Katecheza przenosi się do parafii. Episkopat porządkuje rolę osób świeckich

1. Kto może zostać katechistą według nowych zasad KEP?

2. Kandydat na katechistę przejdzie formację, praktykę i ocenę przygotowania

3. Katechista a katecheta szkolny. Podobna nazwa, znacznie szersze zadania

4. Kościół w potrzebie. Dlaczego KEP reguluje kwestię katechistów?

5. Jakie zadania będą mogli wykonywać katechiści?

Zmiana może wpłynąć na codzienne funkcjonowanie wielu parafii. Część zadań związanych z formacją wiernych, przygotowaniem do sakramentów i prowadzeniem grup podejmą odpowiednio przeszkoleni świeccy. Kandydatów czekają wykłady, warsztaty, rekolekcje oraz praktyka prowadzona pod opieką wyznaczonej osoby.

Kto może zostać katechistą według nowych zasad KEP?

Konferencja Episkopatu Polski określiła, kto będzie mógł przyjąć stałą posługę katechisty. Kandydat musi:

• mieć ukończone 25 lat;

• przyjąć sakrament bierzmowania;

• cieszyć się dobrą opinią duszpasterzy i wiernych świeckich.

• wyróżniać się dojrzałością ludzką i chrześcijańską, sumiennością w powierzonych obowiązkach oraz umiejętnością współdziałania z innymi.

Włączenie opinii świeckich do oceny kandydata stanowi istotny element nowych regulacji. O jego przygotowaniu ma świadczyć również zaufanie lokalnej wspólnoty, a nie wyłącznie rekomendacja duchownych.

Dekret ogólny przyjęto 10 marca 2026 roku podczas 404. Zebrania Plenarnego KEP w Warszawie, a 26 sierpnia promulgował go przewodniczący Episkopatu abp Tadeusz Wojda SAC. Nowe wymagania zaczną obowiązywać 18 września 2026 roku, w święto św. Stanisława Kostki, patrona Polski oraz dzieci i młodzieży.

Od tego dnia kandydaci do stałej posługi katechisty będą przygotowywani i oceniani według jednolitych zasad przyjętych dla Kościoła katolickiego w Polsce.

Przed ogłoszeniem dekret uzyskał 30 lipca 2026 roku recognitio Dykasterii ds. Biskupów, czyli wymaganą akceptację Stolicy Apostolskiej.

Kandydat na katechistę przejdzie formację, praktykę i ocenę przygotowania

Przyszły katechista zostanie objęty formacją w czterech obszarach: ludzkim, intelektualnym, duchowym i praktycznym. KEP wymaga dojrzałości, rzetelności oraz umiejętności współpracy. Kandydat ma zdobyć wiedzę potrzebną do pełnienia posługi, pogłębiać życie religijne, a także nauczyć się prowadzenia grup, głoszenia Ewangelii i towarzyszenia wiernym.

Przygotowanie nie zakończy się wraz z ustanowieniem katechisty. Dekret przewiduje dalszą, stałą formację.

Szkolenie może łączyć trzy modele: akademicki, diecezjalny i parafialny. Zajęcia poprowadzą wydziały teologiczne katolickich uczelni, diecezjalne ośrodki formacyjne oraz parafie we współpracy z działającymi przy nich ruchami i wspólnotami. Program obejmie:

• zagadnienia biblijne, liturgiczne, dogmatyczne i moralne;

• katechetykę;

• ewangelizację;

• pedagogikę;

• psychologię.

Oprócz wykładów zaplanowano ćwiczenia, warsztaty, pracę z tekstami źródłowymi, rozmowy indywidualne, dni skupienia i rekolekcje.

Istotną częścią przygotowania będzie praktyka odbywana pod opieką wyznaczonej osoby. Kandydat ma prowadzić katechezy i działania ewangelizacyjne, pracować zarówno z pojedynczymi wiernymi, jak i z grupami oraz zdobywać doświadczenie w parafii.

Program poruszy też zasady ochrony małoletnich wynikające z prawa państwowego i kościelnych procedur prewencyjnych. Oznacza to, że przed ustanowieniem przyszłego katechisty ocenione zostaną jego wiedza, umiejętności, dojrzałość oraz gotowość do odpowiedzialnej pracy z ludźmi.

Katechista a katecheta szkolny. Podobna nazwa, znacznie szersze zadania

Katechista i katecheta szkolny pełnią odmienne role. Katecheta prowadzi lekcje religii według programu nauczania i zasad obowiązujących w szkole. Katechista przyjmuje natomiast stałą posługę kościelną, zakorzenioną w sakramencie chrztu i sprawowaną przez osobę świecką.

Może angażować się w katechezę dorosłych, przygotowanie do sakramentów, prowadzenie grup oraz inicjatywy ewangelizacyjne w parafii i internecie. Posługę mogą pełnić zarówno kobiety, jak i mężczyźni, a decyzja o dopuszczeniu kandydata wymaga rozeznania ze strony biskupa.

Samo nauczanie religii w szkole nie daje podstaw do zostania katechistą. Watykańskie wytyczne wskazują, że kandydat powinien podejmować szerszą odpowiedzialność w parafii lub diecezji. Posługę przyjmuje się raz, choć zakres i czas wykonywania powierzonych zadań zależą od potrzeb lokalnego Kościoła.

Nie stanowi ona etapu przygotowania do święceń kapłańskich. To odrębna forma służby świeckich, rozwijająca tradycję znaną od pierwszych wspólnot chrześcijańskich. Papież Franciszek nadał jej współczesne ramy w liście apostolskim Antiquum ministerium z 10 maja 2021 roku.

Kościół w potrzebie. Dlaczego KEP reguluje kwestię katechistów?

Moment uporządkowania tej kwestii przez KEP nie jest przypadkowy. Po ograniczeniu liczby lekcji religii w szkołach Episkopat mocniej akcentuje znaczenie katechezy parafialnej, która łączy przekaz wiary z życiem wspólnoty, modlitwą i przygotowaniem do sakramentów.

Biskupi zachęcają parafie do tworzenia zespołów złożonych z katechetów, katechistów, animatorów i innych świeckich. Towarzyszy temu spadek liczby kandydatów do kapłaństwa. W roku formacyjnym 2025/2026 w polskich seminariach przebywało 1453 alumnów, a rok wcześniej było ich 1594. Rosnąca rola świeckich odpowiada więc zarówno na przemiany katechezy, jak i na coraz większe potrzeby duszpasterskie parafii.

Nowe przepisy zbiegły się z publikacją pierwszego polskiego wydania "Obrzędu ustanowienia katechistów", należącego do Pontyfikału rzymskiego. Kościół w Polsce otrzymał zatem niemal w tym samym czasie dwa brakujące elementy: oficjalną księgę liturgiczną oraz jednolite wymagania wobec kandydatów.

Razem stanowią podstawę do szerszego wprowadzania tej posługi w diecezjach. O skali zmiany przesądzą jednak decyzje biskupów, programy formacyjne i gotowość parafii do powierzenia świeckim realnej odpowiedzialności.

Jakie zadania będą mogli wykonywać katechiści?

Zakres posługi katechisty wykracza daleko poza prowadzenie spotkań w salce parafialnej. Na zlecenie proboszcza ustanowione osoby będą mogły:

• przygotowywać rodziców i chrzestnych do chrztu dziecka;

• wspierać katechumenów;

• uczestniczyć w formacji dzieci przed pierwszą komunią, młodzieży przed bierzmowaniem, narzeczonych i rodzin.

Dekret KEP przewiduje również katechezę dorosłych oraz dalszą formację wiernych po przyjęciu sakramentów. Katechiści mają też towarzyszyć osobom przeżywającym kryzys wiary, zmagającym się z trudną sytuacją życiową lub szukającym swojego miejsca we wspólnocie.

Osobny obszar stanowi działalność w internecie. Nowe przepisy wymieniają współprowadzenie duszpasterstwa w sieci, animowanie inicjatyw ewangelizacyjnych oraz prezentowanie chrześcijańskiego stanowiska wobec zagadnień społecznych i etycznych.

Posługa ma docierać również do ludzi, którzy przestali praktykować, dokonali apostazji albo deklarują brak wiary. Dokument uwzględnia ponadto zaangażowanie w dialog ekumeniczny i międzyreligijny. Tym samym katechista otrzymuje zadania skierowane zarówno do aktywnych parafian, jak i osób pozostających poza życiem miejscowej wspólnoty.

Watykańskie wytyczne poszerzają tę perspektywę o prowadzenie modlitwy wspólnotowej, formowanie innych katechetów oraz koordynowanie inicjatyw duszpasterskich. Szczegółowy zakres obowiązków będzie zależał od decyzji biskupa i potrzeb danej diecezji. Katechista ma współpracować z proboszczem i pozostałymi duchownymi, zachowując świecki charakter swojej posługi.