Nobel z medycyny przyznany. Znamy tegorocznych laureatów

Zgromadzenie Noblowskie Instytutu Karolinska zdecydowało, że Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymają Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za ich odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki. 

- Optogenetyka daje możliwości mapowania mózgu w sposób, o jakim kiedyś mogliśmy tylko marzyć - powiedział Per Svenningsson, przewodniczący Komitetu Nobla ds. Fizjologii lub Medycyny.

Hegemann i Nagel odkryli channelrodopsynę, białko o unikalnych właściwościach. Odkryli, że niezależnie od tego, do której komórki umieszczono białko, komórki te stają się wrażliwe na światło.

Deisseroth wprowadził gen kanałrhodopsyny do komórek nerwowych szczurów. Oświetlając komórki niebieskim światłem, był w stanie wywołać sygnał nerwowy. Później sprawił, że ten przełącznik sterowany światłem dla komórek nerwowych działał w mózgach żywych myszy.

BREAKING NEWS The 2026 #NobelPrize in Physiology or Medicine has been awarded to Karl Deisseroth, Peter Hegemann and Georg Nagel “for their discoveries concerning light-gated ion channels and optogenetics.” https://t.co/pkDDEBWtkz

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 5, 2026

Ta metoda kontrolowania sygnałów nerwowych za pomocą światła nazywana jest obecnie optogenetyką i zyskała już dużą popularność - wskazał komitet noblowski. 

W tym roku Nagroda Nobla obchodzi 125-lecie. Z tej okazji jej wartość wzrosła do rekordowego poziomu. W każdej z sześciu dziedzin do podziału jest 12 mln koron szwedzkich, czyli ponad 1 mln euro. To o milion koron więcej niż w 2025 roku. Laureaci tradycyjnie otrzymają także złoty medal z wizerunkiem Alfreda Nobla oraz kaligrafowany dyplom.

Laureaci Nobla z medycyny. Kim są? 

Pierwszym z laureatów jest Karl Deisseroth, amerykański naukowiec związany z Uniwersytetem Stanforda. Jest profesorem bioinżynierii, psychiatrii i nauk behawioralnych, a także badaczem Howard Hughes Medical Institute. Na Stanfordzie uzyskał doktorat w 1998 roku, a dwa lata później ukończył studia medyczne.

Nagrodę otrzymał również Peter Hegemann, niemiecki neurobiolog związany z Uniwersytetem Humboldtów w Berlinie. Doktorat obronił w 1984 roku w Instytucie Biochemii Maxa Plancka w Martinsried. To właśnie tam prowadził badania, które później zostały wyróżnione nagrodą.

Trzecim laureatem jest Georg Nagel, profesor molekularnej fizjologii roślin na Uniwersytecie w Würzburgu. Doktorat uzyskał w 1988 roku na Uniwersytecie we Frankfurcie. Odkrycia, za które został nagrodzony, powstały podczas jego pracy w Instytucie Biofizyki Maxa Plancka we Frankfurcie.

Nobel z medycyny przyznany. Rusza tydzień noblowski

We wtorek poznamy laureatów Nagrody Nobla z fizyki. Dzień później ogłoszeni zostaną nobliści z chemii.

W czwartek przyznana zostanie Literacka Nagroda Nobla. Nazwisko zwycięzcy po raz pierwszy ogłosi nowa sekretarzyni Akademii Szwedzkiej Ingrid Carlberg. Uroczystość odbędzie się w Sali Giełdy na sztokholmskim Starym Mieście. W ostatnich latach nagrodę otrzymywali na przemian kobieta i mężczyzna. Jeśli ta seria się utrzyma, w tym roku laureatką może zostać kobieta.

W piątek poznamy laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Zgodnie z wolą Alfreda Nobla wyróżnienie to przyznawane jest w Oslo. Decyzję ogłosi przewodniczący Norweskiego Komitetu Noblowskiego Joergen Watne Frydnes.

W tym roku do Pokojowej Nagrody Nobla nominowano 208 osób i 79 organizacji. Rekord padł w 2016 roku, gdy zgłoszono 376 kandydatur.

ZOBACZ: Donald Trump bez szans na Nobla? Eksperci nie mają wątpliwości

Tydzień noblowski zakończy się w przyszły poniedziałek ogłoszeniem laureata w dziedzinie nauk ekonomicznych. Zwycięzcę wskaże Królewska Szwedzka Akademia Nauk.

Nagroda ekonomiczna różni się od pozostałych Nobli. Nie została zapisana w testamencie Alfreda Nobla, a ustanowił ją później szwedzki bank centralny. Jej pełna nazwa to Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. To właśnie bank centralny finansuje to wyróżnienie, podczas gdy pozostałe nagrody wypłacane są ze środków Fundacji Noblowskiej.

Pierwsze Nagrody Nobla przyznano w 1901 roku. Alfred Nobel przeznaczył na nie swój majątek, a powołana później fundacja inwestuje te pieniądze m.in. w fundusze, akcje i nieruchomości. Dochody z inwestycji mają pozwalać zarówno na wypłacanie kolejnych nagród, jak i zabezpieczać ich finansowanie na przyszłość.

Pierwsi laureaci otrzymywali po 150 782 korony. Od tego czasu wysokość nagrody wielokrotnie się zmieniała. W 2012 roku, w związku z kryzysem gospodarczym w Europie, została obniżona z 10 do 8 mln koron. Gdy w 2019 roku Literacką Nagrodę Nobla odbierała Olga Tokarczuk, wartość nagrody wynosiła 9 mln koron, czyli około 3,5 mln zł.