Sędziowie zaskarżyli decyzję Nawrockiego. Skargi odrzucone

• Karol Nawrocki w połowie listopada odmówił nominowania 46 sędziów do sądów wyższych instancji i zapowiedział wstrzymanie zgody na nominacje przez najbliższe pięć lat.
• Co najmniej kilkunastu sędziów złożyło skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a sąd w ostatnich tygodniach i miesiącach konsekwentnie je odrzucał.
• W czerwcowym wyroku WSA uznał, że postanowienie prezydenta o odmowie awansowania sędziego nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
• Jeden z sędziów pod koniec sierpnia zaskarżył wyrok WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pierwsze nieprawomocne rozstrzygnięcia zapadły w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, gdzie trafiały skargi sędziów pominiętych przy awansach. Według informacji Gazety.pl, co najmniej kilkunastu z nich próbowało podważyć decyzje prezydenta Karola Nawrockiego, jednak WSA skargi odrzucał, uznając, że ta sprawa nie należy do sądów administracyjnych.

Odmowa awansów sędziów

W połowie listopada Karol Nawrocki poinformował o odmowie nominowania 46 sędziów do sądów wyższych instancji. Prezydent tłumaczył wówczas motywy decyzji, odwołując się do oceny postaw części środowiska sędziowskiego.

- Nie będę dawał awansów tym sędziom, którzy kwestionują porządek konstytucyjno-prawny Rzeczpospolitej, tym sędziom, którzy słuchają złych podszeptów ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka, który zachęca sędziów do kwestionowania porządku konstytucyjno-prawnego - tłumaczył wtedy prezydent.

W tej samej wypowiedzi Nawrocki zapowiedział, że w najbliższych latach nie będzie zgody na nominacje dla sędziów, którzy mają kwestionować uprawnienia prezydenta. - Odsyłamy nominacje sędziowskie, brak zgody przez najbliższe pięć lat. Żaden sędzia, który kwestionuje konstytucyjne uprawnienia prezydenta, polską konstytucję i polski system prawny nie może liczyć na nominację - dodał Nawrocki.

Skargi do WSA w Warszawie i odwołanie do NSA

Po odmowie awansów co najmniej kilkunastu sędziów zdecydowało się zaskarżyć działania prezydenta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA w ostatnich tygodniach i miesiącach odrzucał kolejne skargi.

W jednym z opisanych przypadków sąd wydał wyrok w czerwcu, a jego uzasadnienie stało się znane później. Orzeczenie nie jest prawomocne: sędzia pod koniec sierpnia zaskarżył niekorzystny dla siebie wyrok WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podobny krok zdecydował się już co najmniej jeden inny sędzia.

Argumenty sędziego i stanowisko kancelarii prezydenta

W skardze rozpatrywanej przez WSA sędzia domagał się m.in. stwierdzenia nieważności postanowienia Karola Nawrockiego, a także zobowiązania prezydenta do wręczenia aktu powołania. Wskazywał jednocześnie, że nigdy nie kwestionował statusu innych sędziów, a także wydawał orzeczenia w składach z udziałem sędziów powołanych przy udziale tzw. nowej KRS.

Kancelaria prezydenta odpowiadała, że odmowa powołania sędziego nie ma charakteru decyzji administracyjnej, więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie powinien jej badać. Urzędnicy podkreślali też, że konstytucyjne uprawnienie prezydenta oznacza, iż Karol Nawrocki nie ma obowiązku powołania wskazanego sędziego.

"Prezydencka prerogatywa" według WSA w Warszawie

W czerwcowym wyroku WSA uznał, że postanowienie Prezydenta RP dotyczące odmowy awansowania sędziego "nie podlega kognicji sądów administracyjnych". W uzasadnieniu sąd opisał rolę prezydenta w tym obszarze i granice kontroli sądów administracyjnych.

"Prezydent RP wydając akt prawny - urzędowy (w formie postanowienia) w sprawie powołania sędziego, działa jako najwyższy przedstawiciel (głowa) Państwa Polskiego, wykonujący kompetencje arbitrażu i równoważenia władz, polegające na personalnym ukształtowaniu władzy sądowniczej, związany jedynie normami konstytucyjnymi i wynikającymi z nich zasadami i wartościami. W ocenie Sądu, nie mieści się to w sferze działalności administracji publicznej, do kontrolowania której zostały powołane sądy administracyjne" - czytamy w orzeczeniu WSA.

WSA wskazał też wprost, że akt powołania sędziego to "prezydencka prerogatywa, w stosowaniu której Prezydent RP, na mocy Konstytucji RP, jest samodzielny". Jednocześnie sąd zastrzegł, że samodzielność prezydenta nie oznacza pełnej dowolności działania, ale podkreślił, że sąd administracyjny nie może rozstrzygać tej kwestii.

"Nie oznacza to, że może on działać całkowicie dowolnie, albowiem wiążą go zasady i wartości wyrażone w Konstytucji RP. Kwestii tej jednak (...) nie jest władny rozstrzygnąć sąd administracyjny" - czytamy.

Krajowa Rada Sądownictwa: skład i zmiany po 2017 r.

Do zadań Krajowej Rady Sądownictwa należy m.in. przedstawianie prezydentowi wniosków o powołanie sędziów. W skład rady (liczącej 25 członków) wchodzą: pierwszy prezes SN, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, minister sprawiedliwości, jedna osoba powołana przez prezydenta, piętnastu sędziów, czterech posłów wybranych przez Sejm oraz dwóch senatorów wskazanych przez Senat.

W grudniu 2017 r. głosami posłów PiS uchwalono ustawę, która kończyła trwającą kadencję 15 sędziów zasiadających wówczas w KRS. Od tamtej pory sędziowie są wybierani do KRS przez posłów, co budziło wątpliwości dotyczące niezależności sędziów-członków Rady.

W połowie maja br. Sejm wybrał 15 nowych sędziów-członków KRS. 13 z nich wskazały kluby ugrupowań koalicji rządzącej, a sędziowie ci zostali wcześniej wyłonieni przez zgromadzenia sędziów.