Brussel-Stad moet besparen, maar de kabinetten blijven aandikken

Brussel-Stad had al de grootste kabinetten van het gewest en dankzij een nieuwe regeling zijn ze nog explosief uitgebreid. “En dat in tijden van besparingen”, hekelt oppositiepartij Ecolo-Groen.

Begin vorig jaar keurde de gemeenteraad van Brussel-Stad een nieuwe regeling goed voor het personeel van zijn kabinetten. Terwijl het aantal 'cabinetards' vroeger werd gelimiteerd op basis van het statuut of het diploma, krijgen de schepenen nu elk een aantal punten toebedeeld om medewerkers aan te werven. Medewerkers met een hoger statuut of diploma kosten daarbij meer punten.

Gemeenteraadslid Benoit Hellings (Ecolo) waarschuwde toen al dat het aantal kabinetsleden zo explosief zou groeien. Van een maximum van 82 medewerkers in de vorige legislatuur zou hun aantal nu gaan naar 97 tot wel 109 berekende hij (afhankelijk van hoe de schepenen hun punten inzetten).

Uit cijfers die de Stad publiceerde op 1 augustus blijkt inderdaad dat er intussen fors meer kabinetsleden zijn. In totaal gaat het - hoewel er deze legislatuur een schepen minder is - om 93,2 voltijdsequivalenten (VTE’s) voor het college plus de OCMW-voorzitter, berekende Hellings.

Voltijdse cabinetards in Brussel-Stad: 93,2

Brussel-Stad telt inmiddels 93,2 voltijdse kabinetsmedewerkers, een stuk meer dan andere gemeenten. 

Burgemeester Philippe Close (PS) heeft daarbij het ruimste kabinet (14,6 VTE’s), gevolgd door eerste schepen Florence Frelinx (MR) met 9,75 VTE’s. Voor de andere schepenen gaat het telkens om zeven of acht voltijdse medewerkers.

Vooral de toename bij eerste schepen Frelinx valt op. In 2024 was Hellings zelf eerste schepen in Brussel-Stad en telde zijn kabinet 'maar' zeven medewerkers. Ook OCMW-voorzitter David Weytsman (MR) heeft een fors groter team dan zijn voorganger. Die moest het met maximaal zeven medewerkers doen, waar Weytsman er maximaal 13 kan inzetten. Uit een document van midden februari blijkt dat er intussen 9,3 VTE’s werken op zijn kabinet.

Besparingen

Natuurlijk zijn al die ‘extra’ kabinetsleden niet gratis. “Basisschool Christian Merveille en cultureel centrum La Centrale moesten sluiten en gemeentemedewerkers die met pensioen gaan worden inmiddels niet meer vervangen door alle besparingen", hekelt oppositielid Hellings. "De openbare dienstverlening aan de burgers neemt daardoor af. Maar de PS en MR verhogen tegelijk wel het totale aantal kabinetsmedewerkers, terwijl dit college zelfs een schepen minder telt."

Volgens Hellings tellen de kabinetten bovendien een stuk meer mensen in de hoogste personeelscategorie met een universitaire opleiding. "Die zijn uiteraard fors duurder voor de gemeente", klinkt het.

"Tegelijk moest La Centrale sluiten en worden gemeentemedewerkers die op pensioen gaan niet meer vervangen"

Ecolo-Groen

Schepen van Human Resources Faouzia Hariche (PS) laat weten vorig jaar al te zijn ingegaan op de kwestie in de gemeenteraad en wil niet verder reageren. Hariche wees indertijd op een oude regeling om bovenop het bestaande kader nog maximaal twintig GECO-contractuelen voor werkzoekenden aan te werven. Volgens haar is de nieuwe regeling dus louter een 'regularisering' hiervan en geen uitbreiding van het kader.

Een flauw excuus volgens Hellings, volgens wie er de voorbije jaren nauwelijks GECO-contractuelen in de kabinetten werkten. “Het gaat om een werkgelegenheidsprogramma voor laaggeschoolde of ongeschoolde mensen. Dat is niet echt het profiel waarnaar in een kabinet wordt gezocht”, verklaarde hij vorig jaar.

'Kabinets-kampioen’

Zelfs voor de nieuwe regeling sprong Brussel-Stad er al uit als ‘kabinets-kampioen’. Uit een vergelijking van Brussel Plaatselijke Besturen eind vorig jaar blijkt dat geen enkele andere Brusselse gemeente zoveel kabinetsmedewerkers in dienst heeft.

De meeste gemeenten hebben eveneens een regeling waarbij de burgemeesters en schepenen een bepaald aantal medewerkers mogen aanduiden, maar komen daarbij niet in de buurt van Brussel-Stad. Elsene legt de grens zo bijvoorbeeld op 24 VTE’s terwijl Schaarbeek en Anderlecht (dat ook medewerkers per fractie kent) op minder dan twintig uitkomen. In Ukkel krijgt enkel de burgemeester kabinetsmedewerkers (vier voltijdsen) en de gemeente Oudergem werkt zelfs helemaal zonder kabinetten.

Dat kan, want – je zou het bijna vergeten – er is ook nog een administratie met politiek neutrale ambtenaren om iedere gemeente draaiende te houden. In Brussel-Stad gaat het om een equipe van liefst 4.000 medewerkers.

Loyale kabinetsleden

Waarom willen zoveel gemeenten en lokale politici dan toch een kabinet? Cabinetards worden politiek benoemd en voelen voor een schepen of burgemeester daarom loyaler aan dan de neutrale ambtenarij. Voor partijen zijn het bovendien interessante postjes om medewerkers - die zich bijvoorbeeld hard hebben ingezet tijdens de verkiezingen - mee te belonen.

"Veel politici willen kabinetsleden, omdat ze hun administratie niet vertrouwen. Dat is natuurlijk een totaal absurd systeem"

Dave Sinardet

Politicoloog VUB

Volgens VUB-politicoloog Dave Sinardet zijn de grote kabinetten een ‘fundamenteel probleem’ in België. “Traditioneel gaat het om persoonlijke medewerkers van politici: mensen met een partijkaart. De uitleg is dan dat het toch belangrijk is om te kunnen werken met mensen die echt achter het beleid staan van een bepaalde minister of schepen. De administratie, waar de topfiguren vaak benoemd zijn door andere partijen, kan je immers niet helemaal vertrouwen. Dat is in tijden van besparingen natuurlijk een totaal absurd systeem.”

Over het algemeen beheren kabinetsleden de agenda van een politicus, helpen ze vergaderingen voor te bereiden en voeren ze het woord als journalisten bellen.

Ook in vergelijking met Vlaanderen springt Brussel-Stad er trouwens uit. In 2024 becijferde Het Nieuwsblad dat Gent van alle centrumsteden de grootste kabinetten had: 2,6 medewerkers per 10.000 inwoners. Brussel-Stad komt inmiddels uit op 4,7 per 10.000 inwoners.