'Brussel is saai': vrees voor slecht imago groeit nu toeristische loketten gesloten zijn

Op 30 juni sloten de deuren van het toeristische kantoor op de Grote Markt na 66 jaar. Het andere toerismebureau aan het Koningsplein is al sinds april dicht. Door miljoenenbesparingen bij het toerisme­agentschap visit.brussels kunnen toeristen sinds deze zomer niet meer terecht in een fysiek toeristenloket. De administratie van visit.brussels maakt zich sterk dat de functie van de loketten opgevangen wordt door toeristische informatie op hun site en op sociale media.

“Zonder fysieke loketten gaat belangrijke kennis verloren”, zegt Martin Dekeyser, vakbondsafgevaardigde en onthaalmedewerker bij het hoofdkantoor van visit.brussels. “Een toerist die van bier houdt zal online wel de Beer World in de Munt vinden, maar niet zo snel het kleinschalige biermuseum in Schaarbeek.”

BRUZZ sprak een handvol toeristen, maar geen van hen had gebruikgemaakt van een toeristische dienst en was dat ook niet van plan. Toch telde Dekeyser in de maand juli al meer dan duizend mensen die aanklopten bij het hoofdkantoor, dat niet bedoeld is als informatiepunt. “Dat toont aan dat mensen snakken naar persoonlijke dienstverlening. En ook personen die in eerste instantie niet denken aan een toeristisch bureau komen er toch terecht als ze verloren lopen of hun gsm plat is.”

Hulp op maat

Voor Dekeyser zijn de loketten niet alleen een praktische dienst, maar bevorderen ze ook het toeristische imago van Brussel. “Brussel moet het niet hebben van de impressionante monumenten zoals andere steden met het Louvre of de Big Ben, maar het heeft heel veel verschillende troeven, die toeristen helaas niet zomaar weten te vinden. Ze kennen de stad vooral als hoofdstad van Europa, chocolade, bier en Kuifje. Onze specialisten in architectuur, theater of gastronomie waren daar om een andere draai te geven aan hun bezoek. Als mensen niet op maat geholpen worden, gaan ze misschien weg met het idee dat er niet veel te beleven valt.”

De Britse Philip Mitchell (25) kwam in augustus voor het eerst op bezoek in Brussel, en had het gevoel dat de stad geen uitgesproken culturele identiteit heeft. “Als ik naar Parijs ga, is er een duidelijk Franse cultuur, hetzelfde geldt voor Nederland. Brussel is een smeltkroes, maar zonder de grandeur van Londen. De restaurants en de bezienswaardigheden in het centrum waren teleurstellend. Ik vond Brussel vuil, maar vooral saai.”

Brussel kampt al langer met imagoproblemen bij internationale bezoekers. In 2008 werd Brussel tot 'saaiste stad van Europa' uitgeroepen door reisplatform Tripadvisor. Op onlinefora zoals Reddit en Quora lijkt dat negatieve imago te blijven plakken: reizigers vragen zich af of “Brussel zo erg is als gezegd wordt”, of “Brussel echt zo saai is”. Op TikTok delen bezoekers hun ontgoocheling over hoe weinig indrukwekkend Manneken Pis is of over hoe vuil de straten erbij liggen. Brussel is ook het mikpunt van Youtubers die 'decline porn' maken: video's met een anti-immigratiediscours die steden willen framen alsof ze onveilig, vuil en vol drugsgebruikers zijn.

De 21-jarige Australische backpacker Grace McDonald bezocht al enkele steden in België en was vooral verbaasd hoe vuil Brussel was. “Ik had verwacht dat het net als Brugge of Gent een pittoreske historische stad zou zijn. Maar toen ik aankwam, zag ik meteen hoe slecht het onderhouden is: vuilnis op de straten en heel wat werken die bezig zijn. Gelukkig zijn de gebouwen zelf wel prachtig.”

Volgens hosteluitbater Soufiane El Mannouchi van het Urban Centre City Hostel in de Lemonnierstraat is de gebrekkige veiligheid het grootste struikelblok voor het imago van Brussel. “Mijn klanten komen meestal aan in Brussel-Zuid. Onderweg hierheen zien ze meteen dakloze mensen of bedelaars die hen lastigvallen. Veel vrouwelijke gasten voelen zich niet op hun gemak om in de stad rond te wandelen. Met dat soort onaangename ervaringen kom je niet snel terug.”

In de toeristische bureaus kwamen af en toe ook vragen binnen rond de veiligheid van de stad. “Een koppel dat een Airbnb had geboekt in aan Zwarte Vijvers had over het onveilige imago van Molenbeek gehoord”, zegt Martin Dekeyser. “Medewerkers van de loketten konden hen geruststellen en tips geven dat ze gewoon hun gezond verstand moeten gebruiken. Zoals in elke stad moet je geen geld flashen op straat en geen waardevolle spullen achterlaten in de auto.”

Uit een studie van onderzoeksbureau Ipsos uit 2021 over het imago van Brussel blijkt dat buitenlanders Brussel vooral beschrijven als een internationale, historische en culturele stad. Toch is 'Europa' veruit de vaakst genoemde associatie met Brussel. Dat is niet verwonderlijk, want de aanwezigheid van de EU-instellingen bepaalt deels het soort toerisme: in 2025 waren iets meer dan de helft van alle 9,6 miljoen toeristische overnachtingen in Brussel voor zakentoerisme. Ter vergelijking: in Vlaanderen is dat slechts iets meer dan een derde.

Moeilijk leesbare stad

De associatie van Brussel met de Europese instellingen heeft invloed op het imago bij vrijetijdstoeristen. “Voor veel toeristen zijn wij één ding: hoofdstad van Europa”, zegt Dekeyser. “Dat roept de associatie op met wetgevingen, verplichtingen, en bureaucratische administratie.” Toch hoeft de aanwezigheid van de EU-instellingen niet noodzakelijk te betekenen dat toeristen afknappen op Brussel als vakantiebestemming. De Italiaanse Matteo Mellino (26) studeert politieke wetenschappen en is, zo zegt hij, “gepassioneerd door de Europese Unie”. “Toen ik hier voor de eerste keer kwam, ben ik meteen de Europese Raad en de Commissie gaan bezoeken.”

Volgens Jeroen Roppe, de woordvoerder van visit.brussels, heeft Brussel wel een positief imago bij toeristen. Hij verwijst naar onderzoek dat onlinereviews over de restaurants, accommodatie en bezienswaardigheden van de stad analyseerde. Toeristen gaven de stad in de meest recente analyse van 2024 op die parameters een gemiddelde score: 8,43 op 10. Andere Europese hoofd­steden deden het iets beter, met gemiddeld 8,75 op 10.

Toch weet Roppe dat Brussel geen stad is die zich op een dienblad aanreikt. “In vergelijking met andere Europese steden zijn we voor toeristen moeilijk leesbaar op het eerste gezicht. Andere steden staan bijvoorbeeld vooral voor hun historische erfgoed bekend, waardoor de andere aspecten verbleken. Brussel heeft heel uiteenlopende troeven: het surrealisme, maar ook hedendaagse kunst, chocolade of monumenten zoals het Atomium. We zijn een stad van contrasten, maar net dat maakt de stad bijzonder.”

Voor de 34-jarige Marine Cheroual was Brussel geen liefde op het eerste gezicht. In mei kwam ze vanuit Rijsel voor het eerst naar Brussel als toerist. “Ik had geen flauw idee wat ik moest verwachten toen ik aankwam. Pas toen ik de stad beter leerde kennen, begon ik haar charme te zien.” Inmiddels woont ze in een hostel aan het Zuidstation en hoopt ze haar toekomst in Brussel uit te bouwen. “De openheid en het gebrek aan pretentie hebben me voor zich gewonnen. Traag maar zeker ben ik helemaal verliefd geworden op Brussel.”