Supertechnologia prześwietla Wawel. Naukowcy szukają tajemnic pod ziemią

Naukowcy prześwietlają podziemia wzgórza wawelskiego za pomocą promieniowania cząstek kosmicznych. Detektor zainstalowany w Smoczej Jamie ma pomóc w odkryciu nieznanych korytarzy i podziemnych struktur bez uszkadzania zabytku. To pierwszy taki projekt w Polsce - wcześniej tą samą technologią badano piramidę Cheopsa w Egipcie.

Wzgórze wawelskie jako pierwszy w Polsce zabytek jest badany technologią nieinwazyjnego skanowania opartego na cząstkach kosmicznych - mionach.

Uzyskane wyniki pomogą precyzyjnie wyznaczyć obszary do ewentualnych przyszłych badań wykopaliskowych. Prace odbywają się w ramach projektu VIEW, łączącego polską firmę technologiczną, szwajcarskich fizyków i muzealników.

"Wzgórze Wawelskie kryje jaskinie i struktury, których położenie nie jest w pełni znane, a my chcielibyśmy wiedzieć, co się kryje pod powierzchnią terenu. Muografia pozwala zajrzeć do środka wzgórza - bez konieczności wiercenia i jakiejkolwiek inwazyjnej ingerencji w teren" - podkreśliła kierowniczka Działu Archeologii Zamku Królewskiego na Wawelu dr Monika Kamińska, która koordynuje projekt ze strony Zamku.

Kraków. Prześwietlają jak w tomografie. Odkryją tajemnice wzgórza wawelskiego

Do nieinwazyjnego skanowania wzgórza wykorzystywana jest nowoczesna technologia oparta na naturalnych cząstkach kosmicznych, które powstają przy uderzeniu promieniowania kosmicznego w atmosferę. Cząstki przenikają przez skały, a detektor zainstalowany w Smoczej Jamie rejestruje ich liczbę z różnych kierunków. Większa liczba mionów wskazuje na obecność pustek, takich jak korytarze czy szczeliny.

ZOBACZ: Polski zamek wśród najpopularniejszych w Europie. Wyprzedził światowe ikony

"Porównując pomiar z modelem wzgórza, można zbudować mapę gęstości jego wnętrza, trochę jak tomografię komputerową, tylko z naturalnym, całkowicie bezpiecznym źródłem promieniowania. Obrazowanie mionowe to bezpieczna dla zabytków metoda, (…) sięgająca tam, gdzie klasyczne techniki geofizyczne mają swoje ograniczenia, niezależnie od tego, czy chodzi o średniowieczne mury, czy o współczesną infrastrukturę" - wskazała dyrektorka polskiej firmy Muotech rozwijającej tą technologię, astrofizyczka dr Noemi Zabari. 

Firma poinformowała, że przy instalacji specjalistycznego urządzenia w Smoczej Jamie uczestniczyli fizycy z Politechniki Federalnej w Lozannie (EPFL), uczelni współpracującej z Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN, która udostępniła eksperymentalny detektor na potrzeby tych badań.

ZOBACZ: A co, gdy natkniemy się na kosmitów? Amerykanie mają konkretny plan

W 2017 roku dzięki technologii wykorzystującej miony odkryto nieznaną wcześniej pustą przestrzeń nad Wielką Galerią piramidy Cheopsa w Egipcie. Niedawno z jej wykorzystaniem badano wzgórze Zamku Królewskiego w Budapeszcie.

Prace na Wawelu odbywają się w ramach projektu VIEW (Visualizing the Interior and Exploring Wawel - Wizualizując wnętrze, odkrywając Wawel) realizowanego przez polską firmę technologiczną MUOTECH wspólnie z fizykami ze szwajcarskiej politechniki EPFL w Lozannie we współpracy z Zamkiem Królewskim na Wawelu.