Polacy, którzy byli nominowani do medycznego Nobla. Te cztery postaci miały ogromny wkład w naukę
Rudolf Weigl, Ludwik Hirszfeld, Kazimierz Funk i Napoleon Cybulski należą do najważniejszych polskich kandydatów do Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii. Doktor Renata Paliga z Instytutu Historii Nauki PAN wyjaśnia, jakie znaczenie miały ich odkrycia.
Ludwik Hirszfeld w laboratorium. O jego dokonaniach mówi dr Renata Paliga z PAN
Źródło zdjęć: © Archiwum Genewa
Najważniejsze informacje:
- Rudolf Weigl otrzymał 75 nominacji do medycznego Nobla, ale nigdy nie zdobył nagrody.
- Ludwik Hirszfeld współtworzył podstawy współczesnego krwiodawstwa i diagnostyki konfliktu serologicznego.
- Kazimierz Funk stworzył pojęcie "witamina", a Napoleon Cybulski wyodrębnił adrenalinę.
Dr Renata Paliga uważa, że właśnie te cztery nazwiska najlepiej pokazują wkład polskich badaczy w rozwój medycyny. Weigl opracował pierwszą skuteczną szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu. W tym celu stworzył laboratoryjną metodę hodowli i zakażania wszy bakteriami z rodzaju Rickettsia. Szczepionkę wykorzystano w latach 30. w Chinach. Jak podkreśla historyczka, uczony pomagał ratować ludzi po obu stronach frontu.
Rudolf Weigl i Ludwik Hirszfeld. Odkrycia, które zmieniły medycynę
Weigl miał rekordową liczbę nominacji, lecz jego kandydatura musiała konkurować z wcześniejszymi nagrodami za badania nad tyfusem. W 1928 r. Nobel trafił do Charlesa Nicolle’a za wykazanie, że wszy przenoszą chorobę, a w 1948 r. Paul Hermann Müller został wyróżniony za odkrycie owadobójczych właściwości DDT.
– Można się zastanawiać, co jest ważniejsze: odkrycie nośnika, odkrycie bakterii czy wynalezienie szczepionki, która ratuje życie? To węzeł gordyjski – oceniła dr Paliga.
Hirszfeld wraz z Emilem von Dungernem wykazał, że grupy krwi dziedziczą się zgodnie z prawami Mendla i pozostają niezmienne przez całe życie. Wraz z Karlem Landsteinerem wprowadził też oznaczenia A, B, AB i 0, które Liga Narodów przyjęła w 1926 r. jako międzynarodowy standard.
W 1925 r. sugerował ponadto, że nawykowe poronienia mogą mieć podłoże serologiczne. Po II wojnie światowej we Wrocławiu organizował system opieki nad ciężarnymi zagrożonymi konfliktem serologicznym. Do Nagrody Nobla zgłoszono go tylko raz, w 1950 r.
Kazimierz Funk, Napoleon Cybulski i inni kandydaci
Kazimierz Funk w 1912 r. wyizolował z łusek ryżowych substancję przeciwdziałającą beri-beri i stworzył termin "witamina". Jego teoria o niezbędnych składnikach obecnych w pożywieniu stała się podstawą profilaktyki żywieniowej, dietetyki i pediatrii. Napoleon Cybulski wyodrębnił adrenalinę, czyli hormon nadnerczy.
Wśród nominowanych znalazł się również Leon Marchlewski, który badał podobieństwo hemoglobiny i chlorofilu. Na noblowskiej liście medycznej byli też naukowcy pracujący we Wrocławiu, lecz związani z niemiecką nauką.
Historyczka zwraca uwagę, że nad odkryciami polskich badaczy kontynuowali pracę później inni uczeni, którzy otrzymywali Nagrody Nobla. – Nauka nie rozwija się w próżni – to sztafeta. Jedni stawiają hipotezy i obserwują, inni czekają dekadami na rozwój technologii, by je udowodnić – powiedziała dr Paliga. Jej zdaniem wyróżnienie jest dodatkiem do pracy naukowej, a jej najważniejszym celem pozostają służba człowiekowi i wymiana myśli.
Cały dzień w biegu? Skrót wydarzeń codziennie wieczorem w Twojej skrzynce
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.