Na podłodze i balustradzie tego budynku ocalały ślady powstańczych walk

To historia miejsca, gdzie walki rozegrały się już w pierwszych godzinach powstania i gdzie ich ślady przetrwały do dziś w formie, którą można dotknąć.

Elewacje budynku przy Brzeskiej 24 z widocznymi śladami walk powstańczych od 2004 roku figurują w rejestrze zabytków nieruchomych. Teraz ochronę zyskały również elementy klatki schodowej.

Płytki noszą ślady walki

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował w piątek, że wpisał do rejestru również podest wejściowy z 322 oryginalnymi ceramicznymi płytkami, w którego środkowej partii widoczne są ślady po walce: nieregularne wgłębienia i odpryski. Ochronę zyskała również balustrada i stopnie schodów prowadzące na piętro - z uszkodzonymi noskami stopni i śladami napraw wykonanych po wojnie - oraz stopnie prowadzące do piwnicy.

Ślady po walkach zyskały ochronę

Wpis został dokonany na podstawie wniosku właścicieli budynku, w odpowiedzi na postulaty strony społecznej.

"Te elementy nie są dekoracją. To materialny zapis kilkudziesięciu godzin heroicznej, nierównej walki – dowód, że historia czasem mieszka w detalu, o który łatwo się potknąć, nie wiedząc, co dźwiga" - napisał konserwator w mediach społecznościowych.

Atak z jednym karabinem i dwoma pistoletami

Budynek przy ulicy Brzeskiej 24 na Pradze-Północ to dawna centrala telefoniczna Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (od skrótu pochodzi zwyczajowa nazwa), wzniesiona w latach 1934–1936. Nazywany był "małą PASTą" w odróżnieniu od "PASTy" lub "dużej PASTy", czyli głównego gmachu tej samej spółki, położonego w Śródmieściu, przy ulicy Zielnej.

W czasie Powstania Warszawskiego rozkaz zdobycia budynku wydał dowódca plutonu 1664 ppor. Bogdan Melech "Lot". Jego pododdział - 79 żołnierzy uzbrojonych w jeden karabin, dwa pistolety, 40 granatów i 20 butelek zapalających – zaatakował dobrze obsadzoną przez Niemców centralę, otoczoną dwumetrowym murem.

Atak od strony ul. Ząbkowskiej się nie powiódł. Ten od strony Brzeskiej – tak. Budynek na krótko znalazł się w rękach AK. Brak łączności i niemieckie kontrataki zmusiły powstańców do wycofania się już następnego dnia.