen op het “hoofdstedelijke” karakter, met nog steeds een belangrijke rol weggelegd voor de federale overheid, terwijl vooral de Franstalige Brusselaars liefst volle autonomie wilden zonder enige inmenging van buitenaf. Het huidige BHG blijft in die zin een compromis tussen verschillende visies, waarbij precaire evenwichten moeizaam tot stand kwamen. Het is dan ook aangewezen daar met de nodige omzichtigheid mee om te gaan. Pleidooien voor een institutionele tabula rasa lijken dan ook niet wenselijk.

De afgelopen episode van 615 dagen zonder regering toonde helaas dat niet alle Franstalige partijen steeds bereid zijn die voorzichtigheid aan de dag te leggen. Keer op keer werd de oorzaak van de moeizame regeringsvorming bij de Nederlandstalige partijen gelegd, die eerst niet snel genoeg vooruit­gingen om vervolgens dan de “verkeerde” meerderheid samen te stellen. Een meerderheid die categoriek geweigerd werd. Daarnaast is de vrees voor het niet respecteren van de taalwetten ook duidelijk uitgekomen, zoals elk jaar blijkt uit het omvangrijke rapport van de vicegouverneur. Ook de eentalige minister-president en de eentalige voorzitter van het Brussels parlement tonen dat tweetaligheid door vele Franstalige politici nog altijd niet belangrijk wordt gevonden.

Ook vanuit Vlaanderen was men niet altijd even lief voor Brussel, dat vaak met alle zonden van Israël werd overladen, zonder enig begrip voor of kennis van de moeilijke grootstedelijke realiteit waar Brussel mee kampt, op het vlak van armoede, migratie en de drugsproblematiek. Gratuit Brussel bashen heeft nog nooit een Brussels probleem opgelost.

Toch hebben Vlaanderen en Brussel allebei veel te winnen bij een elkaar versterkend partnerschap. Voor Brusselse politici is het essentieel om eindelijk te begrijpen dat de roep om meer respect voor het Nederlands in Brussel niet zomaar een enggeestige flamingante verkramping uit het verleden is. Een versterkte en veralgemeende tweetaligheid in Brussel is net een enorme troef en hefboom voor de welvaart van het gewest. Een welbegrepen eigen­belang voor Brussel als hoofdstad van een tweetalig land.
Voor Vlaamse politici is het dan weer essentieel om te begrijpen dat Brussel het grootste arbeidsbassin van het land blijft, waar dagelijks 250.000 Vlamingen hun brood verdienen. Van buitenaf toekijken op de verpaupering en verloedering van het BHG is geen toekomstvisie, maar een onverantwoorde abdicatie die ook de Vlaamse belangen schaadt.

Het potentieel van Brussel kan nooit ten volle ontgonnen worden zonder Vlaamse inbreng. De Brusselse schuld zal tegen 2030 stijgen tot zo'n 20 miljard euro met jaarlijkse rentelasten van meer dan 700 miljoen euro. Die schuld zal als een molensteen rond de nek van het Gewest blijven hangen, waardoor Brusselse problemen vroeg of laat ook Vlaamse problemen dreigen te worden.

Afgeserveerd

De huidige Brusselse regering wil de financiële putten dempen door een zekere afslanking en vereenvoudiging van de gewestelijke administratie, wat al een goed begin is, maar aan de échte oorzaak van het Brusselse malgoverno wordt niet geraakt: het kluwen van negentien gemeenten en OCMW's, de talloze huisvestingsmaatschappijen, de duizenden gemeentelijke vzw's, die van het bestuurlijke Brussel een ondoordringbaar oerwoud maken. En bovendien ook een wingewest voor cliëntelisme. Daar varen sommige individuen en partijen wel bij, maar niet het algemeen belang, het ordentelijk bestuur en de burgers. En zou het niet kunnen dat dát dan ook de échte reden is geweest waarom de oorspronkelijke Vlaamse meerderheid werd afgeserveerd, die daar een begin van een debat over wilde voeren?

Dé uitdaging bij een volgende staatshervorming wordt dan ook om het juiste evenwicht te vinden tussen het behoud van de Brusselse autonomie, een vereenvoudiging van het bestuur en tegelijkertijd ook een versterking van de band met Vlaanderen, waarbij extra middelen altijd gepaard moeten gaan met extra zeggenschap. De tijd dat het armlastige federale niveau gewoon een paar miljard extra aan Brussel kon toekennen om de sociale noden aan te pakken of ondoordachte en vaak megalomane projecten te financieren, ligt definitief achter ons.

Enkel als Vlaanderen Brussel weer als een opdracht gaat zien en Brussel zich openstelt voor het Vlaams Gewest waarin het geografisch en economisch verankerd ligt, kunnen de huidige problemen aangepakt worden en kan Brussel opnieuw welvarender worden. Aan vingerwijzen tussen Vlaamse en Brusselse politici hebben de Brusselaars en ook de honderdduizenden Vlamingen die in Brussel werken of Brussel komen bezoeken helemaal niets.