شعر و ترانه در جایگاه «مدرک جرم»؛ تشدید پیگرد هنرمندان در ایران

مرکز حقوق بشر در ایران از تشدید بازداشت و پیگرد هنرمندان، نویسندگان و فعالان فرهنگی خبر داده و اعلام کرده است که نهادهای امنیتی و قضایی، آثار هنری و ادبی و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی را مبنای تشکیل پرونده علیه آنان قرار می‌دهند.

این نهاد حقوق بشری مستقر در نیویورک، در گزارشی گفته فشارها بر فعالان فرهنگی عرب، کرد و لر شدیدتر است و برخی افراد حتی به‌دلیل تولید آثاری که مجوز رسمی داشته‌اند، بازداشت شده‌اند.

به‌گفته این مرکز، نیروهای امنیتی در مواردی بدون ارائه حکم قضایی به خانه‌ها یورش برده و افراد را به مکان‌های نامعلوم منتقل کرده‌اند؛ وضعیتی که خانواده‌ها را از محل نگهداری و سرنوشت عزیزانشان بی‌خبر گذاشته است.

اسفندیار آبان، مدیر تحقیقات این مرکز، این بازداشت‌ها را بخشی از کارزار گسترده سرکوب برای خاموش‌کردن مخالفت‌ها و ایجاد ترس در جامعه دانسته است. او هشدار داده پرونده‌های فرهنگی با اتهام‌های امنیتی می‌توانند به شکنجه، اعترافات اجباری، محاکمه‌های نمایشی و مجازات‌های سنگین منجر شوند.

گزارش با اشاره به بازداشت‌های خوزستان می‌گوید مهدی ناصری، رییس انجمن شعر عربی شوش، و عارف ناصری، فعال فرهنگی، در ارتباط با ترانه «از کارون تا درخت زیتون» بازداشت شده‌اند؛ اثری که مجوز اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی اهواز را داشته است.

محمد کعبی، معروف به «ابو‌ادریس»، و مهدی خالدی، فیلم‌ساز و فعال فرهنگی، نیز در همین پرونده بازداشت شده‌اند. حسین اهوازی و مهدی زائری، خوانندگان اثر، احضار و تهدید شده‌اند.

این مرکز همچنین از محکومیت نیما صفار، شاعر و نویسنده، و روزبه گیلاسیان، نویسنده، هر یک به چهار سال و هشت ماه زندان خبر داده است. فعالیت صفار در شبکه‌های اجتماعی و مدیریت کانال تلگرامی و انتشار نوشته‌های گیلاسیان، از مستندات پرونده‌های آنان عنوان شده‌اند.

رحیم مولائیان‌، نقاش و مجسمه‌ساز ۶۶ ساله، نیز به شش ماه زندان محکوم شده است. به‌گفته این مرکز، نقاشی‌ها و مطالب انتقادی او در اینستاگرام علیه او مورد استناد قرار گرفته‌اند.

شیدا صابری، هنرمند لر، نیز ۲۹ شهریور بازداشت و به زندان عادل‌آباد شیراز منتقل شده است. دلیل بازداشت و اتهام او اعلام نشده است.

گزارش همچنین به تایید حکم شلاق و محدودیت‌های هنری پرستو احمدی و عوامل «کنسرت کاروانسرا» اشاره کرده است. دادگاه قم، احمدی و هشت نفر از عوامل این اجرا را به ۷۴ ضربه شلاق، دو سال ممنوعیت فعالیت هنری و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم کرده است.

این پرونده پس از انتشار اجرای اینترنتی احمدی بدون حجاب اجباری در آذر ۱۴۰۳ تشکیل شد.

مرکز حقوق بشر در ایران تأکید کرده برخوردها به چهره‌های شناخته‌شده محدود نیست و محافل کوچک ادبی، گروه‌های موسیقی و فعالان زبان مادری نیز هدف قرار گرفته‌اند. این مرکز خواستار آزادی زندانیان آزادی بیان، اعلام وضعیت بازداشت‌شدگان، توقف شلاق و تحریم مقام‌های مسئول شده است.