Duitse inlichtingendiensten krijgen ruimere bevoegdheden om dreigingen in binnen- en buitenland aan te pakken

• Duitsland heeft zijn inlichtingendiensten ruimere bevoegdheden verleend om sabotage in het buitenland en interventies in eigen land uit te voeren.
• Nieuwe wetten geven de BND en de BfV de bevoegdheid om externe dreigingen te neutraliseren en heimelijke operaties uit te voeren.
• Critici waarschuwen dat deze uitgebreide bevoegdheden de burgerlijke vrijheden kunnen uithollen en de grens tussen inlichtingendiensten en politie doen vervagen.

De Duitse wetgever heeft onlangs een ingrijpende herstructurering van het nationale veiligheidsapparaat goedgekeurd, waarbij inlichtingendiensten ruimere bevoegdheden hebben gekregen om diverse bedreigingen te bestrijden, waaronder de mogelijkheid om sabotagemissies op buitenlands grondgebied uit te voeren.

De maatregel werd aangenomen met 309 stemmen voor, terwijl 190 leden tegen stemden en 71 zich van stemming onthielden. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt omschreef de wetswijziging als een historische transformatie en stelde dat dergelijke maatregelen essentieel zijn om democratische instellingen te verdedigen tegen interne en externe agressie.

Uitgebreide bevoegdheden voor inlichtingendiensten

Het nieuwe wettelijke kader versterkt de bevoegdheden van zowel de binnenlandse inlichtingendienst, de Duitse Federale dienst voor de bescherming van de grondwet (BfV), als de buitenlandse inlichtingendienst, de Duitse Federale Inlichtingendienst (BND). Het BfV mag onder specifieke omstandigheden voortaan overgaan van passieve observatie naar actieve interventie.

Dat omvat onder meer het heimelijk binnendringen in privéwoningen en het ondernemen van actie om het gebruik van wapens en explosieven te stoppen. De bevoegdheid om arrestaties te verrichten en openbare huiszoekingen uit te voeren, blijft wel strikt voorbehouden aan de politie.

Hackersgroepen uitschakelen

De BND mag voortaan ook operationele activiteiten uitvoeren. Zo kan de dienst servers uitschakelen die buiten Duitsland worden gebruikt door door de staat gesteunde hackersgroepen. Om erop toe te zien dat deze acties de wet naleven, zal een commissie van gepensioneerde rechters toezicht houden op de goedkeuring ervan.

Reactie op mondiale dreigingen

Volgens regeringsfunctionarissen vormen deze aanpassingen een noodzakelijke reactie op de toenemende risico’s van buitenlandse actoren, met name uit China en Rusland. Ze moeten Duitsland bovendien minder afhankelijk maken van informatie van internationale partners.

Bezorgdheid over burgerlijke vrijheden

Juridische organisaties en politieke tegenstanders hebben daarentegen hun bezorgdheid geuit over de mogelijkheid dat de uitgebreide bevoegdheden de burgerrechten uithollen. Volgens hen vervaagt de wet de belangrijke grens tussen inlichtingenvergaring en wetshandhaving. Dat onderscheid werd na de Tweede Wereldoorlog vastgelegd om te voorkomen dat Duitsland terugkeert naar de praktijken van de Gestapo tijdens het nazitijdperk.

Kritiek op gebrek aan toezicht

De Duitse Orde van Advocaten waarschuwde specifiek dat het toestaan van directe acties door inlichtingendiensten de grondwettelijke scheiding tussen inlichtingendiensten en politie in gevaar brengt. Bovendien wezen zij op een zorgwekkende afzwakking van de privacybescherming met betrekking tot de communicatie tussen advocaten en hun cliënten.

Ook Konstantin von Notz van de Groenen waarschuwde voor de nieuwe bevoegdheden. Volgens hem zouden agenten daarmee personen kunnen aanpakken zonder het niveau van transparantie en gerechtelijk toezicht dat doorgaans bij politieoperaties verplicht is. (lv)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!