Już nie BMI. Taka jest teraz nowa definicja otyłości

Nowe definicje otyłości, zaproponowane przez międzynarodowy zespół badaczy, umożliwiają dokładniejszą ocenę stanu zdrowia kandydatów do operacji bariatrycznych niż tradycyjny wskaźnik BMI. Wyniki badania sugerują, że rozróżnienie między otyłością kliniczną a przedkliniczną pozwala lepiej przewidzieć ryzyko powikłań i śmiertelności, co może mieć kluczowe znaczenie dla leczenia i kwalifikacji pacjentów do zabiegów.

Otyłość: Nowe definicje zmieniają podejście do leczenia i operacji /Shutterstock

Nowe definicje otyłości lepiej przewidują ryzyko zdrowotne niż BMI 

Tradycyjnie otyłość była klasyfikowana głównie na podstawie wskaźnika masy ciała (BMI), który określa stosunek wagi do wzrostu. Jednak BMI dostarcza ograniczonych informacji na temat rzeczywistego wpływu nadmiaru tkanki tłuszczowej na zdrowie człowieka. Do tej pory to właśnie BMI decydował o kwalifikacji i priorytecie pacjentów do operacji bariatrycznych – zabiegów chirurgicznych mających na celu redukcję masy ciała i poprawę stanu zdrowia, zwłaszcza w kontekście chorób takich jak cukrzyca typu 2.

Nowe definicje: otyłość kliniczna i przedkliniczna

W 2025 roku Komisja Lancet Diabetes & Endocrinology ds. Otyłości Klinicznej zaproponowała nowy schemat diagnostyczny, który rozróżnia dwa typy otyłości:

• Otyłość kliniczna – nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzi już do uszkodzenia narządów i zaburzeń ich funkcjonowania.
• Otyłość przedkliniczna – mimo nadmiaru tkanki tłuszczowej, funkcjonowanie narządów pozostaje zachowane, choć ryzyko problemów zdrowotnych w przyszłości jest podwyższone.

Przełomowe badanie międzynarodowe

Zespół naukowców pod kierunkiem profesora Francesco Rubino z King’s College London przeanalizował dane kliniczne 2 316 kandydatów do operacji bariatrycznych z czterech ośrodków specjalistycznych: King’s College Hospital w Wielkiej Brytanii oraz placówek we Francji, Hiszpanii i Brazylii. Wśród badanych aż 73,8 proc. miało otyłość kliniczną, a 26,2 proc. – przedkliniczną, mimo że wartości BMI w obu grupach były zbliżone.

Analiza wykazała, że osoby z otyłością kliniczną były średnio o 10 lat starsze i miały znacznie wyższe ryzyko śmierci, powikłań sercowo-naczyniowych oraz powikłań pooperacyjnych w porównaniu do pacjentów z otyłością przedkliniczną. Przykładowo, w brytyjskim ośrodku BMI wynosił średnio 47,5 w grupie z otyłością kliniczną i 48,5 w grupie przedklinicznej, lecz to właśnie stan narządów, a nie BMI, decydował o rzeczywistym zagrożeniu zdrowotnym.

Znaczenie nowych definicji dla leczenia i operacji

Badacze podkreślają, że rozróżnienie między otyłością kliniczną a przedkliniczną ma istotne znaczenie nawet wśród pacjentów z bardzo wysokim BMI, ponieważ BMI nie pozwala określić, kto już cierpi na poważne powikłania zdrowotne. Dla pacjentów z otyłością kliniczną operacja bariatryczna jest przede wszystkim leczeniem już rozwiniętej choroby, natomiast dla osób z otyłością przedkliniczną – sposobem na zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań w przyszłości.

Wyniki badania sugerują, że wprowadzenie nowych kryteriów diagnostycznych może pomóc lekarzom w lepszym planowaniu leczenia, wyborze odpowiednich kandydatów do operacji oraz ustalaniu priorytetów zabiegów. Naukowcy apelują, aby przyszłe badania i rejestry chirurgiczne uwzględniały status kliniczny lub przedkliniczny otyłości pacjentów, co pozwoli na właściwą ocenę bezpieczeństwa, skuteczności i opłacalności zabiegów. 

Nowe definicje otyłości, rozróżniające jej kliniczną i przedkliniczną postać, mogą zrewolucjonizować podejście do leczenia i kwalifikacji pacjentów do operacji bariatrycznych. BMI, choć powszechnie stosowany, nie oddaje w pełni rzeczywistego zagrożenia zdrowotnego związanego z nadmiarem tkanki tłuszczowej. Zastosowanie nowych kryteriów może przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa i skuteczności leczenia osób z otyłością.