Oekraïne verkiest Gripen-gevechtsvliegtuigen boven F-16’s, die vaak niet bruikbaar zijn

• Door een tekort aan onderdelen zijn de meeste Oekraïense F-16’s niet inzetbaar.
• Oekraïne geeft de voorkeur aan Zweedse Gripen-jagers door hun superieure raketbereik.
• Amerikaanse defensiebedrijven verliezen marktaandeel in Europa door afnemend vertrouwen.

De inspanningen van Oekraïne om in de Verenigde Staten geproduceerde F-16-gevechtsvliegtuigen in gebruik te nemen, zijn ernstig belemmerd door een nijpend tekort aan vervangingsonderdelen. Hoewel er tussen de 34 en 39 gebruikte vliegtuigen zijn geleverd, hebben experts uit de sector op de MSPO-defensiebeurs in Polen onthuld dat er doorgaans minder dan tien vliegtuigen tegelijk operationeel zijn.

Zeven Belgische F-16’s

Deze schaarste aan onderdelen wordt geïllustreerd door een recente Belgische donatie van zeven straaljagers, waarvan er slechts drie geschikt zijn voor gevechtsinzet. Deze drie zullen zich richten op luchtverdediging tegen drones en kruisraketten, terwijl de overige vier worden gesloopt voor onderdelen en worden gebruikt voor technische training.

Voorkeur voor Gripen

Bijgevolg verlegt Oekraïne zijn focus naar de Europese luchtvaart. Toekomstige aankopen bestaan momenteel volledig uit Europese modellen, met name de Zweedse Saab JAS-39 Gripen. In het kader van een intentieverklaring die uiteindelijk meer dan 100 vliegtuigen zou kunnen omvatten, zijn 20 JAS-39E/F-modellen van de volgende generatie gepland, naast 16 gebruikte JAS-39C/D-toestellen.

Een belangrijk voordeel van de Gripen is de compatibiliteit met de MBDA Meteor-raket. Dit door een ramjet aangedreven wapen biedt een ‘no-escape zone’ en een bereik dat aanzienlijk groter is dan dat van standaard middellangeafstandsraketten, capaciteiten waarover de F-16 en de Mirage 2000-5 momenteel niet beschikken. Deze technologie wordt gezien als een strategische noodzaak voor de Oekraïense luchtmacht om Russische Su-30-, Su-34- en Su-35-vliegtuigen aan te vallen voordat deze aanvallen op stedelijke centra kunnen uitvoeren.

Afnemende Amerikaanse invloed in Europa

Deze trend onderstreept een bredere afname van de invloed van Amerikaanse defensiebedrijven binnen Europa. Topmensen van BAE Systems, Leonardo en Saab suggereren dat eerdere politieke beslissingen van de VS – met name de eis dat Europese landen voor materieel moesten betalen voordat het Oekraïne bereikte – de reputatie van de VS als betrouwbare partner hebben geschaad.

Economische gevolgen

Deze verschuiving in vertrouwen heeft gevolgen voor het commerciële succes van platforms zoals de F-35. Analisten merken op dat de waargenomen uitholling van de trans-Atlantische strategische band Amerikaanse systemen minder aantrekkelijk heeft gemaakt.

Nu Europese kopers elders op zoek gaan, worden Amerikaanse bedrijven geconfronteerd met een gevaarlijke economische spiraal: lagere verkopen leiden tot verminderde productie, wat de kosten per eenheid verhoogt en potentiële klanten nog verder afschrikt. Dit is al duidelijk zichtbaar in Zwitserland, dat onlangs zijn geplande F-35-bestelling heeft teruggeschroefd. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!