Fototentoonstelling House of Memory brengt een ander beeld van Irak naar Bozar

Het vertrekpunt van House of Memory ligt bij een reeks oude foto's uit het persoonlijke archief van Al-Rawi's vader. Die groeide op in Irak, waar hij tussen de jaren vijftig en eind jaren tachtig heel wat momenten met zijn camera vastlegde. Voor Al-Rawi, die opgroeide in Ierland, vormden die beelden een opvallend contrast met het beeld van Irak dat hij via de media meekreeg.

“De foto's waren heel anders dan de beelden die ik tijdens mijn jeugd in de media zag”, vertelt hij. “Ik wilde dat idee openbreken en een gemeenschappelijke collectie opbouwen, waarin mensen hun eigen foto's en verhalen kunnen delen.”

Zo groeide het persoonlijke archief uit tot een collectief project. Al-Rawi verzamelde foto's bij mensen uit de Iraakse gemeenschap, met beelden van onder meer verlovingsfeesten, vrienden aan het meer, studentenactiviteiten en reizen. Alledaagse momenten die overal ter wereld herkenbaar zijn, maar die volgens de kunstenaar lange tijd onderbelicht bleven in de beeldvorming over Irak.

“Het zijn foto's die voor Irakezen vertrouwd aanvoelen, omdat ze over thuis en familie gaan. Maar ze zaten jarenlang opgeborgen in fotoalbums. Met deze tentoonstelling willen we die beelden naar buiten brengen en de herinneringen delen met een breder publiek.”

Luisteren naar persoonlijke herinneringen

Naast het fotoarchief vormt ook een virtualreality-installatie een belangrijk onderdeel van het project. Al-Rawi nodigde mensen die foto's hadden gedeeld uit voor een interview. Daarbij vroeg hij hen niet om hun volledige levensverhaal te vertellen, maar om terug te keren naar het specifieke moment waarop de foto werd genomen.

Die herinneringen vormden de basis voor een virtuele reconstructie van de oorspronkelijke fotografische scène. Bezoekers kunnen zo als het ware plaatsnemen in iemands herinnering en luisteren naar het verhaal achter een beeld.

Met die aanpak wil Al-Rawi ook een tegengewicht bieden voor de manier waarop Irak in videogames en virtualreality-ervaringen verschijnt. “Die media gebruiken Irak en het Iraakse landschap vaak als decor voor geweld. Het gaat meestal om schiet- of oorlogsspellen. Dit project doet net het tegenovergestelde: het nodigt mensen uit om te gaan zitten, te kijken en te luisteren.”

Een gedeeld gevoel van thuis

De reacties op het project noemt Al-Rawi "hartverwarmend". Vooral het vertrouwen van de Iraakse gemeenschap, die persoonlijke foto's aan het archief toevertrouwt, betekent veel voor hem. De installatie brengt sommige bezoekers terug naar een specifieke periode in hun leven. Anderen ontdekken via de verhalen van oudere generaties een stukje familiegeschiedenis.

Ook voor mensen zonder persoonlijke band met Irak biedt House of Memory een ingang. De foto's en verhalen tonen hoe universeel herinneringen aan familie, vriendschap en thuis kunnen zijn. “Veel mensen hebben hun thuis om uiteenlopende redenen moeten verlaten. Een van de dingen die we vaak meenemen, zijn foto's. Die vormen een sterke band met onze familie en cultuur.”