Nie było go 130 lat. Rzadki ptak wrócił do Polski

W polskiej części Sudetów doszło do wydarzenia, które zelektryzowało środowisko przyrodników i miłośników ptaków. Po blisko 130 latach nieobecności, w rezerwacie przyrody Mały Śnieżnik nieopodal czeskiej granicy, zaobserwowano dzięcioła trójpalczastego – gatunek uznawany za jeden z najrzadszych w polskich górach. Ostatni raz obecność tego wyjątkowego ptaka potwierdzono w Sudetach w XIX wieku.

Fot: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych we Wrocławiu /materiały udostępnione

Przełomowe obserwacje miały miejsce 10 czerwca 2025 roku, kiedy to polscy ornitolodzy odnaleźli dziuplę lęgową dzięcioła trójpalczastego w żywym świerku na wysokości około 1070 metrów nad poziomem morza. Już podczas pierwszych wizyt badacze dostrzegli dorosłe ptaki, które niestrudzenie przynosiły pokarm swoim pisklętom. 

Początkowo nie było pewności, czy para skutecznie odchowa potomstwo, jednak kolejne tygodnie przyniosły dobre wieści – młode ptaki opuściły gniazdo, a polskie Sudety zyskały nowych, skrzydlatych mieszkańców.

Powrót po ponad wieku

Ostatni potwierdzony lęg dzięcioła trójpalczastego na Śląsku miał miejsce w 1896 roku w okolicach Dusznik-Zdroju. Od tamtej pory przez niemal 130 lat gatunek ten był uznawany za całkowicie nieobecny w sudeckich lasach. Najnowsze odkrycie nie tylko wzbudziło entuzjazm wśród ornitologów, ale również pokazało, jak ważna jest ochrona naturalnych siedlisk i zachowanie martwego drewna w lasach.

Mały Śnieżnik to teren rzadko odwiedzany przez ludzi, co pozwala dzikiej przyrodzie rozwijać się w niemal nienaruszonym stanie. To właśnie w takich miejscach rzadkie gatunki, jak dzięcioł trójpalczasty, mają szansę na powrót i odbudowę swoich populacji. Leśnicy i przyrodnicy podkreślają, że obecność tego ptaka jest najlepszym dowodem na to, iż ekosystem zachował swój naturalny charakter i sprzyja bioróżnorodności.

Dzięcioł trójpalczasty – ambasador zdrowego lasu

Dzięcioł trójpalczasty to gatunek wymagający. Do życia potrzebuje dojrzałych lasów iglastych, głównie starych świerków i jodeł. Kluczowe są dla niego martwe lub usychające drzewa, w których wykuwa dziuple i znajduje pożywienie. Obecność tego ptaka w lesie jest dla leśników sygnałem, że ekosystem funkcjonuje prawidłowo. Co więcej, opuszczone przez dzięcioła dziuple stają się schronieniem dla innych zwierząt, takich jak sóweczki, sikory czy drobne ssaki.

W Polsce dzięcioł trójpalczasty występuje głównie w Karpatach oraz w północno-wschodniej części kraju. Krajowa populacja lęgowa szacowana jest na zaledwie 1000–1400 par, co sprawia, że gatunek ten został wpisany na Czerwoną Listę Ptaków Polski jako bliski zagrożenia. 

Największym zagrożeniem dla dzięcioła jest działalność człowieka – wycinka starych i martwych drzew pozbawia go miejsc do życia i żerowania.