Demokraci chcą odbić Senat. Gdzie rozegrają się kluczowe pojedynki?

We wtorek Amerykanie wybierają nowy Kongres i gubernatorów 36 stanów. Pierwsze lokale otworzyły się w południe czasu polskiego na wschodnim wybrzeżu, ostatnie zamkną się w środę o godz. 7 czasu polskiego na Alasce. Nazwiska prezydenta nie ma na kartach, ale wynik zdecyduje, czy Donald Trump przez ostatnie dwa lata kadencji zachowa poparcie obu izb parlamentu.

Od stycznia 2025 r. Republikanie kontrolują obie izby Kongresu. W Izbie Reprezentantów mają 219 mandatów wobec 214 Demokratów; w Senacie przewaga wynosi 53 do 47. Według sondaży to Demokraci są faworytami do przejęcia kontroli nad obiema izbami. W Senacie zadanie jest trudniejsze: opozycja musi zyskać cztery miejsca, bo przy remisie 50 do 50 rozstrzygający głos ma wiceprezydent J.D. Vance.

Senat składa się ze 100 senatorów, po dwóch z każdego stanu, wybieranych na sześć lat. Co dwa lata odnawiana jest około jedna trzecia izby. W tym roku wyborcy obsadzają 33 miejsca w zwykłym trybie i dwa w wyborach uzupełniających: w Ohio i na Florydzie, po odejściu J.D. Vance'a i Marco Rubio do administracji Trumpa. Senatora wybiera cały stan.

Senat zatwierdza nominacje prezydenta: sędziów federalnych, w tym Sądu Najwyższego, członków gabinetu i ambasadorów. Zatwierdza też umowy międzynarodowe. Utrata Senatu oznaczałaby dla Trumpa, że każda kolejna nominacja wymaga poparcia opozycji. Oto, jak przedstawiają się kluczowe pojedynki o miejsca w Senacie.

Teksas: Talarico może przełamać passę Republikanów

Demokrata James Talarico prowadzi w Teksasie o 2,6 pkt proc. – wynika ze średniej sondaży RealClearPolitics. Jeśli wygra, zostanie pierwszym od 1988 r. demokratą, który zdobędzie w tym stanie mandat senatora. Jego rywalem jest stanowy prokurator generalny Ken Paxton, którego poparł Donald Trump.

Obok Michigan to wyścig, który media śledzą najuważniej i w który darczyńcy wpompowali najwięcej pieniędzy. Talarico, były stanowy kongresmen, studiował wcześniej teologię i obiecuje łagodzić polityczne podziały. Paxton ma na koncie skandale korupcyjne i obyczajowe oraz impeachment. Trump chwalił go jako najlepszego prokuratora generalnego w USA, ale kpił też z jego wyglądu. Na ujawnionych nagraniach z zamkniętych spotkań Paxton skarżył się, że zaangażowanie prezydenta obniżyło jego notowania.

Michigan: El-Sayed prowadzi mimo zmiany frontu Haley Stevens

Abdul El-Sayed, kandydat lewego skrzydła Demokratów, ma 5 pkt proc. przewagi nad Republikaninem Mike'em Rogersem – wynika z sondaży uwzględnianych przez RealClearPolitics. Mandat w Michigan należał dotąd do Demokratów. Rogers to były kongresmen, kojarzony z republikańskim establishmentem.

W kampanii dominowało wyznanie El-Sayeda, muzułmanina i syna imigrantów z Egiptu, oraz jego ostra krytyka Izraela. Trump nazywał go dżihadystą, choć El-Sayed potępia terroryzm. Wiceprezydent J.D. Vance sugerował z kolei, że kandydat nie jest prawdziwym Amerykaninem, mimo że urodził się w Michigan i ma obywatelstwo USA. Pod koniec kampanii Rogersa poparła demokratyczna kongresmenka Haley Stevens, którą El-Sayed pokonał w prawyborach. Jej decyzja zdziwiła współpracowników i partyjnych kolegów, a w tle były poglądy El-Sayeda na Izrael.

Alaska: Peltola kontra Sullivan, a na karcie drugi Dan Sullivan

Mary Peltola, była kongresmenka Demokratów, prowadzi na Alasce średnio o 1 pkt proc. – wynika z danych RealClearPolitics. Chce odebrać mandat republikańskiemu senatorowi Danowi Sullivanowi.

Najwięcej emocji wzbudził jednak inny Dan Sullivan: mało znany emerytowany nauczyciel, który startuje jako kandydat niezależny i figuruje na karcie jako Daniel J. Sullivan Jr. "New York Times" podał, że do startu namówili go działacze Demokratów, by wprowadzić wyborców w błąd. Trump próbował w sądzie zablokować zatwierdzenie ewentualnego zwycięstwa Peltoli, ale bez skutku. Ocenił też, że przez ten wybieg Demokratów wyniku nie da się uznać za uczciwy.

Ohio: Brown kontra Husted w stanie, który skręcił w prawo

Demokrata Sherrod Brown prowadził w sondażach w Ohio o 2,7 pkt proc. – wynika ze średniej RealClearPolitics. Wieloletni senator mierzy się z urzędującym senatorem Republikanów Jonem Hustedem. Ohio w ostatnich latach przestało być stanem wahającym się i stale głosuje na konserwatystów.

Husted, umiarkowany polityk, objął mandat zwolniony przez J.D. Vance'a, gdy ten został wiceprezydentem. Należy do najmniej rozpoznawalnych członków Senatu. Rozgłos dał mu w tym roku Trump, ale nie za sprawą jego politycznych zdolności: na wiecach wielokrotnie zachwycał się sylwetką byłego futbolisty, jego potężnymi nogami, dużymi stopami i przede wszystkim pośladkami. Brown jest znany z poparcia dla związków zawodowych i klasy robotniczej.

Kansas: pastor Hamilton zagraża republikańskiemu bastionowi

Demokrata Adam Hamilton prowadzi w Kansas o 3,6 pkt proc. nad senatorem Rogerem Marshallem – wynika ze średniej sondaży RealClearPolitics. Stan uchodził dotąd za twierdzę Republikanów, dlatego wyrównana walka o ten mandat to jedna z największych niespodzianek tego cyklu wyborczego.

Problemy Marshalla, z zawodu ginekologa, przyniósł tekst "New York Timesa" o tym, jak agresywnie ściągał zaległe należności od pacjentów. Według gazety pozwał ponad 700 z nich, a 81 trafiło później do aresztu. Hamilton to konserwatywny Demokrata, który kieruje kościołem metodystów w Leawood, największą kongregacją Zjednoczonego Kościoła Metodystów w USA. W kampanii mówił głównie o wysokich kosztach życia i sprzeciwiał się wojnie z Iranem.

Maine: drwal Jackson kontra Collins, sondaże już raz zawiodły

Demokrata Troy Jackson prowadzi w Maine o 2,8 pkt proc. nad republikanką Susan Collins – wynika ze średniej RealClearPolitics. Demokraci pamiętają jednak, że w 2020 r. sondaże zaniżyły poparcie dla Collins o ponad 10 proc. Ten wyścig może być najtrudniejszy do przewidzenia.

73-letnia Collins od lat reprezentuje stan w Nowej Anglii, w którym zwykle wygrywają Demokraci, i należy do czołówki umiarkowanego skrzydła swojej partii. Jackson, drwal z zawodu i były lider Demokratów w stanowym senacie, uchodzi za populistę. Wszedł do gry, gdy zwycięzca prawyborów, były żołnierz piechoty morskiej Graham Platner, zrezygnował po serii oskarżeń o napaści seksualne. Collins pod koniec kampanii wywalczyła zwolnienia z ceł dla części produktów, co ma znaczenie w stanie mocno zależnym od handlu z Kanadą.

Iowa: najbardziej wyrównany pojedynek o Senat

Republikanka Ashley Hinson prowadzi w stanie Iowa zaledwie o 0,5 pkt proc. – wynika ze średniej RealClearPolitics. To jedyny z siedmiu kluczowych stanów, w którym sondaże nie dają przewagi Demokratom, a badania wskazują tu na najbardziej zaciętą walkę. Umiarkowana kongresmenka ubiega się o mandat, który zwolniła Joni Ernst z jej partii.

Rywal Hinson, stanowy deputowany Josh Turek, to była gwiazda paraolimpijskiej reprezentacji USA w koszykówce i przedstawiciel konserwatywnego skrzydła Demokratów. W rolniczym stanie kampanię zdominowały cła Trumpa – niektóre, jak te na wołowinę, pomogły farmerom, inne im zaszkodziły – oraz drogi olej napędowy. Oboje sprzeciwili się pomysłowi Trumpa, by sprowadzać do USA paliwo z Rosji, i chcą szybkiego końca wojny z Iranem.